TMK 486. Madde
(1) Gecikmesinde tehlike bulunan hâllerde vesayet makamı, vasiye geçici olarak işten el çektirip bir kayyım atayabileceği gibi; gerekirse muhtemel zararı göz önünde bulundurarak vasinin mallarına ihtiyati haciz koyabilir ve tutuklanmasını da isteyebilir.
TMK 486. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 430 uncu maddesini karşılamaktadır. Arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Önceki maddelerde olduğu gibi, bu madde de “sulh mahkemesi” yerine “vesayet makamı” deyimi kullanılmıştır. Yürürlükteki Kanunun 430 uncu maddesine göre, vesayet makamıolan sulh mahkemesi vasi tutuklatabilir ve mallarınıhaczettirebilir. Vesayet makamıvasinin mallarınıdoğrudan doğruya kendi kararıyla haczedebilmelidir. Zira haczi icra dairelerinden veya başka mahkemeden isteme zorunluğu bulunursa bu işlem gecikebilir, suistimallere ve mal kaçırmalara imkân ve fırsat sağlanmışolabilir ve vesayet altına alınanın haklarıtehlikeye düşebilir. Bu sebeple maddede vesayet makamının gerekirse muhtemel zararıgöz önünde bulundurarak vasinin mallarına ihtiyati haciz koyabileceği belirtilmiştir. Yürürlükteki metinde “icabında tevkif ……. ettirebilir.” denilmektedir. Bu ifade ile vasilik makamıolan sulh mahkemesine bir direktif verilmemiştir. Bu eksikliği gidermek üzere Tasarıda, “tutuklanmasınıisteyebilir.” denilmek suretiyle bir kural değişikliği yapılmıştır. Böyle bir istem karşısında kalan ceza mercii suçunsurlarına bakarak bu istemi yerine getirebilir veya reddedebilir. Bu nokta medenîhukuku ilgilendirmediğinden maddeye bununla ilgili bir kayıt eklenmesi gerekli görülmemiştir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 486. maddesi, gecikmesinde tehlike bulunan hallerde vesayet makamına vasiye geçici olarak işten el çektirme ve kayyım atama yetkisi tanımakta; ayrıca gerekirse vasinin mallarına ihtiyati haciz koyulmasını ve tutuklanmasının istenebileceğini düzenlemektedir. Bu hüküm, vesayet altındaki kişinin malvarlığını ve kişisel menfaatlerini acil tehlikelerden korumak için tasarlanmıştır.
“Gecikmesinde tehlike” ölçütü, her durumda değil; malvarlığında telafisi güç zarar yaratacak ya da kişinin güvenliğini tehdit edecek aciliyet gerektiren hallerde uygulanır. Olağan görevden alma süreci (araştırma-dinleme) beklenmeksizin derhal el çektirme mümkün olduğundan bu tedbir ayrıca güçlüdür. El çektirme kararıyla birlikte veya hemen ardından geçici kayyım atanır; kayyım görev devralana kadar vesayet altındaki kişinin işlerini yürütür.
İhtiyati haciz ve tutuklama talepleri son çare niteliğindedir; yalnızca önemli miktarda malvarlığının el konulmadan kaybolacağı veya vasinin firar edebileceği somut tehlike varsa başvurulur. İhtiyati haciz yetkili icra müdürlüğüne, tutuklama talebi ise ilgili cumhuriyet başsavcılığına iletilir. Mahkeme bu tedbirleri için görevden almanın kesinleşmesini beklemez. Yargıtay, acil tedbir kararlarını salt şikâyete değil dosyada somut emare ve belgeye dayandırılmasını zorunlu tutmakta; somut delilsiz verilen el çektirme kararlarını usule aykırı saymaktadır.