Ticaret Unvanı Nedir, Nasıl Seçilir? Unvan Değişikliği ve Unvanın Korunması

Ticaret unvanı tacirin, işletme adı işletmenin kendisini tanıtır; marka ise mal ve hizmeti ayırt eder. Yazı; unvanın nasıl kurulacağını, unvan değişikliği usulünü, tescil yükümlülüğünü ve koruma yollarını anlatır. Unvana özgü koruma, unvanın ticaret sicil kaydına usulen tescil ve ilanına bağlıdır; şartları varsa haksız rekabet koruması ayrıca gündeme gelebilir.

Son güncelleme: 21 Eylül 2026. Metindeki hükümler, mevzuat.gov.tr üzerindeki 8 Mayıs 2026 tarihli güncel Türk Ticaret Kanunu metniyle karşılaştırılmıştır.

Ticaret Unvanı Nedir? Tacirin Ticari Hayattaki Adı

Tacir her türlü borcu için iflasa tabidir. Bunun yanında kanuna uygun bir unvan seçmek ve ticari işletmesini tescil ettirmekle yükümlüdür (TTK m. 18/1).

Nitekim her tacir, ticari işletmesine ilişkin işlemleri ticaret unvanıyla yapmak zorundadır. Tacir işletmesiyle ilgili senetlerle diğer belgeleri de bu unvan altında imzalamakla yükümlüdür (TTK m. 39/1).

Bunun yanında ticari işletme sahibi, tescil ettirdiği unvanı işletmenin görülebilecek bir yerine okunaklı biçimde yazar (TTK m. 39/2). Tacir ayrıca işletmesiyle ilgili düzenlediği ticari mektuplarda sicil numarasını, unvanını ve merkezini gösterir. Aynı şekilde ticari defter kayıtlarının dayandığı belgelerde de bu kural geçerlidir. Bunun yanında tacir internet sitesi oluşturma yükümlülüğüne tabi ise tescil ettirdiği internet sitesi adresini de gösterir. Ayrıca tacir tüm bu bilgileri şirketin internet sitesinde de yayımlar. Bu nedenle unvan yalnız bir tabela adı değil, tacirin hukuki işlemlerde kullandığı addır. İşletme adıyla farkı da buradan doğar.

Ticaret Unvanı Tescili Zorunlu mu? Süre ve Ticaret Sicil Kaydı

Her tacir ticari işletmenin açıldığı günden itibaren onbeş gün içinde işletmesini ve unvanını işletme merkezinin bulunduğu yer siciline tescil ve ilan ettirir (TTK m. 40/1).

Aynı şekilde imzaya yetkili olanların imzaları kamu veri tabanlarındaki imza verilerinden elektronik ortamda sicil dosyasına girer. Böylece tescil ve ilanla unvan ticaret sicil kaydına geçer. Kayıt yoksa Ticaret Bakanlığı imza beyanının usulünü çıkaracağı tebliğle belirler (TTK m. 40/2). Ticari işletme, kanunun esnaf işletmesi için öngördüğü sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutar. Aynı zamanda bu, faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir (TTK m. 11/1). Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınırı Cumhurbaşkanı kararla belirler (TTK m. 11/2).

Tescil Edilmeyen Unvanda Sicil Müdürünün Daveti ve Ceza

Tescili zorunlu olup da kanuni şekilde ve süresi içinde tescili istenmemiş bir hususu haber alan sicil müdürü harekete geçer. Bu bakımdan müdür ilgilileri uygun bir süre içinde yükümlülüklerini yerine getirmeye veya tescili gerektiren sebeplerin bulunmadığını ispata çağırır (TTK m. 33/1).

Verilen sürede tescil istemeyen ve kaçınma sebeplerini de bildirmeyen kişi idari para cezasıyla karşılaşır. Cezayı, sicil müdürünün teklifi üzerine mahallin en büyük mülki amiri verir (TTK m. 33/2). Bu ceza tutarı bin Türk lirasıdır; tutar 2026 için 22.194 Türk lirasıdır. Buna karşılık ilgili kişi süre içinde kaçınma sebeplerini bildirirse asliye ticaret mahkemesi dosya üzerinden inceler. Sonuç olarak mahkeme tescili gerekli bir husus varsa tescilini sicil müdürüne emreder; yoksa tescil istemini reddeder.

Gerçek Kişi, Şahıs Şirketi ve Derneklerde Ticaret Unvanı

Gerçek kişi tacirin unvanı, yapabileceği ekler ile kısaltılmadan yazılacak adı ve soyadından oluşur (TTK m. 41/1).

Bu nedenle ad ve soyadı baş harfle kısaltılamaz. Kollektif şirketin unvanı bütün ortakların veya ortaklardan en az birinin adı ve soyadıyla şirketi ve türünü gösterecek bir ibareyi içerir (TTK m. 42/1). Adi komandit şirketlerin unvanı komanditelerden en az birinin adı ve soyadını içerir. Aynı şekilde sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde de bu kural geçerlidir. Unvan ayrıca şirketi ve türünü gösteren ibareyi içerir. Buna karşılık bu şirketlerin ticaret unvanlarında komanditer ortakların adları ve soyadları veya kendi unvanları bulunamaz.

Ayrıca kanun unvanda adı bulunan komanditeri üçüncü kişilere karşı komandite ortak gibi sorumlu sayar (TTK m. 320/1).

Ticari işletmeye sahip olan dernek, vakıf ve diğer tüzel kişilerin ticaret unvanları, adlarıdır (TTK m. 44/1). Ayrıca donatma iştirakinin unvanı ortak donatanlardan en az birinin adı ve soyadını içerir. Unvan, bunun yerine deniz ticaretinde kullanılan geminin adını da içerebilir. Bununla birlikte tacir soyadlarını ve gemi adını kısaltamaz ve donatma iştirakini gösterecek bir ibareyi unvanda bulundurur.

Anonim ve Limited Şirkette Ticaret Unvanı Nasıl Seçilir?

Anonim, limited ve kooperatif şirketler unvanlarını serbestçe seçebilirler. Kanun bu serbestliği iki şarta bağlar: şirket işletme konusunu gösterir ve ekler hakkındaki hüküm saklı kalır (TTK m. 43/1). Ayrıca şirketler unvanlarına türlerini belirten kelimeleri eklemek zorundadır. Ancak unvanda gerçek bir kişinin adı veya soyadı yer alırsa şirket türünü gösteren ibareler baş harflerle veya başka şekilde kısaltılarak yazılamaz. Dolayısıyla kanun kısaltma yasağını bu hâle bağlar.

Kurucular unvanı kuruluş belgesine yazar ve anonim şirket esas sözleşmesine şirketin unvanını ekler. Bunun yanında esas sözleşme yazılı şekil ister. Bütün kurucuların imzalarının noterce onaylanması veya esas sözleşmenin ticaret sicili müdürü yahut yardımcısı huzurunda imzalanması zorunludur (TTK m. 339/1).

Aynı şekilde limited şirket sözleşmesinde şirketin ticaret unvanı kaydının açıkça yer alması gereklidir (TTK m. 576/1-a). Bu şirketlerde unvan değişikliği şirket sözleşmesinin değişmesi demektir.

Aynı veya Benzer Unvan Tescil Edilebilir mi?

Tacir bir unvana, Türkiye’nin herhangi bir sicil dairesinde daha önce tescil edilmiş diğer bir unvandan ayırt edilmesi için ek yapar. Başka bir deyişle bu ek, ayırt edilmesi için gerekli olduğu takdirde zorunludur (TTK m. 45/1).

Sicil müdürü tescil için aranan kanuni şartların var olup olmadığını incelemekle yükümlüdür (TTK m. 32/1). Tescil edilecek hususların gerçeği tam olarak yansıtmaları ve üçüncü kişilerde yanlış izlenim yaratacak nitelik taşımamaları şarttır. Bu hususların kamu düzenine aykırı olmamaları da zorunludur. Öte yandan bazı hususların çözümü bir mahkeme kararına bağlı olabilir. Sicil müdürü kesin olarak tescilinde duraksadığı bu hususları ilgililerin istemi üzerine geçici olarak tescil eder (TTK m. 32/4). Ancak ilgililer mahkemeye başvurduklarını veya anlaştıklarını üç ay içinde ispat etmezlerse sicil müdürü geçici tescili resen siler.

Sicil Müdürlüğü Kararına İtiraz

İlgililer tescil, değişiklik veya silinme istemleri ile ilgili sicil müdürlüğü kararlarına karşı tebliğden itibaren sekiz gün içinde itiraz edebilirler (TTK m. 34/1). İlgililer itirazı sicilin bulunduğu yerde ticari davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile yaparlar. Mahkeme itirazı dosya üzerinden inceler; sicil müdürünün kararı üçüncü kişinin sicildeki menfaatine aykırıysa itiraz edeni ve üçüncü kişiyi de dinler. Bununla birlikte taraflar gelmezse mahkeme dosya üzerinden karar verir.

Öte yandan sicilde tescil edilmiş olmak, unvanın başkasının unvanına tecavüz etmediği anlamına gelmez. Tescilli bir unvanın değiştirilmesi veya silinmesi, şartları varsa tecavüz davasında istenebilir.

Unvana Hangi Ekler Yapılabilir? Türk ve Türkiye Kelimeleri

Tacir, üçüncü kişilerde yanlış bir görüşün oluşmasına sebep olmamak şartıyla işletmenin özelliklerini belirten ekler yapabilir. Ancak unvan tacirin kimliği, işletmesinin genişliği, önemi ve finansal durumu hakkında yanıltıcı olamaz (TTK m. 46/1). Ayrıca tacir unvanda yer alan kişilerin kimliklerini gösteren ekler yapabilir. Hayali adlardan ibaret olan ekler de eklenebilir; ancak ek gerçeğe ve kamu düzenine aykırı olamaz. Buna karşılık tek başına ticaret yapan gerçek kişiler şirketin var olduğu izlenimini uyandıracak ekler yapamaz. Unvana Türk, Türkiye, Cumhuriyet veya Millî kelimesinin konması ancak Cumhurbaşkanı kararıyla mümkündür (TTK m. 46/3).

TTK m. 46’ya aykırılığın yaptırımı hapis veya adli para cezasıdır; ayrıntı yaptırımlar bölümündedir.

Şubenin Ticaret Unvanı Nasıl Olur?

Her şube kendi merkezinin unvanını şube olduğunu belirterek kullanmak zorundadır (TTK m. 48/1). Ayrıca tacir bu unvana şubeyle ilgili ekler yapabilir. TTK m. 48/2’ye göre TTK m. 41 ve 45, şube unvanına da uygulanır. Merkezi yabancı ülkede bulunan işletme, şubesinin unvanında merkezin ve şubenin bulunduğu yerleri ve şube olduğunu gösterir (TTK m. 48/3).

Bunun yanında tacir, merkezi Türkiye’de bulunan işletmelerin şubelerini tescil ve ilan ettirir. Ticaret unvanına ve imza örneklerine ilişkin TTK m. 40/1 ve 40/2 hükümleri bu işletmelere de uygulanır (TTK m. 40/3). Merkezi yurt dışındaki işletme, Türkiye’deki şubesini yerli işletmeler gibi tescil ettirir. Ancak kendi ülkelerinin ticaret unvanına ilişkin hükümleri saklı kalır. Bu şubeler için yerleşim yeri Türkiye’de bulunan tam yetkili bir ticari mümessil atanması gerekir.

Şahıs İşletmesinde Unvan Değişikliği ve Unvanın Devamı

Tacir tescil edilmiş hususlarda meydana gelen her türlü değişikliği de tescil ettirir (TTK m. 31/1). Tescilin dayandığı olgu kısmen veya tamamen sona ererse sicil müdürü kaydı siler. Dolayısıyla unvan değişikliği de ticaret sicil kaydına işlenmelidir.

Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça tescili isteme süresi onbeş gündür; bu süre unvan değişikliği için de geçerlidir (TTK m. 30/1). Süre tescili gerekli işlemin veya olgunun gerçekleştiği tarihten başlar. Ticaret sicili müdürlüğünün yetki çevresi dışında oturanlar için kanun bu süreyi bir ay olarak belirler.

Ayrıca yeni unvan da kanundaki kurallara uygun olmak zorundadır. Son olarak unvan değişikliği ticaret sicil kaydına geçtikten sonra tacir tabela yükümlülüklerini yeni unvanla sürdürür.

Ticari işletme sahibinin veya bir ortağın unvanda yer alan adı kanunen değişirse unvan olduğu gibi kalabilir (TTK m. 47/1). Aynı şekilde yetkili makamlar adı değiştirirse de unvan kalabilir. Kollektif veya komandit şirkete ya da donatma iştirakine yeni ortaklar girerse unvan değiştirilmeksizin kalabilir (TTK m. 47/2). Mirasçılar ortağın yerine geçerek şirketin devamını kabul ederse unvan olduğu gibi bırakılabilir. Şirkete girmeyen mirasçıların yazılı izni de aynı sonucu doğurur. Son olarak şirketten ayrılan ortağın adı da yazılı izniyle unvanda kalabilir.

Şirketlerde Unvan Değişikliği: Genel Kurul Kararı ve Tescil

Anonim şirketlerde unvan değişikliği esas sözleşme değişikliği niteliğindedir. Dolayısıyla yönetim kurulu genel kurulu toplantıya çağırdığında değişiklik taslağını ilan ettirir (TTK m. 453/1). Kanunun Bakanlık iznini aradığı şirketlerde bu izin önceden alınmış olmalıdır; diğer şirketlerde taslağı yönetim kurulu karara bağlar. Yönetim kurulu değiştirilecek mevcut hükümleri de taslakla birlikte ilan ettirir. Genel kurul kararına kanunda öngörülen nisaplar uygulanır.

Yönetim kurulu esas sözleşme değişikliğine ilişkin genel kurul kararını tescil ettirir (TTK m. 455/1). Yönetim kurulu tescil işlemini şirket merkezinin ve şubelerinin bulunduğu yerin siciline yapar. Ayrıca yönetim kurulu ilana bağlı hususları ilan ettirir; tescil ve ilan edilen karar şirketin internet sitesinde yer alır. Nitekim unvan değişikliği kararı da üçüncü kişilere karşı tescilden önce hüküm ifade etmez.

Limited şirkette unvan değişikliği de şirket sözleşmesinin değiştirilmesiyle yapılır. Sözleşme, aksi öngörülmedikçe, esas sermayenin üçte ikisini temsil eden ortakların kararıyla değiştirilebilir. Bununla birlikte şirket sözleşmesindeki her değişikliğin tescil ve ilanı gerekir (TTK m. 589/2)

Ticaret Unvanı Tek Başına Devredilebilir mi?

Ticaret unvanı işletmeden ayrı olarak başkasına devredilemez (TTK m. 49/1). Buna karşılık işletmenin devri, aksi açıkça kabul edilmiş olmadıkça, unvanın da devri sonucunu doğurur; devralan, unvanı aynen kullanma hakkına sahiptir.

Tacir ticari işletmeyi bir bütün halinde devredebilir. Aksi öngörülmemişse devir sözleşmesinin duran malvarlığını, işletme değerini, kiracılık hakkını ve ticaret unvanını içerdiği kabul olunur. Sözleşmenin diğer fikrî mülkiyet haklarını ve sürekli olarak işletmeye özgülenen malvarlığı unsurlarını içerdiği de kabul olunur (TTK m. 11/3). Ayrıca taraflar devir sözleşmesini yazılı yaparlar, ticaret siciline tescil ve ilan ettirirler. TTK m. 49’a aykırı devrin cezai yaptırımı aşağıda yer alır.

İşletme Adı Nedir? Ticaret Unvanı ve Marka ile Farkı

İşletme adı, işletme sahibi ile ilgili olmaksızın doğrudan doğruya işletmeyi tanıtır. Benzer işletmelerden ayırt etmek için kullanılan bu adların da sahipleri tarafından tescil ettirilmesi gerekir (TTK m. 53/1). TTK m. 53/1, tescil edilen işletme adları hakkında TTK m. 38, 45, 47, 50, 51 ve 52’nin uygulanacağını söyler.

Öte yandan marka bir teşebbüsün mallarının veya hizmetlerinin diğerlerinden ayırt edilmesini sağlar (SMK m. 4/1). SMK m. 4/1, işaretin sicilde gösterilebilir olmasını arar. Nitekim SMK m. 7/1’e göre marka koruması tescil yoluyla elde edilir. Marka sahibi, izinsiz kullanımın önlenmesini talep edebilir (SMK m. 7/2); bu yolla hak sahibi, aynı işaretin kullanılmasını engelleyebilir. Ayrıca işaretin ticaret unvanı ya da işletme adı olarak kullanılması SMK m. 7/2 uyarınca yasaklanabilir (SMK m. 7/3-e). Bu nedenle tescilli unvan, başkasının markasına karşı kendiliğinden güvence sağlamaz. Tescil başvurusu yapılan marka başkasına ait kişi ismini veya ticaret unvanını içeriyorsa, hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilir (SMK m. 6/6).

Tescilli Ticaret Unvanı Nasıl Korunur?

Usulen tescil ve ilan edilmiş olan ticaret unvanını kullanma hakkı sadece sahibine aittir (TTK m. 50/1). Bu bakımdan TTK m. 50 ve 52’deki unvana özgü korumadan yararlanmak için unvanın usulen tescil ve ilan edilmiş olması gerekir.

Sonra gelen tacir önceki tescilli unvandan ayırt edilmesi için gerekli olduğu takdirde ek yapmak zorundadır (TTK m. 45/1). Bununla birlikte şartları varsa karıştırılmaya yol açan kullanım, haksız rekabet hükümleri bakımından ayrıca değerlendirilebilir.

Herkes ticaret sicilinin içeriğini ve saklanan belgeleri inceleyebilir; kişi giderini ödeyerek onaylı suret alabilir (TTK m. 35/2). Örneğin kişi, unvanı seçmeden önce ticaret sicil kayıtlarını inceleyebilir.

Unvana Tecavüzde Açılabilecek Davalar (TTK m. 52)

Ticaret unvanının ticari dürüstlüğe aykırı biçimde bir başkası tarafından kullanılması halinde hak sahibi çeşitli istemlerde bulunabilir (TTK m. 52/1). İlk olarak hak sahibi bunun tespitini ve yasaklanmasını isteyebilir. Haksız kullanılan ticaret unvanı tescil edilmişse hak sahibi kanuna uygun bir şekilde değiştirilmesini veya silinmesini isteyebilir. Ayrıca hak sahibi tecavüzün sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını ve gereğinde araçların ve ilgili malların imhasını talep edebilir. Zarar varsa hak sahibi kusurun ağırlığına göre maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Ticari dürüstlüğe aykırı kullanım bütün istemlerin ortak şartıdır; kusurun ağırlığı ölçütü yalnız tazminat istemine bağlanmıştır. Maddi tazminat olarak mahkeme mütecavizin elde etmesi mümkün görülen menfaatinin karşılığına hükmedebilir.

Bununla birlikte mahkeme, davayı kazanan tarafın istemi üzerine, giderleri aleyhine hüküm verilen kimseye ait olmak üzere kararın gazete ile yayımlanmasına karar verebilir (TTK m. 52/2). TTK m. 53/1’in atfıyla TTK m. 52 tescil edilen işletme adları için de uygulanır. Öte yandan haksız rekabet davaları için öngörülen zamanaşımı süreleri, TTK m. 52’ye dayanan davaya kendiliğinden uygulanmaz.

Unvan Kullanımı ve Haksız Rekabet İlişkisi

Dürüstlük kuralına aykırı reklamlar ve davranışlar haksız rekabet halleridir (TTK m. 55/1). Özellikle başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak, kanunun saydığı haksız rekabet hâllerindendir (TTK m. 55/1-a-4).

Başkasının unvanına benzer bir unvanın kullanılması karıştırılmaya yol açıyorsa, bu kullanım, somut olayda haksız rekabet kapsamında da değerlendirilebilir. Ancak iki yol birbirinin yerine geçmez ve şartları ayrıdır. Haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı veya ticari faaliyetleri zarar gören kimse dava açabilir. Diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya tehlikeyle karşılaşabilecek kimseler de dava açabilir (TTK m. 56/1).

Haksız Rekabet Davasında Talepler ve Zamanaşımı

Davacı fiilin haksız olup olmadığının tespitini ve haksız rekabetin men’ini isteyebilir. Ayrıca davacı maddi durumun ortadan kaldırılmasını ve tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise araçların ve malların imhasını talep edebilir. Haksız rekabet yanlış veya yanıltıcı beyanlarla yapılmışsa davacı bu beyanların düzeltilmesini isteyebilir. Kusur varsa davacı zararın tazminini talep edebilir; TTK m. 56/1-e’deki şartlarla manevi tazminat da isteyebilir. Ayrıca hâkim, davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına karar verebilir. Ekonomik çıkarları zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek müşteriler de bu davaları açabilir; ancak araçların ve malların imhasını isteyemezler (TTK m. 56/2). Ticaret ve sanayi odaları, esnaf odaları ve borsalar bu davaları açabilir. Ayrıca üyelerinin ekonomik menfaatlerini korumaya yetkili meslekî ve ekonomik birlikler de dava açabilir. Tüketicilerin ekonomik menfaatlerini koruyan sivil toplum kuruluşları ile kamusal nitelikteki kurumlar da bu hakka sahiptir. Bu kuruluşlar yalnız tespit, men ve maddi durumun ortadan kaldırılması davalarını açabilir (TTK m. 56/3).

TTK m. 56’daki davalar, davaya hakkı olan tarafın bu hakların doğumunu öğrendiği günden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Her hâlde hakların doğumundan itibaren üç yıl geçince de zamanaşımı dolar (TTK m. 60/1). Şu kadar ki fiil aynı zamanda Türk Ceza Kanunu gereğince bir suç oluşturabilir. Suç daha uzun dava zamanaşımına tabi ise, bu süre hukuk davaları için de geçerli olur.

Unvan Davası Kime Karşı ve Hangi Mahkemede Açılır?

Davacı tescilli unvanın sahibi olabilir; haksız rekabette kanunun belirlediği kişiler de davacı olabilir. Öte yandan hak sahibi istemi, unvanı ticari dürüstlüğe aykırı biçimde kullanan başkasına yöneltir. Örneğin kullanan şirketse şirket tüzel kişiliği, gerçek kişiyse o kişi davalıdır. Haksız kullanılan unvan tescilliyse hak sahibi değiştirme istemini bu unvanın sahibine karşı ileri sürer. Tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın, bu Kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari davadır (TTK m. 4/1). Asliye ticaret mahkemesi, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine bakılmaksızın tüm ticari davalara bakmakla görevlidir (TTK m. 5/1). Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresinde görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararı verilmesini gerektirmez. Bu durumda asliye hukuk mahkemesi davaya devam eder (TTK m. 5/4).

TTK m. 5/A dava şartını belirli davalara bağlar: konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında. Bu davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m. 5/A). Dolayısıyla konusu bir miktar para olan tazminat istemi bakımından arabuluculuk dava şartıdır; yasaklama veya silme istemleri bu sayımda yer almaz. Davacı aynı davada her iki tür istemi ileri sürecekse tazminat istemi bakımından TTK m. 5/A ayrıca değerlendirilir. Son olarak arabulucu başvuruyu altı hafta içinde sonuçlandırır, zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir.

Unvan Kurallarına Aykırılığın İdari Yaptırımları

Bütün mahkemeler, memurlar, ticaret ve sanayi odaları, noterler ve Türk Patent Enstitüsü bu konuda bildirim yükümlüsüdür. Görevleri sırasında bir unvanın tescil edilmediğini, kanuna aykırı tescil edildiğini veya kullanıldığını öğrenirlerse durumu yetkili makamlara bildirmek zorundadırlar (TTK m. 51/1).

TTK m. 51/2, 39 ilâ 45 inci veya 48 inci maddeleri ihlal edenler için idari para cezası öngörür. Kanundaki bu ceza ikibin Türk lirasıdır; tutar 2026 yılı için 44.443 Türk lirasıdır. Bunun yanında tescile davet ve idari para cezası (TTK m. 33) yukarıda anlatılmıştır. Tescil ve kayıt için gerçeğe aykırı beyanda bulunanlara kanun ikibin (2026 için 44.443) Türk lirası idari para cezası öngörür (TTK m. 38/1).

Kaydın değiştirilmesini veya silinmesini istemeye ya da yeniden tescil ettirmeye zorunlu olup bunu yapmayanlar, bu kusurları nedeniyle üçüncü kişilerin zararlarını tazminle yükümlüdür (TTK m. 38/2).

Unvan İhlallerinde Hapis ve Adli Para Cezası

TTK m. 51/3 iki hâl için aynı cezayı öngörür: TTK m. 46’yı ihlal etmek ve TTK m. 49’a aykırı olarak unvanı devretmek. Dolayısıyla bu hâllerde devreden, devralan ve kullanan için ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

TTK m. 62/1-a şikâyete bağlı bir suç öngörür. Kanun, TTK m. 55’teki fiillerden birini kasten işleyene iki yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörür. Bununla birlikte şikâyet hakkı, TTK m. 56’ya göre dava açabilecek kişilere aittir. Fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturuyorsa bu hüküm uygulanmaz.

Sonuç

Ticaret unvanı tacirin hukuki adıdır. Tacir bunu, kanunda aksine hüküm yoksa, işletme merkezinin siciline on beş gün içinde tescil ve ilan ettirir; böylece unvan ticaret sicil kaydına geçer. Bunun yanında ayırt edici ek, Türkiye’nin herhangi bir sicil dairesinde önceden tescil edilmiş unvanlar için gereklidir. Dört kelime (Türk, Türkiye, Cumhuriyet, Millî) unvana ancak Cumhurbaşkanı kararıyla girebilir. Anonim şirkette unvan değişikliği için değişiklik taslağının genel kuruldan önce ilanı gerekir; karar tescilden önce üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmez. Limited şirkette ise aksi sözleşmede öngörülmedikçe esas sermayenin üçte ikisini temsil eden ortakların kararı aranır. Ayrıca tacirin adı değiştiğinde unvan değişikliği zorunlu değildir; unvan olduğu gibi kalabilir. Ticaret unvanı işletmeden ayrı devredilemez (TTK m. 49/1).

İşletme adı ve marka ayrı kurumlardır. Unvana özgü koruma usulen tescil ve ilana bağlıdır; şartları varsa haksız rekabet koruması ayrıca gündeme gelebilir. Ticari dürüstlüğe aykırı kullanım durumunda zarar varsa hak sahibi kusura göre tazminat isteyebilir. Koşulları varsa mahkeme haksız rekabet hükümlerini uygular; TTK m. 60’taki bir ve üç yıllık süreler yalnız haksız rekabet davalarına uygulanır. Görevli mahkeme kural olarak asliye ticaret mahkemesidir; konusu bir miktar para olan tazminat isteminde TTK m. 5/A uyarınca arabuluculuk dava şartıdır. Kanun, TTK m. 39-45 veya 48 kurallarına aykırılık halinde idari para cezası; m. 46 ihlali ve 49’a aykırı devir hâlinde adli yaptırım öngörür.

Sık Sorulan Sorular

Ticaret unvanı ile işletme adı aynı şey mi?

Tacir, ticari işletmesine ilişkin işlemleri ticaret unvanıyla yapmak zorundadır (TTK m. 39/1). İşletme adı ise işletmeyi sahibinden bağımsız tanıtır ve ikisinin de tescili gerekir. Marka ise mal veya hizmeti ayırt eder ve ayrı bir kurumdur.

Ticaret unvanı tescili zorunlu mu?

Her tacir ticari işletmenin açıldığı günden itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesini ve ticaret unvanını tescil ve ilan ettirir (TTK m. 40/1). Sicil müdürünün verdiği sürede tescil istenmez ve kaçınma sebebi de bildirilmezse, mahallin en büyük mülki amiri idari para cezası verebilir (TTK m. 33/2).

Başka bir ilde aynı unvan kullanılabilir mi?

Tacir, Türkiye’nin herhangi bir sicil dairesinde tescil edilmiş unvandan ayırt edilmek için unvana ek yapar. Aynı unvanın kullanımı koşulları varsa tecavüz davasının konusu olabilir.

Şirketin unvan değişikliği nasıl yapılır?

Anonim şirkette yönetim kurulu değişiklik taslağını ilan ettirir ve genel kurul karar alır. Yönetim kurulu bu kararı tescil ettirir; karar tescilden önce üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmez. Limited şirkette aksi sözleşmede yoksa esas sermayenin üçte ikisini temsil eden ortakların kararı gerekir; değişikliğin tescil ve ilanı da zorunludur (TTK m. 589).

Soyadı değişen tacirin unvanı değişir mi?

Tacirin ticaret unvanında yer alan adı değişirse bu unvan olduğu gibi kalabilir. Bu nedenle unvan değişikliği zorunlu değildir; tacir dilerse unvanını değiştirebilir.

Unvan tek başına satılabilir mi?

Unvan, işletmeden bağımsız olarak başkasına devredilemez (TTK m. 49/1). Bir işletmenin devri aksi açıkça kabul edilmedikçe unvanın devri sonucunu doğurur. TTK m. 49’a aykırı devirde devreden, devralan ve kullanan için kanun hapis veya adli para cezası öngörür (TTK m. 51/3).

Unvanda Türk veya Türkiye kelimesi kullanılabilir mi?

Türk, Türkiye, Cumhuriyet ve Millî kelimeleri bir ticaret unvanına ancak Cumhurbaşkanı kararıyla konabilir.

Unvanı kullanan rakibe hangi dava açılır?

Hak sahibi tespit, yasaklama, değiştirme veya silme isteyebilir. Zarar varsa hak sahibi kusurun ağırlığına göre tazminat isteyebilir. Haksız rekabet davalarında TTK m. 60’taki bir ve üç yıllık zamanaşımı süreleri uygulanır. Konusu bir miktar para olan tazminat istemi bakımından TTK m. 5/A arabulucuya başvuruyu dava şartı sayar.