Açıklama

TDN Madde 2, hekimlik mesleğinin ahlaki temelini ve ayrımcılık yasağını düzenleyen normatif çerçeve hükmüdür. İnsan sağlığına, hayatına ve şahsiyetine saygı göstermek, her tıbbi eylemin odağında yer alması gereken evrensel etik buyruktur. Bu ilke yalnızca tedavi sürecini değil, tanı, hasta iletişimi, bakım kalitesi ve hekimin genel tutumunu bütünüyle kapsar. 1219 sayılı Kanun’un hekim için öngördüğü mesleki sorumluluk anlayışı ile uluslararası tıp etiği belgelerinde öne çıkan hasta onuru ilkesinin Türk hukukundaki karşılığını oluşturan bu düzenleme, hekimin mesleki varoluşunun etik zeminini kökten belirlemektedir. Nitekim 6023 sayılı TTB Kanunu’nun amaçladığı mesleki dayanışma ve standartların korunması, bu maddede yer alan temel etik ilkelerin hayata geçirilmesine bağlıdır.

Maddenin ikinci fıkrası, hastanın cinsiyeti, ırkı, milliyeti, dini ve mezhebi, ahlaki görüşleri, karakteri, sosyal statüsü ya da siyasi kanaati ne olursa olsun azami dikkat ve özenle muayene ve tedavinin yerine getirilmesi yükümlülüğünü getirmektedir. Bu düzenleme, Anayasa’nın eşitlik ilkesinin tıp pratiğine doğrudan yansımasıdır ve sağlık hizmetlerine erişimde fırsat eşitliğinin güvencesi niteliğindedir. Hekimin kişisel önyargıları, inançları veya hastaya ilişkin değer yargıları, sunulan hizmetin kalitesini hiçbir koşulda etkilememelidir. Bilgilendirme, onam alma ve kayıt tutma aşamalarında da ayrımcı bir yaklaşım sergilenmesi bu maddeyi doğrudan ihlal eder. Hekimin hasta ile kurduğu iletişimde, kendisini onaylamayan ya da anlaşmazlık içinde bulunduğu kimselere dahi eşit bir özen ve nezaket standardı uygulaması, bu maddenin bireysel ilişkilere yansımasıdır.

TTB disiplin uygulamaları incelendiğinde, Nizamnamenin 2. maddesinin özellikle ayrımcı muamele iddiaları, hastaya küçümseyici yaklaşım ve yetersiz özen şikayetlerinde belirleyici norm olarak uygulandığı görülmektedir. Haysiyet Divanları bu madde kapsamındaki ihlaller için uyarıdan meslekten geçici uzaklaştırmaya uzanan bir yaptırım skalası uygulamaktadır; ihlal ağırlığı, kastın varlığı ve somut zarar boyutuna göre belirlenmektedir. Madde ayrıca tıbbi kötü uygulama davalarında özen yükümlülüğünün varlığını ortaya koymak bakımından hem hukuki hem de cezai sorumluluk süreçlerinde güçlü bir referans işlevi görmektedir. Madde aynı zamanda sağlık hizmetlerine erişimin etkinliğini artırmakta ve hasta-hekim ilişkisinin sürdürülebilirliğini güvenceye almaktadır.