Tababet Kanunu 8. Madde
Türkiye’de icrayı tababet için bu kanunda gösterilen vasıfları haiz olanlar umumi surette hastalıkları tedavi hakkını haizdirler. Ancak her hangi bir şubei tababette müstemirren mütehassıs olmak ve o unvanı ilan edebilmek için Türkiye Tıp Fakültesinden veya Sıhhıye Vekaletince kabul ve ilan edilecek müessesattan verilmiş ve yahut ecnebi memleketlerin maruf bir hastane veya laboratuvarından verilip Türkiye Tıp Fakültesince tasdik edilmiş bir ihtısas vesikasını haiz olmalıdır.
Sadeleştirilmiş Hali
Türkiye’de hekimlik yapmak için bu kanunda belirtilen niteliklere sahip olanlar, genel olarak hastalıkları tedavi etme hakkına sahiptir. Ancak hekimliğin herhangi bir dalında sürekli biçimde uzman olmak ve o unvanı ilan edebilmek için; Türkiye Tıp Fakültesinden ya da Sağlık Bakanlığınca kabul ve ilan edilecek kurumlardan verilmiş veya yabancı ülkelerin tanınmış bir hastane ya da laboratuvarından verilip Türkiye Tıp Fakültesince onaylanmış bir uzmanlık belgesine sahip olmak gerekir.
Açıklama
Tababet Kanunu’nun 8. maddesi, hekimlik mesleğinde uzmanlık unvanının kullanılabilmesi için aranan belge şartını düzenleyen temel hükümdür. Genel tedavi yetkisi ile uzmanlık yetkisi arasındaki hukukî ayrımı ortaya koyarak, uzmanlık unvanının haksız kullanımını engelleyen ve mesleğin iç kademelenmesini güvence altına alan bir disiplin hükmüdür.
Madde üç kaynaklı uzmanlık belgesi öngörür: (i) Türkiye Tıp Fakültesinden alınan belge, (ii) Sağlık Bakanlığı tarafından kabul ve ilan edilmiş kurumlardan alınan belge, (iii) yabancı ülkelerin tanınmış hastane ya da laboratuvarından alınıp Türkiye Tıp Fakültesince onaylanan belge. Bu esnek yapı, 1928’de henüz az sayıda uzmanlık eğitimi veren kurum bulunması gerçeğine uyum sağlamakla birlikte, zamanla Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği (TUEY) çerçevesinde yeniden düzenlenmiştir.
Günümüzde uzmanlık eğitimi TUS (Tıpta Uzmanlık Sınavı) ile başlayıp 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 1219 sayılı Kanun’un birlikte uygulandığı bir süreçle tamamlanır. Yan dal uzmanlık, alt uzmanlık ve akademik unvanlar da bu maddenin modern yorumuna dahil edilmiştir. Uzmanlık belgesi, hekimin hem ilan edebileceği unvanı hem de ileri düzey cerrahi ve tanısal işlemleri yapma yetkisini tayin eder.
Madde; 10. madde (haksız unvan ilanı yasağı), 24. madde (ilan-reklam sınırı) ve Türk Tabipleri Birliği Disiplin Yönetmeliği ile birlikte yorumlanır. ‘Uzman’ ibaresinin Bakanlık onayı olmadan kullanılması; TCK’nın 213. maddesi (halkı yanıltacak bilgi verme) veya 158. maddesi (nitelikli dolandırıcılık) ile birlikte değerlendirilebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, unvan belirsizliğinden kaynaklanan hasta aldatması durumlarında, ilgili hekimin haksız rekabet ve manevi tazminat sorumluluğunu kabul etmektedir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararlarında, Bakanlık tarafından tanınmayan yurt dışı uzmanlık programlarından alınan belgelerin Türkiye’de otomatik olarak tanınmayacağı, YÖK ve Sağlık Bakanlığı onayının ayrı ayrı gerekeceği açıkça belirtilmiştir. Denklik reddi kararlarının idari yargı denetiminde ölçülülük ilkesi çerçevesinde incelendiği görülmektedir.
1928’de az sayıda uzmanlık dalı olan tıp mesleği, bugün yüzün üzerinde uzmanlık ve yan dal barındıran geniş bir disiplindir. 8. madde, bu yapının temel hukukî dayanağını oluşturmakta; mesleğin kalitesini, uzmanlık bilgisine dayanan sağlık hizmet sunumunun güvenliğini ve unvan şeffaflığını aynı anda korumaktadır. Hasta bilgilendirmesi ve onam süreçlerinde uzmanlık belgesi, hekimin hangi tıbbî işlemi yapmaya yetkili olduğuna dair nesnel ölçüttür.