TBK 330. Madde

I. Taraflardan her biri, bir taşınıra ilişkin kira sözleşmesini üç gün önceden yapılacak fesih bildirim süresine uyarak her zaman feshedebilir.

II. Kiraya verenin meslekî faaliyeti gereği kiraya verdiği ve kiracının da özel kullanımına yarayan taşınır bir malın kiracısı, kira sözleşmesini, üç aylık kira dönemi sonu için en az bir ay önceden yapacağı bir fesih bildirimiyle sona erdirebilir. Bu durumda kiraya verenin, zararının giderilmesini isteme hakkı yoktur.

TBK 330. Madde Gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 262 nci maddesinin ikinci fıkrasının (3) numaralı bendini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 329 uncu maddesinde, belirsiz süreli taşınır kiralarının fesih bildirimiyle sona erdirilmesi düzenlenmektedir. Ancak, 818 sayılı Borçlar Kanununun 262 nci maddesinin (2) numaralı bendinde yer alan “süknaya mahsus mefruşat” bakımından olan farklılık kaldırılmış ve tüm taşınır kiraları aynı hukuksal rejime tâbi tutularak, bütünlük sağlanmıştır.

818 sayılı Borçlar Kanununun 262 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan “III. Feshin ihbarı” şeklindeki ibare, Tasarıda “3. Taşınır kiralarında” şeklinde ifade edilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrası 818 sayılı Borçlar Kanununun 262 nci maddesinde yer verilmeyen, yeni bir hükümdür. Fıkranın uygulanması için, kiraya verenin söz konusu taşınırı meslekî faaliyeti gereği kiraya vermesi ve kiracının da söz konusu taşınırı özel kullanımı için kiralaması şarttır. Bu tür bir taşınırın kiracısı, sözleşmeyi, üç aylık kira dönemi sonu için en az bir ay önce yapacağı bir fesih bildirimiyle sona erdirebilecektir. Kiracının bu madde uyarınca sözleşmeyi feshetmesi hâlinde, kiraya veren ondan tazminat isteyemeyecektir.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 266f ve 266k maddesi göz önünde tutulmuştur.

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 330. maddesi, belirsiz süreli taşınır kiralarında fesih koşullarını düzenleyen önemli bir hükümdür.

Maddenin birinci fıkrası temel kuralı koyar: taraflardan her biri, bir taşınıra ilişkin kira sözleşmesini üç gün önceden yapılacak fesih bildirim süresine uyarak her zaman feshedebilir.

Bu hüküm taşınır kiraları için çok esnek bir rejim getirir: 3 gün önceden bildirimle her zaman fesih mümkündür. Taşınmazlardaki karmaşık dönem sistemi yerine basit bir bildirim süresi uygulanır.

Taşınır kiralarının kısa süreli ve esnek doğası bu düzenlemeyi açıklar: otomobil kiralama, alet kiralama, eşya kiralama gibi ilişkiler hızlı başlar ve biter. 3 günlük süre makul bir ihtarname veya koordinasyon süresini temsil eder.

"Her zaman" ifadesi önemlidir. Belirli dönem sonu beklenmez; herhangi bir günde bildirim yapılabilir ve 3 gün sonra fesih gerçekleşir. Bu esneklik, taşınır piyasasının hızlı dinamiklerine uygundur.

İkinci fıkra, tüketici koruması getirir: kiraya verenin meslekî faaliyeti gereği kiraya verdiği ve kiracının da özel kullanımına yarayan taşınır bir malın kiracısı, kira sözleşmesini, üç aylık kira dönemi sonu için en az bir ay önceden yapacağı bir fesih bildirimiyle sona erdirebilir. Bu durumda kiraya verenin, zararının giderilmesini isteme hakkı yoktur.

Bu hüküm, tüketici (bireysel kullanıcı) korunmasını sağlar. Ticari olarak kiraya veren profesyonel bir tarafın, bireysel kullanım için kiraladığı mal için özel koşullar uygulanır.

Koşullar: (1) kiraya verenin mesleki faaliyet çerçevesinde kiraya vermesi (ticari kiracı olması), (2) kiracının özel kullanım için kiralanması (bireysel tüketici olması).

Bu durumda fesih süreleri farklılaşır: 3 aylık kira döneminin sonu için, en az 1 ay önceden bildirim. Kiracı, 3 aylık dönem sonlarında (Mart, Haziran, Eylül, Aralık) çıkış yapabilir.

Önemli bir koruma: "kiraya verenin zararının giderilmesini isteme hakkı yoktur." Yani tüketici fesih yaptığında, ticari kiraya veren zarar tazminatı talep edemez. Bu, tüketiciyi cezalandırıcı sözleşme hükümlerinden korur.

Bu düzenleme, özellikle araç kiralama, mobilya kiralama, elektronik eşya kiralama gibi tüketici odaklı kira pazarında uygulanır. Tüketici, makul bir süre ile sözleşmeden çıkabilir ve ek ödeme yapmaz.