TBK 378. Madde

I. Aksine anlaşma veya yerel âdet yoksa, belirsiz bir süre için yapılan sözleşmeyi, taraflardan her biri, dilediği zaman feshedebilir.

II. Ancak, fesih dürüstlük kurallarına aykırı ve uygun olmayan bir zamanda yapılamaz.

TBK 378. Madde Gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 298 inci maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 377 nci maddesinde, hayvan kirasının sona erme sebeplerinden fesih düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 298 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “Fesih” ibaresi, Tasarıda da korunmuştur. Çünkü, maddede tüm sona erme hâlleri değil, sadece belirsiz süreli hayvan kirasının fesih yoluyla sona erdirilmesi düzenlenmiştir. Kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 304 üncü maddesinin kenar başlığının eski şeklinde “sona erme” karşılığı olarak “Aufhebung” sözcüğü kullanıldığı hâlde, yeni şeklinde “fesih” karşılığı olarak “Kündigung” sözcüğü kullanılmıştır.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Ödünç Sözleşmeleri

818 sayılı Borçlar Kanununda “Dokuzuncu Bap / Àriyet ve karz” şeklindeki üst başlık, Tasarıda “Beşinci Bölüm / Ödünç Sözleşmeleri” şekline dönüştürülmüştür.

BİRİNCİ AYIRIM

Kullanım Ödüncü

818 sayılı Borçlar Kanununun 299 uncu maddesiyle başlayan “Birinci Fasıl / Àriyet” şeklindeki alt başlık, Tasarıda “Birinci Ayrım / Kullanım Ödüncü” şekline dönüştürülmüştür.

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 378. maddesi, belirsiz süreli hayvan kirası sözleşmelerinin fesih kurallarını düzenleyen kısa ama önemli bir hükümdür.

Maddenin birinci fıkrası temel kuralı koyar: aksine anlaşma veya yerel âdet yoksa, belirsiz bir süre için yapılan sözleşmeyi, taraflardan her biri, dilediği zaman feshedebilir.

Bu hüküm, belirsiz süreli hayvan kiralarında esnek bir fesih rejimi kurar. Taraflardan her biri, istediği zaman sözleşmeyi sona erdirebilir. Bu esneklik, hayvan kirasının pratik niteliğine uygundur.

Belirsiz süre hayvan kiralarında örnek: bir çiftçi komşusundan bir inek kiraladı ancak belirli bir süre kararlaştırılmadı. İster kiracı isterse kiraya veren, ilişkiyi sonlandırmak istediğinde fesih yapabilir.

"Aksine anlaşma" esnekliği: taraflar sözleşmede farklı kurallar belirleyebilirler. Örneğin minimum bir süre, belirli bildirim süresi, özel fesih koşulları kararlaştırılabilir.

"Yerel âdet" de geçerlidir. Bazı bölgelerde hayvan kiralarında özel süre veya fesih pratikleri olabilir. Tarım topluluklarında gelenek önemli bir rol oynar.

İkinci fıkra, önemli bir sınırlama getirir: ancak, fesih dürüstlük kurallarına aykırı ve uygun olmayan bir zamanda yapılamaz.

Bu hüküm, fesih hakkının sınırsız olmadığını belirtir. Türk Medeni Kanunu m. 2’deki dürüstlük kuralı, hayvan kirasında fesih hakkının kullanımını sınırlandırır.

"Uygun olmayan zaman" önemlidir. Hayvan kirasında uygunluk, biyolojik döngülerle bağlantılıdır: – Doğum zamanı: gebelik veya yeni doğmuş yavrular zamanı – Süt dönemi: laktasyon orta aşamada – Hasta hayvan: tedavi sürerken – Kış koşulları: bakım güçleştiğinde

Bu durumlarda fesih yapılması dürüstlük kurallarına aykırı olabilir. Hayvanın zarar görmesi, yavruların annesiz kalması, tedavinin yarım bırakılması gibi zararlar doğabilir.

"Dürüstlük kurallarına aykırılık" genel bir kriterdir. Somut durumun değerlendirilmesi gereklidir: fesih zamanı, hayvanın durumu, karşı tarafın beklentileri, geniş etkileri dikkate alınır.

Uygun zamanda fesih örneği: laktasyon bitmiş, yavru sütten ayrılmış, hayvan sağlıklı, mevsim uygun. Bu durumda fesih hem ekonomik hem de hayvan refahı açısından uygundur.

Bu düzenleme, hayvan kirasında esneklik ile sorumluluğu dengeler. Taraflar özgürdür; ancak hayvan refahını ve karşı tarafın haklı menfaatlerini göz ardı edemezler.