TBK 624. Madde

I. Ortaklığın kararları, bütün ortakların oybirliğiyle alınır.

II. Sözleşmede kararların oy çokluğuyla alınacağı belirtilmişse çoğunluk, ortak sayısına göre belirlenir.

TBK 624. Madde Gerekçesi

Tasarının iki fıkradan oluşan 624 üncü maddesinde, âdi ortaklıkta kararların alınması düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununu 524 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “III. Şirket kararları” şeklindeki ibare, Tasarıda “III. Ortaklığın kararları” şeklinde değiştirilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 524 üncü maddesi tek fıkradan oluştuğu hâlde, bu maddenin her iki cümlesi, ayrı konulara ilişkin oldukları göz önünde tutularak, Tasarının 624 üncü maddesinde iki fıkra hâlinde kaleme alınmıştır.

Sistematik yapısı ile metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 624. maddesi, adi ortaklıkta ortaklar arasında karar alma yönteminin esaslarını düzenlemektedir. Madde iki fıkradan oluşmakta olup, 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 524. maddesini karşılamaktadır. Yeni düzenlemede, tek fıkralı eski hüküm iki ayrı ilkeyi ortaya koyan iki fıkraya bölünerek sistematik açıdan daha anlaşılır hâle getirilmiştir. Madde, adi ortaklığın kişisel ve güven ilişkisine dayalı yapısını yansıtan bir karar alma rejimi kurmakta; buna göre ortaklık iradesinin oluşumu, kural olarak bütün ortakların mutabakatına bağlanmıştır.

Birinci fıkra, "ortaklığın kararları, bütün ortakların oybirliğiyle alınır" diyerek oybirliği ilkesini ana kural olarak benimsemiştir. Bu ilke, adi ortaklığın kişisel niteliğinden ve ortakların birbirine duyduğu güvenden (intuitu personae) kaynaklanmaktadır. Oybirliği, her bir ortağın kararda iradesinin bulunmasını gerektirir; çekimser kalınması olumsuz oy sayılır. Bu kural, ticaret şirketlerinden farklı olarak adi ortaklığın azınlık haklarını en yüksek düzeyde koruyan özelliğini ortaya koymaktadır. Oybirliğiyle alınması gereken konular; ortaklık sözleşmesinin değiştirilmesi, yeni ortak alınması, ortaklığın konusunun değiştirilmesi, 625. maddeye göre olağan dışı işlerin yürütülmesi ve genel yetkili temsilci atanmasını kapsar. Yargıtay uygulamasında, oybirliği aranan bir konuda bir ortağın rızası olmaksızın alınan kararlar geçersiz sayılmakta, bu tür işlemler ortaklığı bağlamamakta ve söz konusu kararla oluşan zararlardan karar alan ortakların kişisel sorumluluğu doğmaktadır.

İkinci fıkra, sözleşme özgürlüğüne önemli bir alan açmaktadır. Buna göre, ortaklık sözleşmesinde kararların oy çokluğuyla alınacağı belirtilmişse, çoğunluk ortak sayısına göre belirlenir. Bu düzenleme iki yönden önem taşır: ilk olarak, oy çokluğu sisteminin benimsenmesi sözleşmede açık hükme bağlanmıştır; ikinci olarak, çoğunluk hesabı katılım paylarının değerine veya oranına göre değil, ortak sayısına göre yapılacaktır. Bu kural, adi ortaklıkta kişilik unsurunun sermayenin önüne geçtiğini bir kez daha teyit etmektedir; sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça yüzde seksen pay sahibi ortak, iki ortağa karşı çoğunluğu sağlayamaz. Bununla birlikte, taraflar sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ağırlıklı çoğunluk, nitelikli çoğunluk veya pay oranına göre çoğunluk gibi farklı yöntemler de kararlaştırabilirler; kanunun getirdiği yalnızca tamamlayıcı bir kuraldır.

Uygulamada, karar alma yönteminin sözleşmede açıkça düzenlenmesi büyük önem taşır; aksi hâlde oybirliği kuralının uygulanması, ortaklığın işleyişini kilitleyebilmekte ve haklı sebeple fesih davalarına yol açmaktadır. Yargıtay 11. ve 23. Hukuk Daireleri, ortaklığın olağan işlerinin yürütülmesinde 625. maddedeki yönetim hükümlerinin; ortaklığın iradesinin oluşumunu gerektiren temel konularda ise 624. maddedeki karar hükümlerinin uygulanacağını vurgulamaktadır. Karar ile yönetim işlemi ayrımı özellikle uyuşmazlıklarda belirleyicidir; tek bir yönetici ortağın günlük işlerde aldığı kararlar 625. maddeye tabi iken, ortaklığın yapısına ilişkin kararlar 624. madde çerçevesinde değerlendirilir.