TMK 425. Madde
(1) Atama kararı kesinleşince vesayet makamı vasinin göreve başlaması için gerekli işlemleri yapar.
TMK 425. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 375 inci maddesini karşılamaktadır. Maddenin kenar başlığı İsviçre Medenî Kanununun 391 inci maddesindeki aslıyla uyumlu olmak üzere “Görevin verilmesi” şeklinde değiştirilmiştir. Maddedeki “sulh mahkemesi” yerine “vesayet makamı” deyimi kullanılmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Açıklama
TMK Madde 425, vasinin görevine fiilen başlamasını sağlayan işlemleri düzenler. Hükme göre atama kararı kesinleşince vesayet makamı, vasinin göreve başlaması için gerekli işlemleri yapar. Madde, vasi atama sürecinin son halkasını oluşturur ve atamanın hukukî geçerlilik kazanmasıyla fiilî olarak göreve başlama arasındaki bağı kurar. Kararın kesinleşmesi, kanun yollarının tükenmesi veya süresinde başvurulmamasıyla gerçekleşir; ancak TMK m.423 uyarınca vasi, atanmasına itiraz edilmiş olsa bile yerine bir başkası atanıncaya kadar geçici olarak görevi yürütmekle yükümlüdür. Hüküm, TMK m.431’deki usul kurallarıyla bağlantılı olup, TMK m.413 vd.’ndaki vasinin atanmasına ilişkin düzenlemeleri tamamlar. Gerekçeye göre madde, eski 743 sayılı Kanun’un 375. maddesini karşılamakta olup ‘sulh mahkemesi’ yerine ‘vesayet makamı’ deyimi kullanılmıştır.
Uygulamada bu hüküm, vasiliğin kâğıt üzerinde kalmamasını, fiilen işlerlik kazanmasını güvence altına alır. Atama kararı kesinleşince vesayet makamı, vasiye görevini ve yetkilerini tebliğ eder, gerekli yetki belgesini düzenler ve vasinin yönetimi devralabilmesi için TMK m.438’deki defter tutma gibi başlangıç işlemlerinin yürütülmesini sağlar. Bu aşamada vasinin görevin gereklerini yerine getirebilmesi için resmî makamlar, bankalar ve üçüncü kişiler nezdinde kimliğini ispatlayabileceği belgelerin verilmesi de bu çerçevededir. Vesayet makamının bu işlemleri ifa etmesi, vesayet altındaki kişinin menfaatlerinin boşlukta kalmaması bakımından kritiktir; çünkü vasi göreve fiilen başlamadan vesayet altındaki kişinin işleri yürümez. Örneğin küçüğe vasi atanan bir kararın kesinleşmesinin ardından vesayet makamı, vasiye yetki belgesi düzenleyerek banka hesapları ve okul işlemleri gibi konularda işlem yapabilmesini sağlar.
Vesayet makamının göreve başlatma işlemlerini ihmal etmesi, vesayet altındaki kişinin korunmasında boşluk doğmasına ve menfaatlerinin zarar görmesine yol açabilir; bu nedenle işlemlerin gecikmeksizin yapılması gerekir. Yargıtay’ın ilgili Hukuk Dairesi, vasi atama kararının kesinleşmesiyle birlikte göreve başlatma işlemlerinin tamamlanması ve vesayet defterinin tutulması gerektiğini vurgular. Somut bir örnek: akıl hastalığı nedeniyle kısıtlanan bir kişiye vasi atanmasına ilişkin karar kesinleştiğinde, vesayet makamı TMK Madde 425 uyarınca vasiye yetki belgesi verir, malvarlığının defterini tutturur ve vasinin bankalar ile resmî dairelerde kısıtlı adına işlem yapabilmesinin önünü açar. Böylece kısıtlının korunması teorik bir karardan fiilî bir yönetime dönüşür.