TMK 461. Madde
(1) Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi ve her ilgili, vasinin eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına şikâyette bulunabilir.
(2) Vesayet makamının kararlarına karşı tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebilir.
TMK 461. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 404 üncü maddesini karşılamaktadır. Sadece “Sulh mahkemesi” deyimi yerine “vesayet makamı”, “asliye mahkemesi” deyimi yerine de “denetim makamı” deyimleri kullanılmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Açıklama
TMK Madde 461, vasinin eylem ve işlemlerine karşı başvurulabilecek hukuki yolları, yani şikâyet ve itiraz mekanizmasını düzenler. Birinci fıkraya göre ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi ve her ilgili, vasinin eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına şikâyette bulunabilir. İkinci fıkraya göre vesayet makamının kararlarına karşı, tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebilir. Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı ise asliye hukuk mahkemesidir (TMK m.397). Bu hüküm, vesayet makamının vasiyi denetleme görevini düzenleyen TMK m.464 ile birlikte, vesayet altındaki kişinin korunmasına yönelik denetim sistemini tamamlar. Madde gerekçesi, eski 404. maddenin karşılığı olduğunu ve yalnızca makam adlarının güncellendiğini, hüküm değişikliği bulunmadığını belirtir.
Şikâyet yolu, vasinin yönetiminde gördükleri aksaklıklara karşı geniş bir çevreye tanınmış bir başvuru imkânıdır. Bu yola yalnızca vesayet altındaki kişi değil, ayırt etme gücüne sahip olması koşuluyla onun yanında her ilgili de başvurabilir; ilgili kavramı, vesayet altındaki kişinin yakınları, mirasçıları veya menfaati etkilenen üçüncü kişileri kapsayabilir. Şikâyet süreye bağlı değildir; vasinin hukuka veya menfaate aykırı bir eylemi ya da işlemi sürdükçe her zaman yapılabilir. Şikâyet üzerine vesayet makamı durumu inceler ve gerekli önlemleri alır. Buna karşılık vesayet makamının verdiği kararlara karşı itiraz, sıkı bir süreye tabidir: kararın tebliğinden itibaren on gün içinde denetim makamına başvurulmalıdır. Bu on günlük süre hak düşürücü niteliktedir ve kaçırılması hâlinde karar kesinleşir.
İtiraz üzerine denetim makamı, vesayet makamının kararını hukuka uygunluk ve yerindelik bakımından inceleyip onayabilir, kaldırabilir veya değiştirebilir. Yargıtay ilgili hukuk dairesi, vesayet makamı kararlarına karşı on günlük itiraz süresinin niteliği gereği resen gözetileceğini ve süresinde yapılmayan itirazın incelenemeyeceğini kabul etmektedir. Somut bir örnek: vasi, vesayet altındaki kişinin parasını kendi yararına kullanıyorsa, ayırt etme gücüne sahip kişinin kardeşi her ilgili sıfatıyla vesayet makamına şikâyette bulunabilir; vesayet makamı şikâyeti reddederse, şikâyetçi bu ret kararının tebliğinden itibaren on gün içinde denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine itiraz edebilir. TMK Madde 461 böylece vasinin keyfi davranışlarına karşı iki aşamalı, erişilebilir bir denetim güvencesi sağlar.