TMK 498. Madde
(1) Evlilik dışında doğmuş ve soybağı, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olanlar, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olurlar.
TMK 498. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 443 üncümaddesini karşılamaktadır. Madde evlilik dışında doğmuşolmakla beraber soybağısonradan tanıma veya hâkim hükmüile oluşturulanların evlilik içi hısımlar gibi mirasçıolacaklarıilkesini getirmektedir. Evlilik dışıdoğanlarla ilgili olarak, Anayasa Mahkemesinin 11.9.1987 tarih ve E.1987/1, K.1987/18 sayılı, sahih nesepli çocuklarla gayri sahih nesepli çocukların baba tarafından birlikte mirasçıolmalarıhâlinde farklıoranlarda mirasçıolmalarınıdüzenleyen MedenîKanunun 443 üncümaddesinin ikinci fıkrasınıiptal kararıvermesini takiben, yürürlükteki Kanunun 443 üncümaddesini tekrar düzenleyen 3678 sayılıKanunun getirdiği, “Nesebi sahih olmayan hısımlar, nesebi sahih hısımlar gibi mirasçılık hakkına haizdir.” şeklindeki düzenlemenin ortaya çıkan sorunlar ve bu sorunların çözümüiçin Yargıtayın 22.2.1997 tarihli 1996/1 esas ve 1997/1 karar sayılıİçtihadıBirleştirme Kararının yaklaşımıdikkate alınarak, evlilik dışıdoğan çocuklara ilişkin olarak baba ile olan soybağına ilişkin farklıve yeni düzenlemeler ışığında, evlilik dışında doğmuşve soybağıtanıma veya hâkim hükmüyle kurulanlar evlilik içi hısımlar gibi mirasçıolacağıdüzenlemesi getirilmiştir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 498. maddesi, evlilik dışında doğmuş ve soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olan kişilerin baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olacağını düzenler. Böylece soybağının kurulmuş olması, mirasçılık hakkı bakımından doğum koşullarını belirleyici olmaktan çıkarır.
Maddenin uygulama alanı baba tarafıyla sınırlıdır; anne-çocuk soybağı her durumda doğumla kurulur ve mirasçılık hakkı zaten mevcut olduğundan bu hüküm anneyle ilişkide ayrıca uygulanmaz. Baba tarafından soybağı ya gönüllü tanımayla (nüfus müdürlüğü veya noterde yapılan beyan ya da vasiyetname) ya da babalık davasında hâkim kararıyla kurulur. Soybağı kurulduktan sonra çocuk, evlilik içi çocukla aynı haklara sahip hale gelir; TMK 495 vd. düzenlemeleri bu çocuklar için de aynen uygulanır.
Pratikte soybağı kurulmaksızın hayatını kaybeden baba bakımından mirasçılık iddiası, babalık davası yerine soybağının tespiti davası yoluyla ileri sürülür. Ölümün ardından açılan bu dava TMK 301 vd. hükümleri çerçevesinde yürütülür; DNA kanıtı ve nüfus kayıtları belirleyici delildir. Soybağı kararı kesinleştiğinde geriye yürüyerek mirasçılık statüsü kazanılır; daha önce dağıtılan miras paylaşımının iade ve tasfiyesi gündeme gelebilir. Yargıtay, bu davalarda nesep araştırmasının kapsamlı ve biyolojik gerçeği yansıtır biçimde yapılmasını zorunlu tutmaktadır.