TMK 498. Madde
(1) Evlilik dışında doğmuş ve soybağı, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olanlar, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olurlar.
TMK 498. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 443 üncümaddesini karşılamaktadır. Madde evlilik dışında doğmuşolmakla beraber soybağısonradan tanıma veya hâkim hükmüile oluşturulanların evlilik içi hısımlar gibi mirasçıolacaklarıilkesini getirmektedir. Evlilik dışıdoğanlarla ilgili olarak, Anayasa Mahkemesinin 11.9.1987 tarih ve E.1987/1, K.1987/18 sayılı, sahih nesepli çocuklarla gayri sahih nesepli çocukların baba tarafından birlikte mirasçıolmalarıhâlinde farklıoranlarda mirasçıolmalarınıdüzenleyen MedenîKanunun 443 üncümaddesinin ikinci fıkrasınıiptal kararıvermesini takiben, yürürlükteki Kanunun 443 üncümaddesini tekrar düzenleyen 3678 sayılıKanunun getirdiği, “Nesebi sahih olmayan hısımlar, nesebi sahih hısımlar gibi mirasçılık hakkına haizdir.” şeklindeki düzenlemenin ortaya çıkan sorunlar ve bu sorunların çözümüiçin Yargıtayın 22.2.1997 tarihli 1996/1 esas ve 1997/1 karar sayılıİçtihadıBirleştirme Kararının yaklaşımıdikkate alınarak, evlilik dışıdoğan çocuklara ilişkin olarak baba ile olan soybağına ilişkin farklıve yeni düzenlemeler ışığında, evlilik dışında doğmuşve soybağıtanıma veya hâkim hükmüyle kurulanlar evlilik içi hısımlar gibi mirasçıolacağıdüzenlemesi getirilmiştir.
Açıklama
TMK Madde 498, evlilik dışı hısımların mirasçılığını düzenler. Hükme göre, evlilik dışında doğmuş ve soybağı tanıma veya hakim hükmüyle kurulmuş olanlar, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur. Bu düzenleme, soybağının kuruluş biçimine bağlı olarak çocuğun baba tarafıyla olan miras ilişkisini eşitlik temelinde kurar. Çocuğun ana ile soybağı zaten doğumla kendiliğinden kurulduğundan, madde özellikle baba tarafıyla mirasçılığa odaklanır; çünkü evlilik dışı doğan çocukla baba arasındaki soybağı, ancak babanın tanıması veya açılan dava sonucu verilen hakim hükmüyle kurulabilir. Soybağı bu yollardan biriyle kurulduğunda, çocuk artık baba ve onun hısımları yönünden, evlilik içinde doğmuş bir çocukla tamamen aynı mirasçılık hakkına sahip olur. Gerekçe, eski düzenlemedeki sahih-gayrisahih nesep ayrımının, Anayasa Mahkemesinin 1987 tarihli iptal kararı ve Yargıtay’ın 1997 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı doğrultusunda kaldırıldığını ayrıntılı biçimde açıklamaktadır.
Uygulamada bu hüküm, baba ile çocuk arasındaki soybağının kuruluşunu, mirasçılığın ön koşulu olarak öne çıkarır. Soybağı, baba tarafından TMK Madde 295 uyarınca tanıma yoluyla veya çocuk ya da ana tarafından açılan babalık davası sonucu verilen hakim hükmüyle kurulur. Bu soybağı kurulmadan, çocuk biyolojik baba ve onun hısımları yönünden mirasçı sıfatı kazanamaz. Soybağı kurulduğunda ise çocuk, babanın birinci zümre mirasçısı olarak TMK Madde 495 uyarınca öz çocuklarla eşit pay alır; ayrıca babanın ana-babasına, kardeşlerine ve diğer hısımlarına da, evlilik içi çocuk gibi mirasçı olabilir. Mirasçılık karşılıklıdır; soybağı kurulduktan sonra baba da çocuğa, baba tarafındaki hısımlar da ona evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur. Böylece soybağının kuruluşu, çift yönlü ve eksiksiz bir miras ilişkisi doğurur.
Bu hükmün doğurduğu sonuç, doğumun evlilik içi veya dışı olmasının mirasçılıkta hiçbir fark yaratmamasıdır; belirleyici olan tek ölçüt, soybağının hukuken kurulmuş olmasıdır. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairelerinin kararlarında, evlilik dışı doğan çocuğun baba tarafından mirasçı olabilmesi için soybağının tanıma veya babalık hükmüyle kesin biçimde kurulmuş olması gerektiği, bu kuruluş gerçekleşmeden açılan miras davalarının dinlenemeyeceği istikrarla vurgulanmaktadır. Somut bir örnek vermek gerekirse: babası tarafından noterde tanınan evlilik dışı bir çocuk, baba vefat ettiğinde, babanın evlilik içi çocuklarıyla tamamen eşit oranda mirasçı olur ve aynı zamanda saklı paya sahiptir. Babalık davası açıp lehine hüküm alan çocuk da aynı haklara kavuşur. Soybağı hiç kurulmamışsa, çocuk biyolojik baba terekesinden pay alamaz. Böylece TMK Madde 498, eşitlik ilkesini miras hukukunda hayata geçiren çağdaş bir düzenleme niteliği taşır.