TMK 671. Madde
(1) Geri vermekle yükümlü olan mirasçı, dilerse aldığını aynen geri verir; dilerse payından fazla olsa bile değerini miras payına mahsup ettirir.
(2) Mirasbırakanın bu kurala aykırı tasarrufları ve mirasçıların tenkise ilişkin hakları saklıdır.
TMK 671. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 605 inci maddesini karşılamaktadır. Maddede hüküm değişikliği yoktur. Kaynak İsviçre Medenî Kanununun 628 inci maddesi göz önünde tutulmak suretiyle iki fıkra hâ linde düzenlenmiştir. Madde ile geri verme yükümlüsümirasçı ya bir seçim hakkıtanınmıştır. Mirasçıdilerse aldığının tamamınıaynen geri verir ve terekeden payına düşecek olanıalır. Dilerse mirasbırakanın sağlığında ondan aldığınıalıkoyar, eğer aldığışeyin değeri miras payından fazla ise, fazlalığıdiğer mirasçılara öder, azsa eksikliği terekeden talep edebilir. Ancak diğer mirasçıların tenk ise ilişkin haklarısaklıdır. Bu seçim hakkı, mirasbırakanın tasarrufu ile engellenebilir. O takdirde geri verme, mirasbırakan tarafından öngörüldüğüşekilde yapılacaktır.
Açıklama
TMK Madde 671, denkleştirme yükümlüsü mirasçıya tanınan seçim hakkını düzenleyerek geri vermenin iki ayrı yöntemle gerçekleştirilebileceğini gösterir. Birinci fıkraya göre geri vermekle yükümlü mirasçı dilerse aldığını aynen geri verir, dilerse payından fazla olsa bile değerini miras payına mahsup ettirir. Bu hüküm, TMK m.669’da öngörülen denkleştirme yükümlülüğünün ifa biçimini belirler ve mirasçıya, malı fiilen iade etmek ile değerini hesaba katmak arasında bir tercih bırakır. İkinci fıkra ise mirasbırakanın bu kurala aykırı tasarruflarını ve diğer mirasçıların tenkise ilişkin haklarını (TMK m.560 vd.) saklı tutar. Böylece mirasbırakan, kazandırmanın yalnızca belirli bir şekilde geri verilmesini öngörerek mirasçının seçim hakkını sınırlandırabilir; ayrıca seçimin sonucu saklı payı ihlal ederse tenkis yolu açık kalır.
Uygulamada mirasçı, ayni geri verme yolunu seçerse mirasbırakandan sağlığında aldığı malı olduğu gibi terekeye iade eder ve terekeden payına düşeni alır; bu yöntem, malın değeri payını aşmadığında ya da mirasçı malı elinde tutmak istemediğinde tercih edilir. Mahsup yolunu seçerse, aldığını alıkoyar ve değerini miras payına saymak suretiyle hesaplaşır; aldığının değeri payından fazlaysa fazlalığı diğer mirasçılara nakden öder, azsa eksiği terekeden talep eder. Bu seçim hakkı kural olarak mirasçıya aittir; ancak mirasbırakan tasarrufuyla geri vermenin belirli bir biçimde yapılmasını şart koşmuşsa, mirasçı bu sınırlamaya uymak zorundadır. Değer hesabında ise TMK m.673 uyarınca denkleştirme anındaki güncel değer esas alınır.
Maddenin sonucu, denkleştirmenin mirasçının ekonomik tercihine uygun, fakat saklı pay ve mirasbırakan iradesiyle dengelenmiş biçimde yapılmasıdır. Örneğin babasından sağlığında bir daire alan mirasçı, paylaşmada dilerse daireyi terekeye geri verip payını yeniden alır, dilerse daireyi alıkoyup değerini payına mahsup eder ve değer payını aşıyorsa farkı kardeşlerine öder. Böylece TMK Madde 671, hem mirasçının menfaatini hem de terekenin adil paylaşımını gözetir. Yargıtay ilgili hukuk dairesi, geri verme yükümlüsü mirasçının aynen iade ile değer üzerinden mahsup arasında seçim hakkına sahip olduğunu, ancak mirasbırakanın aksine tasarrufu bulunması hâlinde bu iradeye uyulması gerektiğini ve diğer mirasçıların tenkis haklarının her hâlde korunduğunu vurgulamaktadır.