TMK 670. Madde
(1) Mirasın açılmasından önce veya sonra mirasçılık sıfatını kaybeden mirasçıya ait geri verme yükümlülüğü, onun yerini alan mirasçılara, miras paylarında meydana gelen artış oranında geçer.
TMK 670. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 604 üncü maddesini karşılamaktadır. Yürürlükteki metnin ikinci cümlesi Ülkemiz koşullarına ve hakkaniyete uymadığından metinden çıkartılmıştır. Mirasta denkleştirme yükümlülüğünün, mirasçılık sıfatınıyitiren kişinin yerini alan mirasçılara geçmesi, bunların miras payının artmasıesasına dayanmaktadır. Bu nedenle denkleştirme yükümlülüğünün kapsamı, miras paylarının artışoranıyla sınırlandırılmıştır. Bu hükümle denkleştirme ile yükümlükılınan mirasçıların, terekeden miras paylarıartmadan önceki durumda elde edebilecekleri miktardan daha az miras menfaati elde etme tehlikesi önlenmiştir.
Açıklama
TMK Madde 670, mirasçılık sıfatının kaybı hâlinde denkleştirme yükümlülüğünün kime ve hangi ölçüde geçeceğini düzenler. Maddeye göre mirasın açılmasından önce veya sonra mirasçılık sıfatını kaybeden mirasçıya ait geri verme yükümlülüğü, onun yerini alan mirasçılara, miras paylarında meydana gelen artış oranında geçer. Bu hüküm, TMK m.669’daki denkleştirme yükümlülüğünün kişisel niteliğini halefiyet ilkesiyle bağdaştırır. Mirasçılık sıfatı; mirastan feragat (TMK m.528), mirasın reddi (TMK m.605 vd.), mirastan yoksunluk (TMK m.578) ya da mirasçılıktan çıkarma (TMK m.510 vd.) gibi sebeplerle kaybedilebilir. Bu durumda, sıfatı yitiren mirasçının almış olduğu kazandırmaya ilişkin geri verme borcu kendiliğinden ortadan kalkmaz; onun payını devralan mirasçılara, paylarındaki artış kadar intikal eder.
Uygulamada bu madde, yerini alan mirasçıların yükümlülüğünü adil bir ölçüye bağlar. Sıfatını kaybeden mirasçının payı diğer mirasçılara geçtiğinde, onların terekeden alacakları miktar artar; işte bu artıştan yararlanan mirasçılar, devraldıkları pay oranında denkleştirme yükümlülüğünü de üstlenirler. Yükümlülük, payın tamamı için değil, yalnızca her bir mirasçının payında gerçekleşen artış oranında doğar; böylece kimse, kendi payına eklenen menfaatin ötesinde bir geri verme borcuyla karşılaşmaz. Örneğin mirası reddeden bir mirasçının payı iki kardeşine eşit olarak geçmişse, o reddeden mirasçının denkleştirme borcu da bu iki kardeşe yarı yarıya yüklenir. Böylece yerini alan mirasçılar, payları artmadan önceki duruma kıyasla daha az miras menfaati elde etme tehlikesinden korunmuş olur.
Maddenin sonucu, denkleştirme yükümlülüğünün kişiye değil, miras payındaki artışa bağlanarak halefiyet zincirinde sürdürülmesidir. Örneğin babasından sağlığında önemli bir kazandırma almış bir mirasçı, mirasbırakanın ölümünden sonra mirası reddederse, bu mirasçının geri verme yükümlülüğü, onun payını paylaşan diğer mirasçılara paylarındaki artış oranında geçer ve denkleştirme hesabı bu esasa göre kurulur. Böylece terekenin paylaşımında, sıfatını kaybeden mirasçının almış olduğu değer dikkate alınmaya devam eder. Yargıtay ilgili hukuk dairesi, TMK Madde 670 çerçevesinde, mirasçılık sıfatını yitiren kişinin denkleştirme borcunun onun yerini alan mirasçılara pay artışı oranında intikal ettiğini ve bu yükümlülüğün artıştan bağımsız biçimde genişletilemeyeceğini kabul etmektedir.