TMK 7. Madde
(1) Resmî sicil ve senetler, belgeledikleri olguların doğruluğuna kanıt oluşturur.
(2) Bunların içeriğinin doğru olmadığının ispatı, kanunlarda başka bir hüküm bulunmadıkça, her hangi bir şekle bağlı değildir.
TMK 7. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 7 nci maddesini karşılamaktadır. Maddenin düzenlediği konuları daha iyi anlatması bakımından maddenin kenar başlığı “Resmî belgelerle ispat” şeklinde değiştirilmiştir. Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasında “Resmî sicil ve senetlerin doğru olmadığı sabit olunca ya kadar mündericatı ile amel olunur.” şeklindeki anlaşılması güç ifade yerine, kısa ve olumlu bir cümle ile “Resmî sicil ve senetler belgeledikleri olguların doğruluğuna kanıt oluşturur.” ifadesi tercih edilmiştir. Maddenin ikinci fıkrası da aynı amaçla sadeleştirilmiş ve daha anlaşılır bir ifadeyle kaleme alınmıştır. Maddede “kanunlarda başka bir hüküm bulunmadıkça” deyimi, resmî sicil ve senetlerin içeriğinin doğru olmadığının ispatıyla ilgili her türlü kanunu ifade etmektedir. Bu anlamda olmak üzere, bu kanunlar usul kanunları olabileceği gibi, bunun dışındaki diğer kanunlar da olabilir. “Sicil”, kayıt, şerh ve tescil gibi bütün işlemleri kapsayan bir üst kavram olduğundan, maddede “sicil” sözcüğüne yer verilmiştir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 7. maddesi, resmî sicil ve senetlerin ispat gücünü düzenleyen ve Türk ispat hukukunda “resmî belge” kavramına merkezi bir yer veren temel hükümdür. Madde, bir taraftan resmî sicil ve senetlerin belgeledikleri olguların doğruluğuna kanıt oluşturduğunu, diğer taraftan ise bu belgelerin içeriğinin aksinin ispatının kanunda aksine hüküm olmadıkça her türlü şekilden bağımsız olarak yapılabileceğini düzenlemektedir. Böylece “resmî belgenin aksi her türlü delille ispatlanabilir” ilkesi Türk hukukunda yerini alır.
Maddenin birinci fıkrası, resmî sicil ve senetlerin pozitif ispat gücünü tanımlar. “Resmî sicil” kavramı; tapu sicili, nüfus sicili, ticaret sicili, gemi sicili, uçak sicili, dernek sicili, vakıf sicili, kooperatif sicili, trafik tescil sicili gibi kayıt ve tescil sistemlerini kapsar. “Resmî senet” ise noter senetleri, mahkeme ilamları, idari kararlar, nüfus kayıt örneği, tapu kütük örneği, doğum-ölüm belgeleri gibi resmî makamların yetki alanında düzenledikleri belgelerdir. Bu belgelerin içeriği, aksi ispatlanana kadar gerçeğin kanıtı sayılır. Resmî sicil, hukukta hem ispat hem de aleniyet işlevi görür; özellikle tapu sicilinde kayda güven ilkesi (TMK 1023) bu fonksiyonun en belirgin tezahürüdür.
Maddenin ikinci fıkrası, resmî belgelerin içeriğinin aksinin ispatının serbestliğini düzenler. Aksini ispatlayacak taraf her türlü delile başvurabilir; tanık, bilirkişi, yazılı belge, fotoğraf, ses ve görüntü kaydı, elektronik delil kullanılabilir. Ancak “kanunlarda başka bir hüküm bulunmadıkça” ibaresi önemli bir sınır çizer: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.200 uyarınca belirli bir değerin üzerindeki hukuki işlemler senetle ispat edilmelidir; tanıkla ispat yasağı uygulanır. Ayrıca Tapu Kanunu, Noterlik Kanunu, Nüfus Hizmetleri Kanunu, Türk Ticaret Kanunu gibi özel kanunlarda ispat yöntemine ilişkin kısıtlayıcı hükümler bulunabilir. Özellikle tapu sicilindeki kayıtların yolsuzluğu TMK 1024-1025 çerçevesinde iptal-tescil davasıyla çözülür; resmî senetlerin sahteliği ise HMK 209 uyarınca sahtelik davasının konusunu oluşturur.
Uygulamada TMK 7’nin pratik etkisi son derece geniştir. Tapu sicilindeki tescilin aksini ispatlamak (TMK 1023 ile birlikte), nüfus kayıtlarında yer alan doğum-ölüm-evlilik olgularına karşı aksi iddiaları ispatlamak (nüfus davası), ticaret sicilindeki tescil edilen bilgilere karşı üçüncü kişilerin ispat yükünü yerine getirmek bu madde çerçevesinde değerlendirilir. Yargıtay kararlarında resmî senetlerin ispat gücü “güçlü karine” olarak nitelendirilmekte; aksinin ispatı için somut ve güçlü delil aranmaktadır. Özellikle tapu sicil müdürlüklerindeki kayıtlara karşı iddialarda, salt tanık beyanının yeterli olmayacağı, destekleyici yazılı delillere ihtiyaç duyulacağı içtihat olarak yerleşmiştir.
Maddenin modern hukuktaki önemi, elektronik resmî sicillerin yaygınlaşmasıyla artmıştır. e-Devlet üzerinden alınan tapu kaydı, nüfus kayıt örneği, adli sicil belgesi gibi dijital belgeler TMK 7 kapsamında resmî senet işlevi görmektedir. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ve ilgili yönetmelikler, elektronik resmî belgelerin hukuki geçerliliğini ve ispat gücünü fiziksel muadilleriyle eşit tutmuştur. TMK 7, Anayasa m.36 adil yargılanma hakkı çerçevesinde; vatandaşın resmî makamların tuttuğu sicillere güvenme hakkı ile karşı tarafın aksini ispat hakkı arasında denge kurar. Bu yönüyle madde, Türk özel hukukunda hukuk güvenliği ile maddi gerçeğe ulaşma ilkelerini birleştiren köprü bir hükümdür.