TTK 1503. Madde
(1) Sigortalı, yenilemeler de dâhil olmak üzere, en az üç yıldan beri devam eden ve ölüm ihtimaline karşı yapılan bir sözleşmede, bu süre geçtikten sonra intihar ederse veya intihara teşebbüs sonucu ölürse, sigortacı sigorta bedelini ödemekle yükümlüdür.
(2) Sigortalının intiharı veya intihara teşebbüsü sonucu ölümü, akli melekelerindeki bir rahatsızlık sebebiyle üç yıldan önce gerçekleşmiş ise sigortacı sigorta bedelini ödemek zorundadır.
TTK 1503. Madde Gerekçesi
Dünya uygulamalarına bakıldığında sigortalının intiharı konusunun bazen kanunlarla bazen de, Anglo-Sakson uygulamalarında olduğu gibi sözleşme şartları ile düzenlendiği görülür. 6762 sayılı Kanunun 1328 inci maddesinde zaten konu düzenlendiğinden, konuya ilişkin düzenlemeye, söz konusu madde üzerinde değişiklikler yapılmak suretiyle Tasarıda da yer verilmiştir. İntihar sonucunda sigortacının tazminat ödeme borcundan bahsedilebilmek için sözleşmenin ölüm rizikosuna karşı yapılması gerektiğinden öncelikle maddede bu husus açıkça belirtilmiştir. İntihara ilişkin düzenlemede yer alan üç yıllık süreye ise yenilemeler de dahil edilmiştir. Zira, uygulamada bir yıl için yapılan ancak aralıksız olarak yenilenen sözleşmelerde vardır. Bu durumda aralıksız olarak üç yıl boyunca yenilenmiş sözleşme ile üç yıldır devam eden sözleşme arasında bir farklılık kalmamaktadır. Ayrıca, madde ile intihara teşebbüsünde üçüncü yıldan sonra gerçekleşmesi gerektiği açıklığa kavuşturulmuştur. Bu noktada, sözleşmenin ikinci yılında teşebbüs etmekle birlikte, ölün olayı üçüncü yıldan sonra meydana gelse bile sigortacının tazminat ödeme borcu söz konusu olmayacaktır.6762 sayılı Kanundan farklı olarak ilk üç yıl içinde intihar sonucu meydana gelen ölümlerde, sigortalının akli melekeleri yerinde değilse sigortacının tazminat ödeme borcunun olacağı kabul edilmiştir. Zira, buradaki amaç kişinin kasıtlı olarak rizikonun gerçekleşmesine neden olmamasıdır. Bu nedenle ilk üç yıl içinde meydana gelen intiharlarda sigortacıya tazminat ödeme borcu yüklenilmemiştir. Halbuki, kişinin akli melekeleri yerinde değilse zaten kasıtlı olarak rizikoyu gerçekleştirmek istemesinden de bahsedilemez.
Açıklama
TTK Madde 1503, hayat sigortasında sigortalının intiharı durumunda sigortacının tazminat ödeme yükümlülüğünü düzenleyen önemli bir kuralı içerir. Madde, ölüm riskine karşı yapılan sigorta sözleşmelerinde geçerli olup, Türk Borçlar Kanunu’nun genel ilkeleri ile uyumlu şekilde tasarlanmıştır. Düzenleme, koşullu bir sorumluluk sistemi getirerek, üç yıllık devam süresi geçtikten sonra intiharda sigortacının ödeme yükümlülüğünü kesin kılarken, bu süre içerisinde akli melekeler kaybından kaynaklanan intiharları ayrıca koruma altına almıştır. Yenilemeler de dahil edilerek, kesintisiz olarak devam eden sözleşmelerin de hüküm kapsamına alınması, uygulamadaki boşlukları kapatmıştır.
Madde uygulamasında sigortacı, sigorta sözleşmesinin ölüm ihtimaline karşı kurulup kurulmadığını öncelikle tespit etmelidir. Sözleşmenin en az üç yıldan beri yürürlükte olması gerekirse, bu süre sona erdikten sonra sigortalının intihar etmesi halinde sigortacı sigorta bedelini ödemeyi reddedemez. Ancak sözleşme başlangıcından itibaren üç yıl içinde intihar meydana gelirse ve bu, sigortalının akli melekelerindeki rahatsızlıktan kaynaklanmışsa, yine de ödemek zorundadır. Örneğin, ruh hastalığında yaşanan intiharlarda sigortacının ödeme borcundan kaçınması mümkün değildir.
TTK Madde 1503 kapsamında ödemeden kaçınan sigortacının davası, Yargıtay tarafından sıkça reddetilmektedir. Sigortalının intiharının hukuki sonucu olarak, sigorta bedeli lehtara ödenmelidir. Sigortacının ödeme borcunu yerine getirmemesi, sigorta sözleşmesinin kredibilitesine zarar verir ve tüketici haklarının ihlali niteliğinde değerlendirilir. Böylece madde, aileleri ekonomik zararlara karşı koruyarak sosyal güvenliğin temellerini sağlamlaştırır.