TMK 156. Madde
(1) Batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona erer. Mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur.
TMK 156. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 124 üncü maddesini karşılamaktadır. Madde tek fıkra hâ linde sadeleştirilmek ve daha anlaşılır hâ le getirilmek suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Kenar başlığı “butlan kararı” şeklindedir. Zira bu madde hem mutlak butlan, hem de nisbî butlan sebebiyle geçersiz olan evlilikleri içermektedir.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 156. maddesi, butlan kararının nasıl sonuç doğuracağını genel olarak düzenlemektedir. Batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona erer. Mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur.
Hâkim kararı gerektiren yapısıyla butlan, kendiliğinden gerçekleşen bir geçersizlik değildir; dava açılmadan ve mahkeme kararı kesinleşmeden evlilik hukuki sonuçlarını doğurmaya devam eder. Bu “geçerli sayılma” dönemine ait tüm hukuki kazanımlar—miras payı, vatandaşlık, nafaka—tasfiyeye tabi tutulabilir. Ancak başlangıçta bu sonuçların gerçekleşmiş olması üçüncü kişileri koruyan istikrar kaygısını yansıtmaktadır.
Mutlak butlan hâlinde bile hâkim kararının gerekmesi, güçlü bir hukuk güvenliği tercihi olarak değerlendirilebilir. Taraflar, mahkeme kararı kesinleşene kadar fiilen evli sayılmaktadır; bu süre zarfında doğan çocuklar evlilik içinde doğmuş sayılır. Butlan kararının kesinleşmesiyle evlilik sona erer; ancak karar ex nunc, yani kararın kesinleşmesiyle ileriye yönelik hüküm doğurur—evliliği yeniden geriye götürmez. TMK 157 ve 158 bu kararın ayrıntılı sonuçlarını düzenlemektedir.