Kripto Hesap Kısıtlama: Kripto Borsası Para Çekmeye İzin Vermiyorsa Ne Olur?

“Kripto hesabım donduruldu” ya da “kripto para çekemiyorum” diyen kullanıcının ilk sorusu, kısıtlamanın kimden geldiğidir. Bir kripto borsası hesabı kendi kararıyla sınırlayabilir. Ancak aynı görüntü MASAK’ın işlem ertelemesinden, savcılığın el koymasından ya da bir icra haczinden de doğabilir. Her kaynağın dayanağı, süresi ve itiraz yolu farklıdır. 2024 yılında Sermaye Piyasası Kanununa eklenen hükümler, kripto varlık hizmet sağlayıcılarını izne bağladı. Aynı hükümler, bu kuruluşların müşteriye karşı sorumluluğunu da yeniden düzenledi. Bu yazı, kripto hesap kısıtlama türlerini birbirinden ayırır. Ardından platformun sorumluluğunu, başvuru yollarını ve görevli mahkeme sorusunu ele alır.

Son güncelleme: 02.11.2026. Mevzuat kontrolü, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 7518 sayılı Kanunla yapılan değişiklikleri işlenmiş ve 02.11.2026 tarihinde Mevzuat Bilgi Sistemi’nden alınan metni üzerinden yapılmıştır. 5549 sayılı Kanun ve 7571 sayılı Kanunla eklenen CMK m. 128/A da aynı tarihte okunmuştur. Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik, 7/10/2026 değişikliği işlenmiş metniyle esas alınmıştır. Kanunun resmî metni Mevzuat Bilgi Sistemi sitesinde yer alır.

Kripto Hesap Kısıtlama Nereden Gelir?

Hesaba erişimin sınırlanması tek bir hukuki kuruma dayanmaz. Uygulamada beş kaynak öne çıkar. Birincisi platformun kendi tedbiridir. İkincisi MASAK’ın işlem ertelemesi, üçüncüsü ceza muhakemesindeki askı ve el koymadır. Dördüncüsü kullanıcının kendi borcu nedeniyle konulan hacizdir. Beşincisi ise SPK’nın platformun bütünü hakkında aldığı tedbirlerdir. Günlük dilde “kripto para çekemiyorum” diye anlatılan sorun bu kaynaklardan herhangi birine dayanabilir.

Bu ayrım pratik bir sonuç doğurur. Örneğin bir kripto hesap kısıtlama kararı savcılıktan geliyorsa platforma karşı açılacak dava çoğu zaman sonuç vermez. Çünkü platform bu durumda kararı uygulayan konumdadır. Öte yandan kısıtlama platformun kendi değerlendirmesine dayanıyorsa muhatap platformun kendisidir. Dolayısıyla “kripto hesabım donduruldu” diyen kullanıcı, önce platformdan kısıtlamanın dayanağını yazılı olarak istemelidir.

2024 Düzenlemesi ve Kripto Hesap Kısıtlama Kuralları

7518 sayılı Kanun, 6362 sayılı Kanuna kripto varlık, platform ve kripto varlık hizmet sağlayıcı tanımlarını ekledi (m. 3). Kanuna göre platform, kripto varlık alım satımı, takası, transferi ve saklaması gibi işlemlerin yapıldığı kuruluştur. Hizmet sağlayıcı kavramı ise platformları ve saklama hizmeti sağlayan kuruluşları kapsar.

Bu kuruluşların kurulabilmesi ve faaliyete başlaması için Kuruldan izin alınması zorunludur (m. 35/B-1). Başka bir deyişle bir kripto borsası, izin almadan Türkiye’de faaliyet gösteremez. Faaliyetlerin geçici veya sürekli olarak durdurulmasına ilişkin esasları da Kurul belirler. Öte yandan Kanuna göre müşteri ile yapılan sözleşme yazılı şekilde veya Kurulun kabul ettiği elektronik yöntemlerle kurulabilir (m. 35/C-1). Kurul, sözleşmenin feshi ve asgari içeriği hakkında da belirlemeler yapabilir.

Kanun ayrıca müşteri lehine üç temel kural getirir. Birinci kural, sorumsuzluk kayıtlarına ilişkindir. Hizmet sağlayıcıların müşterilerine karşı sorumluluğunu ortadan kaldıran veya sınırlandıran her türlü sözleşme şartı geçersizdir (m. 35/C-1). Bu nedenle kullanıcı sözleşmesindeki “hesap kısıtlamasından doğan zararlardan sorumlu değiliz” türünden bir hüküm, platformu tek başına korumaz.

İkinci kural, şikâyet mekanizmasıdır. Platformlar, müşterilerin işlemlerine ilişkin itiraz ve şikâyetlerini etkin şekilde çözecek dâhili mekanizmalar kurmakla yükümlüdür. Bu yüzden bir kripto hesap kısıtlama durumunda ilk adım, platformun şikâyet kanalına yazılı başvurudur. Başvurunun tarihi ve içeriği, ileride delil olarak da işe yarar.

Üçüncü kural, müşteri varlıklarının ayrılığıdır. Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklar platformun malvarlığından ayrıdır (m. 35/C-7). Bu varlıklar platformun borçları nedeniyle, kamu alacakları için olsa bile haczedilemez ve iflas masasına dâhil edilemez. Aynı şekilde platformun malvarlığı da müşterilerin borçları nedeniyle haczedilemez.

Buna karşılık Kanun bazı güvenceleri açıkça dışarıda bırakır. Kripto varlıklar, Kanunun 82. maddesindeki yatırımcı tazmin hükümlerine tabi değildir (m. 35/C-4). Bankalarda saklanan kripto varlıklar ve bu kapsamdaki müşteri nakitleri de mevduat sigortasına tabi değildir (m. 35/C-6). Ayrıca platforma faaliyet izni verilmiş olması, işlemlerin kamunun güvencesi altında olduğu anlamına gelmez.

Geçiş dönemi ve izinsiz platformlar

Kanun yürürlüğe girdiğinde faaliyette olan kuruluşlar, Kurula başvuracaklarına ya da tasfiye kararı alacaklarına dair bir ay içinde beyan sunmak zorundaydı (geçici m. 11/1). Tasfiyeyi tercih eden veya süresinde başvurmayan kuruluşta müşterilerin transfer taleplerinin yerine getirilmemesi suç oluşturur (geçici m. 11/2). Bu suç, Kanunun 109/A maddesindeki izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığıdır. Bununla birlikte transfer talepleriyle ilgili uyuşmazlıklarda genel hükümler uygulanır.

Yurt dışında yerleşik bir platformun Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyeti de izinsiz faaliyet sayılır (m. 99/A-1). Türkçe internet sitesi oluşturulması bu yönelmenin kabul edildiği hâllerden biridir. Dolayısıyla izinsiz bir platformda parasını çekemeyen kullanıcı, hukuk yolunu ve ceza şikâyetini birlikte değerlendirebilir. Ancak yurt dışındaki bir kuruluşa karşı yargılama ve icra, ayrı usul sorunları doğurur.

Platformun Kendi Kararıyla Kripto Hesap Kısıtlama

Piyasa bozucu işlemler

Platformlar, nezdlerinde gerçekleşen piyasa bozucu nitelikteki eylem ve işlemleri tespit etmekle yükümlüdür (m. 35/C-3). Bu işlemleri gerçekleştiren hesapların kısıtlanması, durdurulması ve kapatılması dâhil gerekli tedbirleri alırlar. Ayrıca tespitlerini rapora bağlayarak Kurula bildirirler. Kanun, makul ve ekonomik bir gerekçeyle açıklanamayan ve platformdaki işlemlerin güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozan işlemleri bu kapsamda sayar. Ancak bazı kripto varlıklar bu hükmün 104. maddeye yollamasının dışında tutulur. Bunlar, Kurulca yurt dışında yaygın işlem gördüğü değerlendirilen ve fiyatı yurt dışında da oluşan varlıklardır.

Hüküm, kısıtlamayı piyasa bozucu nitelikte bir eylemin tespitine bağlar. Platform bu tespiti rapora bağlar ve Kurula bildirir. Bu nedenle somut bir tespit göstermeden süresiz sürdürülen bir kripto hesap kısıtlama uygulaması, uyuşmazlık hâlinde platform aleyhine değerlendirilebilir. Sonuç, tespitin içeriğine ve tedbirin süresine göre değişir.

Kimlik tespiti ve müşterinin tanınması

Platformlar, müşterilerin kimliğini 5549 sayılı Kanun kapsamında tespit etmekle yükümlüdür (m. 35/C-1). Tedbirler Yönetmeliği de kripto varlık hizmet sağlayıcılarını yükümlüler arasında sayar (m. 4/1-ü). Yükümlüler, kimlik tespiti yapamadıkları veya iş ilişkisinin amacı hakkında yeterli bilgi edinemedikleri durumlarda talep edilen işlemi gerçekleştirmez (Yön. m. 22/1).

Platform daha önce aldığı kimlik bilgilerinin yeterliliğinden veya doğruluğundan şüphe ederse kimlik tespitini ve teyidini yeniler. Bu tespit yapılamazsa iş ilişkisi sona erdirilir (Yön. m. 22/2). Platformun ek belge istemesi bu hükümle bağlantılı olabilir. Böyle bir durumda istenen belgeleri eksiksiz vermek, kimlik tespitinin tamamlanması için ilk adımdır. Ancak belge sunulması her durumda hesabın yeniden açılmasını sağlamaz; tespit yine yapılamazsa iş ilişkisi sona erdirilir.

Eksik bilgili kripto transferleri

Yönetmeliğin 24/A maddesi, kripto varlık transfer mesajlarında gönderen ve alıcıya ilişkin bilgileri düzenler. Otuz bin TL ve üzeri transferlerde gönderene ilişkin bilgilerin doğruluğu ayrıca teyit edilir (m. 24/A-1). Bu eşiği, 7/10/2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik on beş bin TL’den otuz bin TL’ye çıkardı. Eksik bilgili mesaj alan kuruluş önce bilgilerin tamamlanmasını ister. Bilgiler tamamlanmazsa transferi iade eder (m. 24/A-3).

Kayıtlı olmayan bir cüzdan adresine yapılan veya böyle bir adresten gelen transferlerde platform, müşteriden ayrıca beyan alır (m. 24/A-6). Bu beyan, karşı tarafın adı soyadı veya unvanı ile onu belirlemeye yarayan en az bir bilgiyi içerir. Bu yüzden harici cüzdandan gelen bir transferin bekletilmesi, her zaman hesabın dondurulduğu anlamına gelmez.

Zorunlu bekleme süreleri ve çekim limitleri

Kripto para çekemiyorum şikâyetinin bir kısmı, hesaba özgü bir kısıtlamadan değil genel kurallardan doğar. 28/6/2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 29), platformlara bekleme süreleri getirir. Yönetmeliğin 24/A maddesinin altıncı ve yedinci fıkraları kapsamındaki çekimlerde transfer, kripto varlığın alım, takas veya yatırma işleminden en az 48 saat sonra yapılır. İlk çekim işlemlerinde bu süre en az 72 saattir (Tebliğ m. 4/3).

Değeri istikrarlı tutmayı amaçlayan, yani stabil kripto varlıkların çekiminde günlük 3.000 ve aylık 50.000 ABD doları karşılığı limit uygulanır. Yönetmeliğin 24/A maddesinin birinci fıkrası uygulanırsa bu limitler iki kat uygulanabilir (Tebliğ m. 4/4). Ayrıca platform, bütün transferlerde müşteriden en az 20 karakterlik bir işlem açıklaması alır (Tebliğ m. 4/5). Bu kurallar, tek başına hesabın dondurulduğu anlamına gelmeyen olağan işlem sınırlarıdır.

Bilişim suçu şüphesinde kırk sekiz saatlik askı

7571 sayılı Kanunla CMK’ya eklenen 128/A maddesi, bankalar ve ödeme hizmeti sağlayıcılarının yanında kripto varlık hizmet sağlayıcılarına da yeni bir yetki verdi. Maddede sayılan bazı nitelikli hırsızlık ve dolandırıcılık hâlleri ile banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması bu yetkinin kapsamındadır. Bu suçların işlendiği hususunda makul şüphe varsa platform, suçta kullanılan hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilir.

Askıya alma işlemi ve hesap hareketleri derhâl Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir. Hesap sahibine de ayrıca bildirim yapılır. Hesap sahibi, askının kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir ve savcı bu başvuruyu yirmi dört saat içinde karara bağlar (CMK m. 128/A-2). Askı süresi içinde suça konu menfaate hâkim kararıyla ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâlde savcının yazılı emriyle el konulabilir.

Hâkim kararı olmadan yapılan el koyma yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulur. Hâkim kararını el koymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamazsa el koyma kalkar (CMK m. 128/A-4). Ayrıca maddeye göre askıya alma kararı veren gerçek ve tüzel kişiler hukuki bakımdan sorumlu tutulmaz (m. 128/A-6). Bu muafiyet, maddenin şartlarına uygun bir askı için geçerlidir. Askının ötesinde süren bir bekletmenin dayanağı ayrıca aranır. Maddenin güncel metni Ceza Muhakemesi Kanunu sayfasında yer alır.

Hesabını başkasına kullandıran kişi bakımından ceza hukuku sonuçları da gündeme gelebilir. 7589 sayılı Kanunla TCK m. 158’e dördüncü fıkra eklendi. Fıkra, dolandırıcılığa iştirakin belirli bir fiille sınırlı kaldığı hâli düzenler. Bu fiil, haksız menfaat amacıyla ödeme araçlarını veya hesabı kullandıran zorunlu bilgileri başkasına vermektir. Fıkra bu hâlde cezayı yarı oranında indirir ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarındaki hesapları da kapsar. Bu değişikliğin ayrıntısı 12. Yargı Paketi ve 7589 sayılı Kanunla gelen değişiklikler yazısında anlatılır.

Şüpheli işlem bildirimi ve gizlilik

Yükümlüler, yapılan veya teşebbüs edilen bir işleme konu malvarlığı hakkında MASAK’a bildirim yapmak zorundadır. Bunun şartı, malvarlığının yasa dışı yoldan elde edildiğine ya da yasa dışı amaçla kullanıldığına dair bilgi veya şüphedir. Şüpheyi gerektirecek bir hususun bulunması da yeterlidir (5549 s.K. m. 4/1). Bildirim, şüphenin oluştuğu tarihten itibaren en geç on iş günü içinde yapılır (Yön. m. 28/2). Yükümlü, bildirimde bulunduğunu işleme taraf olanlar dâhil kimseye açıklayamaz (5549 s.K. m. 4/2). Platformun kısıtlama gerekçesini açıklamaktan kaçınması bu nedenle hukuka aykırı olmayabilir.

Kanun, yükümlülüklerini yerine getiren kişilerin hukuki ve cezai bakımdan sorumlu tutulamayacağını da öngörür (5549 s.K. m. 10/1). Ancak şüpheli işlem bildirimi, Kanun metninde hesabın süresiz bekletilmesine bağlanmış değildir. İşlem erteleme yetkisi ayrıca Bakana verilmiştir. Dolayısıyla bildirimin ötesinde uzun süren bir kripto hesap kısıtlama uygulamasının dayanağı somut olayda sorgulanabilir.

Kullanıcı sözleşmesindeki kısıtlama hükümleri

Platformun çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak üzere önceden tek başına hazırladığı kullanıcı sözleşmesi hükümleri, genel işlem koşulu niteliği taşıyabilir (TBK m. 20). Karşı tarafın menfaatine aykırı bir koşulun sözleşmeye girmesi üç şarta bağlıdır (TBK m. 21/1). Düzenleyen, koşulun varlığı hakkında açıkça bilgi vermeli ve içeriğini öğrenme imkânı sağlamalıdır. Karşı taraf da koşulu kabul etmelidir; aksi hâlde koşul yazılmamış sayılır. Ayrıca genel işlem koşullarına dürüstlük kuralına aykırı biçimde karşı taraf aleyhine hükümler konulamaz (TBK m. 25). Kullanıcı tüketici sayılıyorsa TKHK m. 5’teki haksız şart denetimi de gündeme gelir.

MASAK Kaynaklı Kripto Hesap Kısıtlama: İşlem Ertelemesi

Kamuoyunda dile getirilen “kripto hesabım donduruldu” şikâyetlerinin bir kısmı, 5549 sayılı Kanunun 19/A maddesindeki işlem ertelemesine dayanır. Bu maddeye göre Bakan, yükümlüler nezdindeki işlemleri yedi iş günü süreyle askıya almaya yetkilidir. Bakan aynı süreyle işlemin gerçekleşmesine izin vermemeye de karar verebilir. Şart, işleme konu malvarlığının aklama veya terörün finansmanı suçuyla ilişkili olduğuna dair şüphedir.

Erteleme, şüpheyi teyit etmek, işlemi analiz etmek veya analiz sonuçlarını yetkili makamlara iletmek amacıyla yapılır. Bakan bu yetkisini bakan yardımcısına devredebilir. Erteleme kararına aykırı olarak işlemi gerçekleştiren yükümlüye MASAK, işlem tutarı kadar idari para cezası verir (m. 19/A-3). Bu yüzden platform, erteleme süresince karara uymak durumundadır. Kanunun güncel metni 5549 sayılı Kanun sayfasından izlenebilir.

Madde, erteleme kararının hesap sahibine bildirilmesini ve bu karara karşı başvuru yolunu düzenlemez. Kararın süresi ise yedi iş günüyle sınırlıdır. Bu süreyi aşan bir kısıtlama, başka bir dayanağa ihtiyaç duyar. Örneğin savcılığın veya hâkimin el koyma kararı ya da platformun kendi tedbiri bu dayanak olabilir. Kullanıcı açısından önemli olan, sürenin bitiminde hangi kararın devreye girdiğini öğrenmektir.

Adli Kripto Hesap Kısıtlama: Savcılık ve Mahkemenin El Koyması

CMK m. 128, soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa el koymaya imkân verir. Bu el koyma; şüpheli veya sanığa ait banka ve mali kurumlardaki hesaplara, hak ve alacaklara ve diğer malvarlığı değerlerine uygulanabilir. Değerler şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin, örneğin platformun zilyetliğinde bulunsa bile el koyma yapılabilir. Karar için ilgisine göre SPK veya MASAK gibi kurumlardan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır. Ancak madde, ikinci fıkrasında sayılan suçlar hakkında uygulanır. Ayrıca bu madde kapsamında el koymaya ancak hâkim karar verebilir (m. 128/9).

Aklama ve terörün finansmanı suçlarında ise 5549 sayılı Kanunun 17. maddesi aynı usule gönderme yapar ve bir istisna getirir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı da el koyma kararı verebilir; bu karar yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulur. Hâkim de en geç yirmi dört saat içinde onaylayıp onaylamamaya karar verir. Hâkim onaylarsa değere ilişkin rapor üç ay içinde alınır ve tekrar hâkim onayına sunulur. Onaylanmama veya raporun süresinde alınamaması hâlinde savcılık kararı hükümsüz kalır.

Müşteri varlıklarına ilişkin tedbir, haciz ve benzeri idari ve adli talepleri münhasıran platform yerine getirir (6362 s.K. m. 99/B-7). Adli makamlar el koyduğunda, varlıkların yetkilendirilmiş saklama kuruluşlarındaki cüzdanlarda muhafazası için gerekli işlemleri de bu makamlar tesis eder. Bu durumda kısıtlamanın kaldırılması için muhatap, kararı veren savcılık veya mahkemedir.

Malvarlığı değerlerine el konulan kişi, hâkimden bu konuda bir karar verilmesini isteyebilir (CMK m. 127/4). Ayrıca el konulan eşyanın muhafazasına gerek kalmamışsa veya müsadereye tabi tutulmayacağı anlaşılmışsa geri verilmesine savcı, hâkim veya mahkeme karar verir (CMK m. 131/1). İstemin reddi kararlarına itiraz edilebilir. Hesap sahibi şüpheli değilse, bu durumu başvurusunda açıkça ileri sürer.

İcra Haczinden Doğan Kripto Hesap Kısıtlama

Kullanıcının alacaklıları, kripto borsası hesabındaki varlıklara icra yoluyla ulaşmaya çalışabilir. Nakit ve kripto varlıkların bilişim sistemleri üzerinden sorgulanması ve elektronik ortamda haczi hakkında İİK m. 78 uygulanır (6362 s.K. m. 99/B-7). Ayrıca 6183 sayılı Kanuna göre takip edilen kamu alacakları için de elektronik haciz yapılabilir.

Bu durumda kısıtlama, platformun değil icra dairesinin işlemine dayanır. Kullanıcının itirazları da icra hukukundaki yollarla, takip dosyası üzerinden ileri sürülür. Platformdan hesabın açılmasını istemek, haciz kaldırılmadıkça çoğu durumda sonuç vermez. Bununla birlikte platformun haczedilen tutarı aşan bir bloke uygulayıp uygulamadığı ayrıca sorgulanabilir.

Platformun Bütününde Durma: SPK Tedbirleri

Bazen kısıtlama tek bir hesaba değil, kripto borsası bütününe ilişkindir. Kurul, platformun nakit ödeme ve kripto varlık teslim yükümlülüklerini yerine getiremediğini veya kısa sürede getiremeyeceğini tespit edebilir. Mali yapının ciddi surette zayıflamakta olması ya da mali durumun taahhütleri karşılayamayacak kadar zayıflamış olması da aynı sonucu doğurur. Bu hâllerde Kurul, mali yapının güçlendirilmesi için üç ayı geçmeyen bir süre verebilir ya da süre vermeden faaliyetleri geçici olarak durdurabilir (m. 99/A-2). Faaliyet yetkisini kaldırmak da Kurulun yetkisindedir. Kurul ayrıca sorumluluğu tespit edilen yöneticilerin imza yetkilerini sınırlayabilir veya kaldırabilir.

Faaliyetleri geçici olarak durdurulan kuruluşlar hakkında Kanunun 97. maddesinin üçüncü fıkrası uygulanır. Buna göre durdurma süresince, Kurulun yapacağı işlemler dışında, kuruluşun malvarlığı haczedilemez ve üzerine tedbir konulamaz. Yapılmış hacizler ve uygulanmış ihtiyati tedbirler durur; icra ve iflas takipleri de durur. Bir takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler bu dönemde işlemez.

Kripto Borsası Sorumluluğu: Hangi Hükümlere Dayanılır?

Platform ile müşteri arasındaki ilişkiler ve uyuşmazlıklar genel hükümlere tabidir (m. 35/C-4). Bu nedenle sorumluluğun temeli kural olarak sözleşmedir. Hesaptaki varlığı haklı bir dayanak olmadan teslim etmeyen platform, sözleşmeden doğan borcunu ifa etmemiş olur. Kullanıcı bu durumda önce ifa talebinde, yani varlığın transferi veya nakdin ödenmesi talebinde bulunabilir.

Ayrıca kullanıcı, borca aykırılıktan doğan zararını TBK m. 112’ye dayanarak isteyebilir. Bu hükümde kusursuzluğunu ispat yükü platformdadır. Örneğin bekletme süresince varlığın değeri düştüyse bu kayıp, illiyet bağı kurulabildiği ölçüde zarar kalemi olarak ileri sürülebilir. Buna karşılık kısıtlama yasal bir yükümlülüğe dayanıyorsa platformun kusuru tartışmalı hâle gelir.

Bunların yanında Kanun, iki özel sorumluluk hâli de öngörür. Birincisine göre platform, hukuka aykırı faaliyetlerinden ve nakit ödeme veya kripto varlık teslim yükümlülüklerini yerine getirmemesinden doğan zararlardan sorumludur (m. 99/B-3). Zarar platformdan tazmin edilemezse mensupları, kusurları ölçüsünde sorumlu olabilir. Kanun bu noktada 110/B maddesine gönderme yapar.

İkincisine göre platform, bilişim sistemlerinin işletilmesinden, siber saldırılardan, bilgi güvenliği ihlallerinden ve personelin davranışlarından doğan kripto varlık kayıplarından TBK m. 71 kapsamında sorumludur (m. 99/B-4). TBK m. 71 tehlike sorumluluğunu düzenlediğinden, somut olayda zararın bu faaliyetten doğduğu ayrıca ortaya konur. Ancak kusuru olmaksızın yaşanan hizmet kesintileri bu kapsamın dışındadır. Geçici bir süre emir iletilememesi veya transfer yapılamaması gibi hâllerden doğan zararlar da bu fıkra kapsamında değerlendirilmez.

Tüketici Sıfatı ve Görevli Mahkeme

Kullanıcı “kripto para çekemiyorum” noktasından dava yoluna geçecekse önce görev sorusunu çözmelidir. Görevli mahkeme, kullanıcının tüketici sayılıp sayılmamasına göre değişebilir. TKHK, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden kişiyi tüketici olarak tanımlar (m. 3/1-k). Tüketici işlemi de bankacılık ve benzeri sözleşmeler dâhil, tüketici ile ticari veya mesleki amaçla hareket eden taraf arasındaki her türlü hukuki işlemi kapsar (m. 3/1-l).

Kişisel birikimini değerlendirmek için işlem yapan bireysel kullanıcı, bu tanım bakımından tüketici sayılabilir. Buna karşılık işlemleri meslek hâline getiren ya da bir şirket adına işlem yapan kullanıcıda sonuç değişebilir. Ayrıca Sermaye Piyasası Kanunu uyuşmazlıkları genel hükümlere bağlar. Bu ifadenin tüketici mevzuatını dışarıda bırakıp bırakmadığı Kanun metninde açıkça düzenlenmemiştir. Bu nedenle görev sorusu, kullanıcının işlem amacı ve uyuşmazlığın niteliği incelenerek belirlenir.

Kullanıcı tüketici sayılırsa

Tüketici işlemlerinden doğan davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir (TKHK m. 73/1). Dava, tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir (m. 73/5). Ayrıca tüketiciler tarafından tüketici mahkemelerinde açılan davalar, Harçlar Kanununda düzenlenen harçlardan muaftır (m. 73/2).

Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması kural olarak dava şartıdır (TKHK m. 73/A-1). Ancak maddede sayılan istisnalarda bu şart uygulanmaz; tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar ve hakem heyeti kararlarına itirazlar bunlar arasındadır.

Değeri, her yıl yeniden değerleme oranında artırılan parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru zorunludur (TKHK m. 68/1). Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için hakem heyetine başvuru yapılamaz. Hakem heyeti süreci ve itiraz süresi tüketici hakem heyeti zamanaşımı ve kararına itiraz süresi yazısında anlatılır.

Kullanıcı tüketici sayılmazsa

Kullanıcı tüketici değilse, aksine bir düzenleme bulunmadıkça malvarlığı haklarına ilişkin davalarda asliye hukuk mahkemesi görevlidir (HMK m. 2). Bununla birlikte her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili davalar ticari davadır (TTK m. 4/1). Ticari davalarda ise aksine hüküm bulunmadıkça asliye ticaret mahkemesi görevlidir (TTK m. 5/1). Uyuşmazlığın TTK m. 4’te sayılan başka bir hususa dayanıp dayanmadığı da ayrıca incelenir.

Dava ticari nitelikteyse ve konusu bir miktar para olan alacak veya tazminat davasıysa, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m. 5/A). Yetki bakımından genel kural, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m. 6). Sözleşmedeki yetki ve tahkim şartları ise ayrıca değerlendirilir.

Dava Kime Karşı Açılır?

Sözleşmeye dayanan ifa ve tazminat davalarında davalı, kullanıcı sözleşmesinin tarafı olan hizmet sağlayıcı şirkettir. Platformun ticari markası ile sözleşmeyi yapan şirketin unvanı farklı olabileceğinden, davalı sözleşmedeki unvana göre belirlenir. Kullanıcının sözleşme ilişkisi kural olarak bu şirketledir. Kanun, müşterilerin kendi cüzdanlarında tutmadığı varlıkların saklanmasını yetkili bankalara veya kuruluşlara bırakır (m. 35/C-6). Saklama kuruluşuna yöneltilecek talepler ise sözleşme yapısına göre ayrıca değerlendirilir.

Platformun mensupları, zararın platformdan tazmin edilememesi veya edilemeyeceğinin açıkça belli olması hâlinde sorumlu tutulabilir (m. 99/B-3, 99/B-4). Bu sorumluluk kusura ve durumun gereklerine göre belirlenir. Adli bir karara dayanan kısıtlamada ise kararın kaldırılması için başvuru, kararı veren savcılığa veya mahkemeye yöneltilir. Bununla birlikte platform kararın kapsamını aşan bir bloke uygular ya da karar kalktığı hâlde kısıtlamayı sürdürürse, bu bağımsız işlem nedeniyle platforma karşı talepler gündeme gelebilir.

Kripto Hesap Kısıtlama Türleri Karşılaştırması

Aşağıdaki tablo, kripto hesap kısıtlama kaynaklarını dayanak, karar merci, süre ve başvuru yolu bakımından yan yana gösterir. Tablo genel çerçeveyi verir; somut olayda kısıtlamanın birden fazla kaynağı aynı anda bulunabilir.

Kripto Hesap Kısıtlama Uyuşmazlığında Hangi Deliller Kullanılır?

İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraftadır (HMK m. 190/1). Kullanıcı, “kripto hesabım donduruldu” iddiasında sözleşmeyi, hesaptaki varlığı ve çekim talebinin reddini ortaya koyar. TBK m. 112’ye göre ise kusursuzluğunu ispat etmek platforma düşer. Kayıtları güvenli, erişilebilir ve takip edilebilir şekilde tutma yükümlülüğü de platformdadır (m. 35/C-5). Başlıca deliller şunlardır:

• Kullanıcı sözleşmesinin, hesabın açıldığı tarihte geçerli olan metni.
• Hesap hareketleri, çekim talepleri ve platformun ret veya bekletme bildirimleri.
• Dâhili şikâyet kanalına yapılan başvurular ve verilen cevaplar.
• Kimlik doğrulama yazışmaları ve yüklenen belgelerin kayıtları.
• Blokzincir üzerindeki işlem kimlikleri ve cüzdan adresleri.
• Para yatırma ve çekme işlemlerine ait banka dekontları.
• Kısıtlama dönemindeki fiyat verileri; değer kaybı talep ediliyorsa.

Yükümlüler, yükümlülüklerine ve işlemlerine ilişkin belge ve kayıtları Kanunda gösterilen tarihlerden itibaren sekiz yıl süreyle muhafaza etmek zorundadır (5549 s.K. m. 8). Bu nedenle mahkemeden platform kayıtlarının getirtilmesi istenebilir. Teknik inceleme gerekiyorsa bilirkişi görüş verir. Ancak kısıtlamanın hukuka uygun olup olmadığı mahkemenin hukuki değerlendirmesidir.

Geçici Koruma: İhtiyati Tedbir ve İhtiyati Haciz

Sermaye Piyasası Kanunu, kullanıcı lehine özel bir geçici koruma önlemi öngörmez; bu nedenle genel hükümler uygulanır. Mevcut durumdaki bir değişme hakkın elde edilmesini önemli ölçüde zorlaştıracaksa ihtiyati tedbir istenebilir (HMK m. 389/1).

Örneğin platform hesabı kapatma ve varlıkları başka bir adrese aktarma yönünde işlem yapıyorsa tedbir talebi değerlendirilebilir. Ancak müşteri varlıkları üzerine platformun borçları nedeniyle ihtiyati tedbir konulamaz (m. 35/C-7). Dolayısıyla tedbir, diğer müşterilerin varlıklarını değil, uyuşmazlık konusu hesabı ve platformun kendi malvarlığını hedef almalıdır. Aynı fıkra platformun malvarlığını da korur; ancak bu koruma müşterilerin borçlarına karşıdır. Kullanıcının platformdan olan alacağı ise platformun kendi borcudur.

Kullanıcının platformdan rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para alacağı varsa platformun kendi malvarlığı üzerine ihtiyati haciz de gündeme gelebilir. Şartlar ve itiraz yolları ihtiyati haciz şartları, teminat ve itiraz süreleri yazısında ele alınır. Ne var ki Kurul platformun faaliyetini geçici olarak durdurmuşsa durdurma süresince bu yol kapanır (m. 97/3).

Ceza muhakemesi kaynaklı kısıtlamalarda da kullanıcının hızlı başvuru imkânları vardır. CMK m. 128/A uyarınca askıya alınan hesabın sahibi, Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir. El koyma kararı verilmişse kullanıcı hâkimden karar verilmesini isteyebilir (CMK m. 127/4). İade istemi ve ret kararına itiraz yolu da açıktır (CMK m. 131/1).

Harç ve Dava Değeri

Tüketiciler tarafından tüketici mahkemelerinde açılan davalar harçtan muaftır (TKHK m. 73/2). Diğer davalarda harç ve arabuluculuk ücreti yürürlükteki tarifelere bağlıdır; bu yazıda tutar verilmez. Dava değerinin belirlenmesinde talep edilen nakit veya kripto varlık esas alınır. Ancak kripto varlıkların fiyatı değişken olduğundan, değerin hangi tarihe göre gösterileceği talebin türüne göre ayrıca değerlendirilir.

Sonuç

Hesabı kısıtlanan ve “kripto para çekemiyorum” ya da “kripto hesabım donduruldu” diyen kullanıcı için ilk iş, kısıtlamanın kaynağını belirlemektir. Platform piyasa bozucu işlem, kimlik tespiti eksikliği veya eksik bilgili transfer gerekçesiyle kendi tedbirini alabilir. Bilişim suçu şüphesinde ise CMK m. 128/A uyarınca hesabı en çok kırk sekiz saat askıya alabilir. MASAK kaynaklı işlem ertelemesi yedi iş günüyle sınırlıdır. Adli el koymada muhatap savcılık veya mahkeme, haciz hâlinde ise icra dairesidir.

2024 düzenlemesi, platformun müşteriye karşı sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan sözleşme şartlarını geçersiz saydı. Platform, nakit ödeme ve kripto varlık teslim yükümlülüğünü yerine getirmemekten doğan zararlardan sorumludur. Siber saldırı ve bilgi güvenliği ihlallerinden doğan kayıplarda TBK m. 71’e gönderme yapılır; kusursuz hizmet kesintileri bu kapsamın dışındadır. Buna karşılık kripto varlıklar yatırımcı tazmini ve mevduat sigortası kapsamında değildir.

Görevli mahkeme kullanıcının tüketici sayılıp sayılmamasına bağlıdır. Tüketici sıfatı varsa tüketici mahkemesi ve kural olarak arabuluculuk dava şartı gündeme gelir. Aksi hâlde asliye hukuk veya şartları varsa asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Her durumda dâhili şikâyet başvurusu ve kayıtların saklanması, sonraki adımların zeminini oluşturur.

Sık Sorulan Sorular

Kripto borsası hesabımı sebep göstermeden kısıtlayabilir mi?

Platform, piyasa bozucu işlem tespiti veya kimlik tespitinin yapılamaması gibi yasal gerekçelerle hesabı kısıtlayabilir. Şüpheli işlem bildirimi yaptıysa bunu müşteriye açıklayamaz. Bununla birlikte kısıtlamanın bir dayanağı bulunmalıdır. Dayanaksız ve süresiz bir kısıtlama, sözleşmeye aykırılık olarak ifa ve tazminat talebine konu olabilir.

Kripto hesabım donduruldu, MASAK mı dondurdu?

5549 sayılı Kanunun 19/A maddesi, işlemlerin yedi iş günü süreyle askıya alınması veya gerçekleşmesine izin verilmemesi yetkisini Bakana verir. Bu süreyi aşan bir kısıtlamanın başka bir dayanağı vardır. Söz konusu dayanak, adli el koyma, icra haczi veya platformun kendi tedbiri olabilir. Kullanıcı önce platformdan kısıtlamanın kaynağını yazılı olarak ister.

Hesabım dolandırıcılık şüphesiyle askıya alındı, ne yapabilirim?

CMK m. 128/A uyarınca platform, maddede sayılan suçlarda suçta kullanılan hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilir. Askı Cumhuriyet başsavcılığına ve hesap sahibine bildirilir. Hesap sahibi askının kaldırılması için başsavcılığa başvurabilir; savcı yirmi dört saat içinde karar verir. El koyma yapılmışsa hâkimden karar istenebilir; iade istemi reddedilirse karara itiraz edilebilir.

Kripto para çekemiyorum, platforma hangi mahkemede dava açılır?

Kullanıcı tüketici sayılıyorsa tüketici mahkemesi görevlidir ve dava tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir. Bu durumda dava açmadan önce kural olarak arabulucuya başvurulur; hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar bunun dışındadır. Tüketici sıfatı yoksa asliye hukuk mahkemesi, iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili davalarda ise asliye ticaret mahkemesi görevlidir.

Platform iflas ederse hesabımdaki varlıklar ne olur?

6362 sayılı Kanuna göre müşterilere ait nakit ve kripto varlıklar platformun malvarlığından ayrıdır. Bu varlıklar platformun borçları nedeniyle haczedilemez ve iflas masasına dâhil edilemez. Ancak kripto varlıklar yatırımcı tazmini ve mevduat sigortası kapsamında değildir. Bu nedenle varlıklara fiilen ulaşılması, kayıtların ve saklama düzeninin doğruluğuna bağlıdır.

Siber saldırıda kaybolan kripto varlıklardan platform sorumlu mu?

Platform, siber saldırı, bilgi güvenliği ihlali veya personelin davranışından doğan kripto varlık kayıplarından TBK m. 71 kapsamında sorumludur. Kayıp platformdan tazmin edilemezse mensupları kusurları ölçüsünde sorumlu olabilir. Ancak platformun kusuru olmaksızın yaşanan hizmet kesintileri ve geçici işlem yapılamaması hâllerinden doğan zararlar bu kapsamda değildir.