TBK 392. Madde

Ödüncün geri verilmesi konusunda belirli bir gün ya da bildirim süresi veya borcun geri istendiği anda muaccel olacağı kararlaştırılmamışsa ödünç alan, ilk istemden başlayarak altı hafta geçmedikçe ödüncü geri vermekle yükümlü değildir.

TBK 392. Madde Gerekçesi

818 sayılı Borçlar Kanununun 312 nci maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 391 inci maddesinde, tüketim ödüncünde ödünç alanın ödünç konusunu geri verme zamanı düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 312 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan “D. İade zamanı” şeklindeki ibare, Tasarıda “D. Geri verme zamanı” şekline dönüştürülmüştür.

818 sayılı Borçlar Kanununun 312 nci maddesinde kullanılan “altı hafta içinde geri verilmek lâzımdır.” şeklindeki ibare, geri verme borcunun ödünç verenin ilk isteminden başlayarak altı hafta sonra muaccel olacağı göz önünde tutularak, Tasarıda “altı hafta geçmedikçe, ödüncü geri vermekle yükümlü değildir.” şeklinde düzeltilmiştir.

Metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

ALTINCI BÖLÜM

Hizmet Sözleşmeleri

818 sayılı Borçlar Kanununda “Onuncu Bap / Hizmet akdi” şeklindeki üst başlık, Tasarıda “Altıncı Bölüm / Hizmet Sözleşmeleri” şeklinde değiştirilmiştir.

BİRİNCİ AYIRIM

Genel Hizmet Sözleşmesi

Tasarının 391 inci maddesiyle başlayan Birinci Ayırımında genel hizmet sözleşmesi düzenlenmiştir.

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 392. maddesi, tüketim ödüncünde geri verme zamanının belirlenmemiş olduğu durumları düzenleyen kısa bir hükümdür.

Madde, ödüncün geri verilmesi konusunda belirli bir gün ya da bildirim süresi veya borcun geri istendiği anda muaccel olacağı kararlaştırılmamışsa ödünç alan, ilk istemden başlayarak altı hafta geçmedikçe ödüncü geri vermekle yükümlü değildir şeklinde düzenler.

Bu hüküm, geri verme zamanı belirsiz ödünçler için varsayılan süre getirir. Sözleşmede belirli bir tarih, süre veya "istem üzerine" gibi bir düzenleme yoksa, ödünç alan ilk istemden itibaren 6 hafta süreye sahiptir.

Sözleşmede olabilecek düzenlemeler: 1. Belirli bir gün ("1 Ocak’ta geri ver") 2. Bildirim süresi ("30 gün önceden ihbar ile") 3. İstem anı ("istediğim zaman geri ver") 4. Hiçbir düzenleme (bu madde devreye girer)

Bu hüküm, ödünç alanı koruyan bir mekanizmadır. Ödünç alan, aldığı malı kullanıp ya da harcayıp sonra aniden geri ödemek zorunda bırakılamaz. 6 haftalık süre, makul bir ekonomik uyum sağlar.

6 haftalık sürenin mantığı: ödünç alanın parayı toparlaması, başka kaynaklardan sağlaması, mal ise benzer şeyi temin etmesi için zaman gereklidir. Aniden geri verme talebi haksız olabilir.

"İlk istem" önemlidir. Ödünç verenin ilk talep tarihi esas alınır. Bu talep yazılı veya sözlü olabilir; önemli olan ödünç alanın bilgisine ulaşmasıdır.

Süre hesaplaması: ilk istem tarihinden itibaren 6 hafta = yaklaşık 42 gün. Bu süre içinde ödünç alan rahatça hazırlık yapabilir.

Ancak ödünç veren, sözleşmeye uygun şekilde geri verme talebini erken yapmışsa, 6 haftalık süre geçerli değildir. Örneğin "30 gün önceden ihbar ile" anlaşması varsa, 30 gün sürer.

Pratik örnek: A, B’den 50.000 TL ödünç aldı. Sözleşmede geri verme tarihi yok. B, 1 Haziran’da parayı geri istedi. A, ilk istemden itibaren 6 hafta süresi var; yaklaşık 13 Temmuz’a kadar geri vermek zorundadır. Bu süre öncesinde B, dava açsa bile mahkeme süreyi bekleyecektir.

Bu düzenleme, ödünç sözleşmelerinde esneklik ve koruma sağlar.