TMK 128. Madde
(1) Hâkim, haklı sebep olmaksızın evlenmeye izin vermeyen yasal temsilciyi dinledikten sonra, bu konuda başvuran küçük veya kısıtlının evlenmesine izin verebilir.
TMK 128. Madde Gerekçesi
Kanun koyucunun öngördüğüevlenme yaşı, kişilere tanınmışbir temel hak olan evlenme hakkının kazanılmasınısağlar. Henüz normal rüşt yaşına ermemişolmaları sebebiyle 24 bu kişilerin evlenmesinde kanun koyucu yasal temsilcilerin de izninin bulunmasında yarar görmüştür. Ancak, uygulamada yasal temsilcilerin, evlenme yaşına erişmişkişilerin evlenmelerine hiçde haklıolmayan sebeplerle karşıçıktıklarıgörülmektedir. Özellikle kırsal kesimde evlenme yaşına erişmişolmalarına rağmen yasal temsilcilerin “tarafların mutlu bir yuva kurma özlemi” dışındaki sebeplerle evliliğe karşıçıktıkları, bu durumun ise “kız kaçırma, a ile kavgaları gibi” arzu edilmeyen sonuçlar doğurduğu görülmektedir. Bu sebeple maddede yasal temsilcilerin haklıbir sebep göstermeksizin evlenmeye izin vermemeleri hâ linde, arzu edilmeyen sonuçlarıönlemek üzere hâ kimin, yasal temsilcinin karşıçıkmasına rağmen evlenmeye izin vermesi imkâ n dahiline sokulmuştur.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 128. maddesi, yasal temsilcinin haklı sebep olmaksızın evlenmeye izin vermemesi durumunda hâkime başvurma hakkını düzenlemektedir. Hâkim, yasal temsilciyi dinledikten sonra küçük veya kısıtlının evlenmesine izin verebilir.
Bu madde, kişinin evlenme hakkının yasal temsilcinin keyfi ya da temelsiz tutumundan korunması amacıyla getirilmiştir. “Haklı sebep olmaksızın” ret ifadesi, hâkime değerlendirme yetkisi tanımaktadır; somut olayda ret kararının makul bir gerekçeye dayanıp dayanmadığı mahkemece araştırılır. Yasal temsilcinin dinlenmesi zorunluluğu, taraflar arasında denge kurarak karar sürecini hem adil hem çok boyutlu kılmaktadır.
Başvuru, vesayet mahkemesine ya da aile mahkemesine yapılır; yargılama çekişmesiz yargı usulüne tabidir. Mahkeme kararı, yasal temsilcinin izninin yerini alır; bu kararla evlendirme memurluğuna başvurulabilir. Hâkimin izin kararı çekişmesiz yargı kararı niteliğinde olmakla birlikte, bu karara itiraz yolu açıktır. Özellikle kültürel ya da ekonomik gerekçelerle ailenin evlenmeye karşı çıktığı durumlarda bu madde işlevsel bir başvuru yolu sunmakta; kişinin evlenme özgürlüğünü hukuki güvence altına almaktadır.