Açıklama

Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi, boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkimin re’sen geçici önlem almasını düzenlemektedir. Hâkim; davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır.

“Re’sen” ifadesi, tarafların talep etmesini beklememek anlamına gelmektedir; hâkim, dava sürecinin gerektirdiği koruyucu tedbirleri kendi inisiyatifiyle de devreye sokabilir. Bu yaklaşım, boşanma davasının uzun sürebileceği gerçekliğinden hareketle hem tarafların hem de çocukların temel ihtiyaçlarını güvence altına almayı amaçlamaktadır. Geçici nafaka, barınma yeri tahsisi, çocuğun hangi ebeveynle kalacağının belirlenmesi ve malların hâkim denetiminde yönetilmesi bu kapsamdaki önlemlerdir.

Geçici önlemler kararı nihai değildir; boşanma kararıyla birlikte yerine geçecek hükümler verilir. Tedbir kararı değişen koşullara göre davanın her aşamasında revize edilebilir. Yargıtay içtihadına göre hâkim, geçici önlemlerde somut koşulları ve orantılılık ilkesini gözetmelidir; salt talep üzerine otomatik kabul edilmesi usule aykırıdır. Özellikle çocuğun üstün yararı kriteri, bu geçici tedbirlerin belirlenmesinde daima öncelikli ölçüt niteliğindedir.