TMK 188. Madde
(1) Eşlerden her biri, ortak yaşamın devamı süresince ailenin sürekli ihtiyaçları için evlilik birliğini temsil eder.
(2) Ailenin diğer ihtiyaçları için eşlerden biri, birliği ancak aşağıdaki hâllerde temsil edebilir:
1. Diğer eş veya haklı sebeplerle hâkim tarafından yetkili kılınmışsa,
2. Birliğin yararı bakımından gecikmede sakınca bulunur ve diğer eşin hastalığı, başka bir yerde olması veya benzeri sebeplerle rızası alınamazsa.
TMK 188. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 154 ve 155 inci maddelerini kısmen karşılamaktadır. Madde İsviçre Medenî Kanununun 166 ncı maddesine uygun olarak yeniden düzenlenmiştir. Kanunun tümünde olduğu gibi bu maddede de kabul edilen kadın-erkek eşitliği esasıuyarınca evlilik birliğini her iki eşde temsil edebilecektir. Ailenin sürekli gereksinimleri için her iki eş, temsil yetkisine sahip olacaktır. Diğer hâ llerde bir eşin tek başına hareket etmesi, diğer eşin rızasına ve ya hâ kimden izin alınmasına bağlıdır. Ancak istisnai hâ llerde bu rıza ve ya izin alınmadan da hareket edilebilecektir. Evlilik birliği bir tüzel kişi olmadığı için bu birliğin temsilinin sonuçlarıdevam eden maddede özel olarak düzenlenmiştir.
Açıklama
TMK 188. maddesi, eşlerin evlilik birliğini temsil yetkisini düzenlemektedir. Ortak yaşamın devamı süresince ailenin “sürekli ihtiyaçları” için her iki eş birliği temsil edebilir; bu alandaki temsil yetkisi karşı tarafa bildirim gerektirmez. Bunun dışındaki “diğer ihtiyaçlar” içinse temsil yetkisi ancak iki hâlde kullanılabilir: eşin açık ya da örtülü yetkilendirmesi ile eşin hastalık, uzakta bulunma gibi nedenlerle işlem yapmasının imkânsız olması.
“Ailenin sürekli ihtiyaçları” kavramı uygulamada geniş yorumlanmaktadır: günlük gıda, kira, ısınma, çocukların eğitim harcamaları ve benzeri olağan giderler bu kapsama girer. Buna karşılık gayrimenkul edinme, büyük borçlanmalar veya olağanüstü işlemler eşin bireysel yetkisinde olup birliği doğrudan bağlamaz.
Temsil yetkisinin aşılması hâlinde sorumluluk dağılımı TMK 189 ile belirlenmektedir: yetkili temsilde eşler üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumlu olurken yetkisiz temsilde yalnızca işlemi yapan eş kişisel olarak sorumludur. Madde, aile hukukundaki temsil sistemini üçüncü kişilere güvenlik ve öngörülebilirlik sağlayacak biçimde kurmaktadır.