TMK 472. Madde
(1) Diğer kısıtlılar üzerindeki vesayet, yetkili vesayet makamının kararıyla sona erer.
(2) Vesayeti gerektiren sebebin ortadan kalkması üzerine vesayet makamı vesayetin sona ermesine karar verir.
(3) Kısıtlı ve ilgililerden her biri, vesayetin kaldırılması isteminde bulunabilir.
TMK 472. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 416 ncımaddesini karşılamaktadır. Madde kenar başlığıyla birlikte yeniden kaleme alınmıştır. Kaynak Kanunda bu maddeyi karşılayan 433 üncümaddenin kenar başlığı “Vesayetin sona erme koşulları” şeklindedir. 1984 tarihli Öntasarıda da aynıdeyim kullanılmıştır. Oysa bu maddede vesayetin sonra erme sebepleri düzenlenmiştir. Bu nedenle “vesayetin ref’i şartları” biçimindeki kenar başlık “Kaldırılması” olarak değiştirilmiştir. 91 Maddenin birinci fıkrasıarılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Bu maddede yer alan “asliye mahkemesi” deyimi yerine vesayete son verme görev ve yetkisi vesayet makamına ait olduğundan “vesayet makamı” deyimi kullanılmıştır. İkinci fıkrada vesayeti gerektiren sebebin ortadan kalkmışolmasıdurumunda vesayet makamının vesayetin sona ermesine karar vermesi gerektiği hükme bağlanmıştır. Maddenin üçüncüfıkrasıkısıtlıve menfaati bulunan ilgililerden her birinin vesayetin kaldırılmasınıistemesine olanak tanımaktadır.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 472. maddesi, TMK 470 ve 471 dışında kalan kısıtlılar üzerindeki vesayetin —akıl hastalığı, akıl zayıflığı, savurganlık, alkol ya da uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşam tarzı veya kötü yönetim gibi nedenlerle kısıtlananların— yetkili vesayet makamının kararıyla sona ereceğini hükme bağlar. Kendiliğinden sona erme söz konusu değildir; kaldırma kararı zorunludur.
Bu kural, söz konusu kısıtlılık hallerinin devam edip etmediğinin hâkim tarafından denetlenmesini gerekli kılmaktadır. Kısıtlılık sebebinin ortadan kalktığının tespiti ancak mahkeme aracılığıyla yapılabilir; kişinin kendi beyanı veya aile üyelerinin bildirimi tek başına yeterli değildir. Mahkeme, TMK 474-476’da belirtilen koşulların oluşup oluşmadığını —örneğin akıl hastalığında resmî sağlık kurulu raporu, savurganlıkta en az bir yıllık şikâyetsiz dönem— somut belgelerle denetler.
Kaldırma kararı verilinceye kadar vesayet varlığını korur ve vasi temsil yetkisini sürdürür. Bu dönemde yapılan işlemler geçerlidir. Kaldırma talebi ilgili kişi, yakınları, savcı veya re’sen mahkeme tarafından başlatılabilir. Kaldırma kararı, TMK 478 gereği atamanın ilân edildiği durumlarda aynı yolla ilân edilir; nüfus kütüğüne ve ilgili sicillere bildirilir. Böylece üçüncü kişiler kısıtlılık halinin sona erdiğini öğrenebilir ve o kişiyle geçerli hukuki işlem yapabilir.