TMK 500. Madde
(1) Evlâtlık ve altsoyu, evlât edinene kan hısımı gibi mirasçı olurlar. Evlâtlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder.
(2) Evlât edinen ve hısımları, evlâtlığa mirasçı olmazlar.
TMK 500. Madde Gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 447 nci maddesini karşılamaktadır. Yeni düzenlemede sahih-gayrisahih nesep ayrımıkaldırılmışolduğundan yürürlükteki maddenin birinci fıkrasında yer alan “kendisini evlât edinen kimseye, nesebi sahih füruu gibi mirasçıolurlar” deyimindeki, nesebi sahih füruu gibi sözcükleri maddeden çıkarılmış, bunun yerine “evlât edinene kan hısımıgibi” mirasçıolurlar ifadesi konulmuştur. Maddenin ikinci fıkrasıyürürlükteki fıkrayıaynen tekrar etmektedir. Bu fıkrada hüküm değişikliği yoktur.
Açıklama
Türk Medeni Kanunu’nun 500. maddesi, evlâtlık ve altsoyunun evlât edinene kan hısımı gibi mirasçı olacağını ve evlâtlığın kendi (biyolojik) ailesindeki mirasçılığının da devam edeceğini hükme bağlar. Öte yandan evlât edinen ve hısımları, evlâtlığa mirasçı olamaz.
Maddenin birinci cümlesi, evlatlığa çift yönlü mirasçılık hakkı tanır: evlatlık hem evlat edinen ailede hem biyolojik ailesinde mirasçı olmayı sürdürür. Bu yaklaşım, “mirasçılıkta ikili sistem” olarak adlandırılır ve Türk hukukuna özgüdür. Evlat edinen vefat ettiğinde evlatlık kan çocuğuyla aynı sıraya konulur; evlatlığın biyolojik ailesi de hayatını kaybettiğinde evlatlık oradan da pay alır.
İkinci cümleye göre evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olamaz; bu asimetri dikkat çekicidir. Evlatlık, evlat edinenden miras alır; ancak evlat edinen evlatlıktan miras alamaz. Bu düzenleme evlat edinmenin birincil amacının çocuğu korumak olduğunu yansıtır. Uygulamada ikili mirasçılık, özellikle biyolojik ailenin de malvarlıklı olduğu durumlarda birden fazla miras sürecine taraf olmaya yol açar. Yargıtay, evlatlığın mirasçılık statüsünü belirlemede evlat edinme kararının kesinleşme tarihini esas alır; kesinleşmeden önce açılan miras davalarında evlatlık sıfatı henüz kurulmamış sayılır.