TTK 1476. Madde
(1) Sigortacı, 1475 inci maddeye uygun olarak bildirimde bulunulması tarihinden itibaren beş gün içinde, zarara uğrayanın istemleriyle ilgili olarak ve sigortalının adına, fakat sorumluluk ve tüm giderler kendisine ait olmak üzere, gerekli hukuki işlemlerin gerçekleştirilip, kararların alınmasını ve ayrıca savunmaya yardımda bulunmayı üstlenip üstlenmeyeceğini sigortalıya bildirir; aksi hâlde bu maddenin dördüncü fıkrası uygulanır.
(2) Birinci fıkrada belirlenen sürenin sonuna kadar yapılması zorunlu işlemleri sigortalı yürütür.
(3) Sigortacı birinci fıkra anlamında üstlenmede bulunmuşsa, sigortalının hak ve menfaatlerini gözetir.
(4) Sigortacı bildirimde bulunmamışsa, sigortalı aleyhine kesinleşen tazminatı öder. Ancak, sigortalının sigortacının onayını almadan yaptığı sulh sözleşmesi, bildirimden itibaren onbeş gün içinde onay verilmemişse, sigortacıya karşı geçersizdir; sigortacı haklı olmayan sebeplerle sulhe onay vermekten kaçınamaz.
TTK 1476. Madde Gerekçesi
Bu madde, sigortalının sorumluluğunu gerektiren bir olayın meydana gelmesi halinde, sigortacı tarafından sunulacak yardımların kapsamını belirlemektedir. Maddede yer alan düzenlemeye göre, ihbarı aldıktan sonra sigortacı, iki seçenekten birini kullanabilir. Bunlardan ilki maddenin birinci fırkasında düzenlenmiştir. Söz konusu düzenlemeye göre sigortacı ihbarı aldığı tarihten başlayarak beş gün içinde sigortalıya, zarar gören kişinin yönelttiği taleplere karşı, sigortalı adına ancak masraf ve sorumluluğu kendisine ait olmak üzere gereken hukuksal iş ve işlemleri yürütüp yürütmeyeceğini bildirebilir. Sigortacı, bu iş ve işlemleri üstlendiğini bildirirse sigortalı, kendisinden talep edilen yardımları yapmak kaydıyla davanın yürütülmesine karışmaz. Sigortacı, açılmış davanın reddedilmesini sağlarsa, sigorta sözleşmesi gereği ödeme yapmaktan kurtulmuş olur; buna karşın zarar gören kişinin açtığı davada sigortalı mahkum olursa, sigortacı ödeme yapmak zorunda kalır. Buna karşın eğer sigortacı birinci fıkra uyarınca işlemleri yürütmeyeceğini bildirirse veya sigortalı süresi içinde cevap vermezse, dördüncü madde uygulama alanı bulur. Bu hükme göre sigortalı, kendisine yöneltilen taleplere karşı, tek başına, gerekli iş ve işlemleri yürütür. Böyle bir halde, sigortalı aleyhine bir tazminat ödeme borcu öngören mahkeme kararı kesinleştiğinde, sigortacı başka bir hükme gerek kalmaksızın sigortalısına veya talepte bulunan kişiye ödeme yapmak zorundadır. Yalnızca, sigortalının yapacağı sulh sözleşmeleri için sigortacıdan icazet alması şartı aranmıştır; sigortacı icazet vermezse, sulh sözleşmesi sigortacıya karşı hüküm ifade etmez. Dolayısıyla geçerli sulh sözleşmesi uyarınca ödeme yapan sigortalı, ödediği bedeli sigorta sözleşmesi uyarınca sigortacıdan talep edemez. Sigortacıya, anılan haklardan birini tercih ettiğini sigortalıya bildirmesi için tanınmış olan beş günlük süre içinde, sigortalı, ikinci fıkra uyarınca, herhangi bir sigorta himayesi yokmuşçasına gerekli işlemleri yürütmek zorundadır. Sigortacının hukuki işlemleri üstlenmesi halinde da sigortalının da hak ve menfaatlerini gözetmesi gerekir ki bu husus üçüncü fıkrada ifade edilmiştir.
Açıklama
TTK Madde 1476, sorumluluk sigortasında sigortacının hukuki yardım ve müdafaa yükümlülüğünü düzenlemektedir. Bu hüküm, Türk Borçlar Kanunu’nun tazminat sorumluluğu ile ilgili genel kuralları ve TTK’nin sigorta ilişkisine dair temel hükümlerini bağlayıcı nitelikte uygulamaktadır. Madde, zarar görenin taleplerinden doğabilecek hukuki uyuşmazlıklara karşı sigortalıyı koruma amaçlı bir düzenleme olup, sigorta sözleşmesinin temel işlevlerinden biri olan risk yönetimini somutlaştırmaktadır.
TTK Madde 1476 uyarınca sigortacı, zarara ilişkin bildirim aldığından itibaren beş gün içinde sigortalıya yazılı bildirim yaparak müdafaa ve hukuki işlemleri üstlenip üstlenmeyeceğini kararlaştırmalıdır. Sigortacı üstlenme yapması durumunda, avukat tutma, dava açma, savunma hazırlama gibi tüm hukuki işlemleri sigortalı adına yürütür; masraf ve sorumluluk sigortacıya aittir. Sigortacı bildirim yapmamışsa, sigortalı kendi inisiyatifiyle müdafaasını sağlamakla yükümlü olur ve bu sırada sigortacı, kendisini haklı olmayan gerekçelerle bağlayan sulh sözleşmelerine onay vermekten kaçınamaz. Örneğin, araba kazasında sigortacı üstlenme yapmazsa, sigortalının mahkemelerde kendisini savunması gerekir.
Sigortacının bildirim süresini kaçırması veya haksız sebeplerle müdafaa talebini reddetmesi halinde, kendisine karşı müteselsil sorumluluk doğabilir. Yargıtay içtihadı, sigortacının duyarsızlığından zarar gören tarafın menfaatlerinin zedelenmesi durumunda, sigortalı aleyhineki kararları ödemekle yükümlü olduğunu kabul etmiştir. Bu nedenle sigortacı, profesyonel bir tutumla zamanında müdafaa kararını vermelidir.