Fotoğrafçı Fotoğrafları Vermedi: Düğün Fotoğrafçısına Karşı Haklar

Düğünün üzerinden aylar geçmiş, albüm gelmemiş ve fotoğrafçı mesajlara cevap vermiyor olabilir. Bazen de fotoğrafçı hafıza kartının bozulduğunu ya da kayıtların silindiğini söyler. Fotoğrafçı fotoğrafları vermedi ise çiftin hangi haklara sahip olduğu, önce sözleşmenin niteliğine ve tarafların durumuna bağlıdır. Bu yazı, görüntüler kaybolursa fotoğrafçının hangi şartlarla sorumlu olacağını Türk Borçlar Kanunu üzerinden açıklıyor. Ayrıca düğün fotoğrafçısı tazminat taleplerinin dayanaklarını, sürelerini ve delillerini ayrı ayrı ele alıyor. Son bölümler ise fotoğrafçıyı nereye şikayet edebilirim sorusunu tüketici hakem heyeti, tüketici mahkemesi ve asliye hukuk mahkemesi ayrımıyla cevaplıyor.

Son güncelleme: 18.10.2026 · Mevzuat kontrolü: 17.10.2026 tarihli mevzuat.gov.tr metinlerine göre yapıldı. Kontrol, Türk Borçlar Kanunu (TBK), Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) metinlerini kapsadı. Türk Medeni Kanunu (TMK) ile arabuluculuk ve harç mevzuatı da aynı tarihli metinlerle kontrol edildi.

Fotoğrafçı Fotoğrafları Vermedi: Önce Sözleşmenin Niteliği Belirlenir

Düğün çekimi için yapılan anlaşmada fotoğrafçı; çekim yapmayı, kayıtları düzenlemeyi ve bunları belirli bir biçimde teslim etmeyi üstlenir. Çift ise bunun karşılığında bir bedel öder. TBK m. 470 eser sözleşmesini, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de karşılığında bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme olarak tanımlar. Teslim edilecek albüm, dijital dosya ya da kurgulanmış video bu tanımdaki esere karşılık gelebilir. Sözleşmede baskı, çerçeve veya hazır albüm satışı da varsa ilişki karma bir görünüm alabilir. Bu durumda her edime uygulanacak hükmü sözleşmenin içeriği belirler.

Fotoğrafçının temel borcu TBK m. 471’de düzenlenir. Yüklenici, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Özen borcunun ölçüsü, benzer işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin uyması gereken meslekî ve teknik kurallardır. Kanun ayrıca yükleniciye eseri kendisi yapma ya da kendi yönetimi altında yaptırma borcu yükler. Kişisel özellikleri önem taşıdığı için seçilen bir fotoğrafçının işi başkasına bırakması, bu hükme göre sözleşmeye aykırılık oluşturabilir.

Tüketici İşlemi mi, İki Kişi Arasındaki Anlaşma mı?

İkinci soru, sözleşmenin tüketici işlemi olup olmadığıdır. TKHK m. 3, tüketiciyi ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden kişi olarak tanımlar. Sağlayıcı ise ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye hizmet sunan kişidir. Kanunun tüketici işlemi tanımı, bu iki taraf arasında kurulan eser sözleşmelerini de açıkça kapsar. Bu nedenle düğün çekimini meslek olarak yapan bir fotoğrafçı veya stüdyo ile kurulan sözleşme, çiftin ticari amacı yoksa tüketici işlemi sayılır. Bu nitelendirme, fotoğrafçı fotoğrafları vermedi diye başvuracak çift için merciyi, harcı ve arabuluculuğu değiştirir.

Buna karşılık çekimi bir arkadaş ya da akraba, mesleki bir amaç taşımadan yaptıysa TKHK uygulanmayabilir. O hâlde uyuşmazlık TBK hükümlerine göre çözülür ve genel mahkemeler görevlidir. Öte yandan TKHK m. 83/1, bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde genel hükümlerin uygulanacağını belirtir. Dolayısıyla tüketici işleminde de TBK’nın temerrüt, imkânsızlık ve tazminat hükümleri devreye girebilir.

Fotoğrafçı Fotoğrafları Vermedi ve Teslim Gecikti: Temerrüt ve Dönme

Teslim tarihi geçmiş ve fotoğrafçı fotoğrafları vermedi ise ilk adım, temerrüdün şartlarını kurmaktır. Sözleşmede teslim için belirli bir gün kararlaştırıldıysa fotoğrafçı, bu günün geçmesiyle temerrüde düşer (TBK m. 117). Gün belirlenmemişse borç, hukuki ilişkinin özelliğinden aksi anlaşılmadıkça doğumu anında muaccel olur (m. 90). Kayıtların düzenlenmesi makul bir süre gerektirdiğinden, bu ilişkide özellik çoğu zaman bir hazırlık süresine işaret eder. Gün belirlenmemişse fotoğrafçı, borç muaccel olduktan sonra ancak çiftin ihtarıyla temerrüde düşer (m. 117). Kanun ihtar için belirli bir şekil öngörmez; yine de tarihli ve ispatlanabilir bir ihtar, ileride delil sorununu önler.

Temerrüde düşen fotoğrafçı, temerrüdünde kusuru olmadığını ispat etmedikçe gecikmeden doğan zararı gidermekle yükümlüdür (m. 118). Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde çift, ifa için uygun bir süre verebilir ya da hâkimden süre verilmesini isteyebilir (m. 123). Fotoğrafçının tutumundan sürenin etkisiz kalacağı anlaşılıyorsa süre vermeye gerek yoktur (m. 124). Temerrüt yüzünden ifa çift için yararsız kalmışsa da aynı sonuç doğar.

Süre sonunda da teslim gelmezse çiftin önünde m. 125’teki seçimlik haklar vardır. Çift, ifayı ve gecikme tazminatını istemeye devam edebilir. Bunun yerine ifadan vazgeçtiğini hemen bildirerek ifa edilmemeden doğan zararın giderilmesini isteyebilir. Üçüncü seçenek sözleşmeden dönmedir. Dönmede taraflar daha önce ifa ettiklerini geri ister; kusursuzluğunu ispat edemeyen fotoğrafçı, sözleşmenin hükümsüz kalmasından doğan zararı da öder.

Teslim günü gelmeden de bir koruma vardır. Fotoğrafçının işi geciktirmesi yüzünden işin kararlaştırılan zamanda bitirilemeyeceği açıkça anlaşılırsa çift, teslim gününü beklemeden sözleşmeden dönebilir (m. 473). Fotoğrafçı düğüne hiç gelmediyse veya çekimi yarıda bıraktıysa, sonradan teslim edilecek bir eser kalmayabilir. Bu tür hâllerde kusur ve imkânsızlık hükümleri birlikte değerlendirilir.

Fotoğrafçı Fotoğrafları Vermedi: Kalan Bedel Ödenmeden İstenebilir mi?

Uygulamada sık görülen bir durum, fotoğrafçının kalan bedel ödenmeden dosyaları vermemesidir. TBK m. 479’a göre işsahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ifa isteyen taraf da kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olmalıdır (m. 97). Sözleşmede peşin ödeme kararlaştırılmamışsa çift, kalan bedeli teslimle eş zamanlı ödemeyi önererek fotoğrafları isteyebilir. Sözleşme ödemenin teslimden önce yapılacağını öngörüyorsa bu kayıt sonucu değiştirebilir. Ödeme önerisinin yazılı yapılması, temerrüdün hangi tarafta olduğunun ispatını kolaylaştırır.

Görüntüler Kaybolursa Fotoğrafçı Sorumlu mu?

Fotoğrafçının en sık ileri sürdüğü savunma, hafıza kartının bozulması ya da dosyaların silinmesidir. Görüntüler kaybolursa sonuç, kaybın fotoğrafçıya yüklenebilecek bir sebepten doğup doğmadığına bağlıdır. TBK m. 112’ye göre borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının zararını giderir. Bu hüküm, kusursuzluğu ispat yükünü fotoğrafçıya bırakır. Çiftin ise sözleşmeyi, ifa edilmemeyi ve zararını ortaya koyması gerekir.

Kusurun değerlendirilmesinde m. 471’deki basiretli yüklenici ölçüsü esas alınır. Kayıtların yedeklenmesi, iki kart yuvalı ekipman kullanılması veya dosyaların teslime kadar korunması bu ölçüt içinde tartışılabilir. Hangi önlemin meslek kuralı sayılacağı teknik bir sorudur ve bunu bilirkişi raporu aydınlatabilir. Hukuki nitelendirmeyi ise mahkeme yapar. Fotoğrafçı işi asistanına veya ikinci çekimciye bıraktıysa, onların işi yürütürken verdiği zarardan da sorumludur (m. 116).

Kayıp, fotoğrafçının sorumlu tutulamayacağı bir sebepten doğduysa borç sona erer (m. 136). Bu durumda fotoğrafçı, aldığı bedeli sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri vermekle yükümlüdür ve henüz ödenmemiş bedeli isteme hakkını kaybeder. İmkânsızlığı gecikmeksizin bildirmeyen ve zararın artmaması için önlem almayan fotoğrafçı, bundan doğan zarardan da sorumlu olur. Görüntüler kaybolursa kusursuz bir fotoğrafçı bile, bu hüküm nedeniyle ödenen bedeli iade etmekle karşı karşıya kalabilir. Eser sözleşmesine özgü TBK m. 483 de aynı yöndedir. Eser teslimden önce beklenmedik olay sonucu yok olursa yüklenici, yaptığı işin ücretini ve giderlerini isteyemez. Bu kural, işsahibi eseri teslim almada temerrüde düşmüşse uygulanmaz. Hükmün kaybolan dijital kayıtlara uygulanıp uygulanmayacağı somut olaya göre değerlendirilir.

Fotoğrafçı Fotoğrafları Vermedi: Veri Kaybı Kaydı Geçerli mi?

Sözleşmelerde sık rastlanan bir kayıt, veri kaybından fotoğrafçının sorumlu olmayacağıdır. TBK m. 115’e göre borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür. Uzmanlık gerektiren meslek ancak kanunun ya da yetkili makamın izniyle yürütülebiliyorsa, hafif kusurdan sorumsuzluk anlaşması da kesin olarak hükümsüzdür (m. 115/3). Fotoğrafçılığın böyle bir meslek sayılıp sayılmadığı somut olaya göre değerlendirilir. Bu hâl dışında hafif kusur kaydının geçerliliği, sözleşmenin içeriğine ve kaydın nasıl kurulduğuna göre belirlenir. Tüketiciyle müzakere edilmeden konulan ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizlik yaratan şart ise haksız şarttır. TKHK m. 5’e göre haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür.

Görüntülerin Bir Kısmı Kaybolduysa

Kaybın yalnız bir bölümü kapsaması da mümkündür; örneğin nikâh töreni kaydedilmiş, salon çekimi kaybolmuş olabilir. Borçlunun sorumlu tutulamayacağı kısmi imkânsızlıkta borçlu, yalnız imkânsızlaşan kısımdan kurtulur (m. 137). Alacaklı kısmi ifaya razı olursa karşı edim de o oranda ifa edilir; razı olmazsa tam imkânsızlık hükümleri uygulanır. Kayıp fotoğrafçının kusurundan doğduysa çift, eksik teslimi sözleşmeye aykırı ifa olarak ele alabilir ve aşağıdaki seçimlik haklara başvurabilir.

Eksik veya Kalitesiz Teslimde Ayıp Hükümleri ve Bildirim Külfeti

Fotoğraflar teslim edildi ama sayısı eksik, çözünürlüğü düşük veya düzenlemesi sözleşmeye aykırıysa ayıp hükümleri gündeme gelir. TBK m. 474’e göre işsahibi, teslimden sonra işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek zorundadır. Ayıp varsa bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmelidir. Taraflardan her biri, giderini karşılayarak eserin bilirkişiye incelettirilmesini de isteyebilir.

Bu külfet hak kaybı bakımından kritiktir. İşsahibi gözden geçirmeyi ve bildirimi ihmal ederse eseri kabul etmiş sayılır (m. 477). Kabulden sonra yüklenici, kasten gizlediği ve olağan incelemeyle fark edilemeyecek ayıplar dışında sorumluluktan kurtulur. Ayıp sonradan ortaya çıkarsa işsahibi bunu gecikmeksizin bildirmelidir; bildirmezse yine eseri kabul etmiş sayılır. Bu nedenle çiftin, teslim edilen dosyaları kısa sürede açıp incelemesi ve itirazını yazılı iletmesi önem taşır.

Yüklenicinin sorumlu olduğu ayıpta işsahibi, m. 475’teki seçimlik haklardan birini kullanabilir. Eser kullanılamayacak ya da kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplıysa çift sözleşmeden dönebilir. Eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim de isteyebilir. Aşırı masraf gerektirmiyorsa, masrafı yükleniciye ait olmak üzere ücretsiz onarım istemek de mümkündür; fotoğrafların yeniden düzenlenmesi bu kapsamda düşünülebilir. Genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.

Tüketici Olan Çiftin Seçimlik Hakları

Sözleşme tüketici işlemiyse TKHK’nın ayıplı hizmet hükümleri uygulanır. TKHK m. 13, sözleşmede belirlenen süre içinde başlamayan veya kararlaştırılan özellikleri taşımayan hizmeti ayıplı sayar. Bu tanım, düğüne gelmeyen ya da çekime geç başlayan fotoğrafçıyı da kapsayabilir. Tüketici m. 15/1’e göre hizmetin yeniden görülmesini, eserin ücretsiz onarımını, bedelden indirimi veya sözleşmeden dönmeyi seçebilir. Bu haklardan biriyle birlikte TBK hükümlerine göre tazminat da isteyebilir.

Düğün günü tekrarlanamadığı için hizmetin yeniden görülmesi çoğu dosyada anlamını yitirir. Ayrıca Kanun, ücretsiz onarım veya yeniden ifa sağlayıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa bu hakların kullanılamayacağını belirtir (m. 15/2). Onarım seçilirse sağlayıcı bunu makul sürede ve talepten itibaren en geç otuz iş günü içinde yerine getirir (m. 15/4). Aksi hâlde tüketici diğer seçimlik haklarına geçebilir. Dönme veya indirim seçildiğinde ödenen bedelin tümü ya da indirim tutarı derhâl iade edilir (m. 15/3).

TKHK, ayıplı hizmet için TBK m. 474’teki gibi ayrı bir gözden geçirme ve bildirim külfeti düzenlemez. TKHK m. 83/1 bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde genel hükümleri uygulanabilir kılar. Bu külfetin tüketici işleminde de aranıp aranmayacağı somut olaya göre değerlendirilir. Hak kaybı yaşanmaması için tüketicinin de ayıbı fark eder etmez yazılı bildirimde bulunması güvenli yoldur.

Düğün Fotoğrafçısı Tazminat Talepleri Hangi Maddeye Dayanır?

Düğün fotoğrafçısı tazminat sorumluluğu tek bir kalemden oluşmaz; her kalemin dayanağı ve şartı ayrıdır. Ödenen bedelin geri istenmesi bir tazminat değil, dönmenin ya da imkânsızlığın sonucudur (TBK m. 125, m. 136; TKHK m. 15/3). Gecikmeden doğan zarar m. 118’e, ifa edilmemeden doğan zarar ise m. 112 ve m. 125’e dayanır. Anı çekimini başka bir fotoğrafçıyla yeniden yaptırmanın masrafı, şartları varsa maddi zarar olarak istenebilir. Bu kalemin ispatı için masrafı gösteren fatura ve dekontlar saklanmalıdır.

Asıl tartışma manevi tazminattadır. TBK m. 114/2, haksız fiil sorumluluğuna ilişkin hükümlerin sözleşmeye aykırılık hâllerine kıyas yoluyla uygulanacağını belirtir. Kişilik hakkı zedelenen kişi ise m. 58’e göre manevi tazminat isteyebilir. Bu kıyas yolu, düğün fotoğrafçısı tazminat davasında manevi tazminat talebine de dayanak olabilir. Bunun için sözleşmeye aykırılığın ayrıca kişilik hakkını zedelemesi gerekir; bu şartın varlığı somut olaya göre değerlendirilir. Hâkim tazminatın kapsamını, durumun gereğine ve kusurun ağırlığına göre belirler (m. 51).

Manevi tazminatın genel şartları için manevi tazminatın şartları ve kapsamı yazısı incelenebilir. Evlilik hazırlığıyla bağlantılı bir sözleşme uyuşmazlığına örnek olarak evlilik için sipariş edilen mobilyaların geç teslimi kararı sayfasına bakılabilir. Gecikme ve ifa edilmemeden doğan giderim borcunun genel çerçevesi TBK m. 112 borcun ifa edilmemesi sayfasında yer alır.

Fotoğrafçı Fotoğrafları Vermedi: Zamanaşımı Ne Zaman Dolar?

Eser sözleşmesinden doğan alacaklar kural olarak beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m. 147/6). Kanun bu kuralın istisnasını aynı bentte gösterir. Yüklenici yükümlülüklerini ağır kusuruyla hiç ya da gereği gibi ifa etmemişse beş yıllık süre uygulanmaz. Bu hâlde m. 146’daki on yıllık genel süre gündeme gelir. Çiftin süresi, fotoğrafçı fotoğrafları vermedi ve bu sonuç ağır kusurundan doğduysa bu nedenle uzayabilir. Beş yıllık süreye tabi diğer alacaklar da m. 147’nin bentlerinde ayrı ayrı sayılır.

Ayıplı eserde ise ayrı bir süre vardır. TBK m. 478’e göre ayıp nedeniyle açılacak davalar, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde teslimden itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar. Yüklenicinin ağır kusuru varsa bu süre, eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yıldır. Tüketici işleminde TKHK m. 16/1, ayıplı hizmetten sorumluluğu hizmetin ifasından itibaren iki yıllık zamanaşımına bağlar. Kanunda veya sözleşmede daha uzun bir süre varsa o süre uygulanır. Ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse bu zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (m. 16/2).

Hiç Teslim Etmeme ile Ayıplı Teslim Ayrımı

Hangi sürenin uygulanacağı, sorunun hiç teslim etmeme mi yoksa ayıplı teslim mi olduğuna bağlıdır. TBK m. 478, ayıp nedeniyle açılacak davalar için öngörülmüştür. Hiç teslim edilmeyen fotoğraflarda ayıp değil ifa edilmeme söz konusu olduğundan m. 147/6 ve m. 146 gündeme gelebilir. Kusursuz kayıpta iade istemi ise sebepsiz zenginleşme hükümlerine tabidir. Bu istem, geri isteme hakkının öğrenilmesinden itibaren iki yılda ve zenginleşmeden itibaren en geç on yılda zamanaşımına uğrar (m. 82). Hâkim zamanaşımını, fotoğrafçı ileri sürmedikçe göz önüne alamaz (m. 161). Çiftin yine de en kısa süreyi esas alarak hareket etmesi hak kaybı riskini azaltır.

Talepler, Dayanaklar ve Süreler Tablosu

Aşağıdaki tablo, farklı durumlarda başvurulacak hükümleri, şartları ve süreleri birlikte gösterir.

Fotoğrafçıyı Nereye Şikayet Edebilirim? Başvuru Yolları

Fotoğrafçıyı nereye şikayet edebilirim sorusunun cevabı, sözleşmenin tüketici işlemi olup olmadığına göre değişir. Tüketici işlemlerinden doğan davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir (TKHK m. 73/1). Belirli bir değerin altındaki uyuşmazlıklarda ise tarafların İcra ve İflas Kanunundaki hakları saklı kalmak üzere hakem heyetine başvuru zorunludur (m. 68/1). Bu parasal sınır her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır (m. 68/4). Güncel sınır ve başvuru usulü tüketici hakem heyeti zamanaşımı ve itiraz süresi yazısında anlatılır.

Tüketici, kendi yerleşim yerindeki ya da işlemin yapıldığı yerdeki hakem heyetine başvurabilir (m. 68/3). Tüketici davaları da genel yetkili mahkemenin yanında tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde açılabilir (m. 73/5). Heyet kararları tarafları bağlar (m. 70/1). Karara tebliğden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir (m. 70/3). Tüketicilerin açtığı davalar Harçlar Kanunundaki harçlardan muaftır (m. 73/2). Muafiyet harçlara ilişkindir; gider avansı ayrıca yatırılır (HMK m. 120/1). Görev hükmünün tam metni TKHK m. 73 tüketici mahkemeleri sayfasında yer alır.

Tüketici İşlemi Değilse Görevli ve Yetkili Mahkeme

Sözleşme tüketici işlemi değilse uyuşmazlık genel mahkemelerde görülür. Malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, aksine düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesi görevlidir (HMK m. 2). Dava, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (HMK m. 6). Sözleşmeden doğan davalar ayrıca sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir (HMK m. 10). İfa yeri sözleşmede kararlaştırılmamışsa TBK m. 89’daki tamamlayıcı kurallar uygulanır. Bu nedenle fotoğrafçıyı nereye şikayet edebilirim diye araştıran çift için ilk iş, karşı tarafın mesleki sıfatını belgelemektir.

Fotoğrafçı Fotoğrafları Vermedi: Dava Kime Karşı Açılır?

Davalı, kural olarak sözleşmenin karşı tarafıdır. Sözleşme bir şirket adına yapıldıysa dava şirkete, şahıs işletmesiyle yapıldıysa işletme sahibine yöneltilir. Çekimi yapan çalışan veya serbest çekimci, çift ile ayrıca sözleşme kurmadıysa sözleşmeden doğan talebin davalısı olmayabilir. Buna karşılık borçlu, işi bıraktığı yardımcıların verdiği zarardan çifte karşı sorumludur (TBK m. 116). Fotoğraf hizmeti bir düğün salonunun paketi içinde satıldıysa, sözleşmenin tarafı salon işletmesi olabilir. Sözleşmede, faturada ve ödeme dekontunda kimin adının geçtiği, davalının belirlenmesinde önem taşır.

Tüketici işleminde seçimlik haklar sağlayıcıya karşı kullanılır (TKHK m. 15/1). TKHK m. 3 sağlayıcıyı, hizmet sunan ya da onun adına veya hesabına hareket eden kişi olarak tanımlar. Kimin sağlayıcı sayılacağı, somut ilişkinin kuruluş biçimine göre değerlendirilir. Davalı yanlış gösterilirse dava taraf sıfatı yokluğundan reddedilebileceği için bu tespit davadan önce yapılmalıdır.

Arabuluculuk Dava Şartı mı?

Tüketici mahkemesinde görülen uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TKHK m. 73/A/1). Hakem heyetinin görevi kapsamındaki uyuşmazlıklar ve heyet kararlarına itirazlar bu kuralın dışında kalır. Dolayısıyla parasal sınırın altındaki talepte çift önce hakem heyetine gider; sınırı aşan talepte ise önce arabuluculuk bürosuna başvurur. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (6325 sayılı Kanun m. 18/A/15).

Tüketici işlemi bulunmayan sözleşmede durum farklıdır. 6325 sayılı Kanunun 18/B maddesi kira, paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarını sayar; eser sözleşmesini saymaz. Bu nedenle bireyler arasındaki fotoğraf çekimi uyuşmazlığında arabuluculuk, uyuşmazlık başka bir özel hükme girmedikçe dava şartı değildir. Taraflar yine de anlaşarak ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.

Geçici Koruma: Fotoğrafçı Fotoğrafları Vermedi ise Delil Tespiti

Fotoğrafçı kayıtların kaybolduğunu söylüyorsa, bu iddianın doğruluğu dava sırasında tartışılır. Ancak cihazlar zamanla değişebilir ve dosyalar silinebilir. HMK m. 400’e göre taraflardan her biri, ileride açacağı davada ileri süreceği bir vakıanın tespiti için bilirkişi incelemesi veya keşif isteyebilir. Delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı ya da ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimali varsa hukuki yarar var sayılır.

Dava açılmadan önce delil tespiti, esas davaya bakacak mahkemeden ya da incelenecek şeyin bulunduğu yer sulh mahkemesinden istenir (HMK m. 401). Hafıza kartlarının ve bilgisayardaki kayıtların bilirkişiye incelettirilmesi, kaybın ne zaman ve nasıl oluştuğunu ortaya koyabilir. Bu inceleme, fotoğrafçının kusursuzluk savunmasının değerlendirilmesinde de yol gösterir. Tespit sonucunda kayıtların fotoğrafçının elinde olduğu anlaşılırsa, tutanak ifa davasında da delil olarak kullanılabilir.

İhtiyati Tedbir ve Adli Tatil

Kayıtların silinmesi veya üçüncü kişilere verilmesi tehlikesi varsa ihtiyati tedbir gündeme gelebilir. HMK m. 389, mevcut durumdaki bir değişme yüzünden hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından endişe edilen hâllerde tedbir öngörür. Mahkeme, bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi sakıncayı ortadan kaldıracak her türlü tedbire karar verebilir (m. 391). Talep eden, haklılığını yaklaşık olarak ispat etmeli ve kural olarak teminat göstermelidir (m. 390, m. 392). Dava açılmadan tedbir alındıysa esas dava, uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde açılmalıdır (m. 397/1). Dava açıldığını gösteren evrak da kararı uygulayan memura ibraz edilerek dosyaya konulmalıdır; aksi hâlde tedbir kalkar. Arabuluculuğun dava şartı olduğu uyuşmazlıkta bu süre, büroya başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar işlemez (6325 sayılı Kanun m. 18/A/16). Bu nedenle büroya iki haftalık süre dolmadan başvurulmalı, son tutanaktan sonra kalan süre içinde dava açılmalıdır.

Düğünlerin yoğunlaştığı yaz aylarında adli tatil de dikkate alınmalıdır. Adli tatil her yıl yirmi temmuzda başlar ve otuz bir ağustosta sona erer (HMK m. 102). İhtiyati tedbir ve delil tespiti gibi geçici hukuki koruma talepleri adli tatilde de görülür (m. 103). Bu yüzden m. 104’teki bir haftalık uzamaya güvenmeden, iki haftalık dava açma süresinin takvim üzerinden izlenmesi gerekir.

Deliller: Fotoğrafçı Fotoğrafları Vermedi İddiası Nasıl İspat Edilir?

İspat bakımından ilk belge, paket içeriğini, teslim biçimini ve tarihini gösteren sözleşmedir. Yazılı sözleşme yoksa teklif mesajları, fiyat listesi ve ödeme dekontları sözleşmenin kurulduğunu ve kapsamını gösterebilir. HMK m. 199, fotoğraf, görüntü ve elektronik ortamdaki verileri de belge sayar. Bu nedenle fotoğrafçıyla yapılan yazışmaların ekran görüntüleri ve e-postalar saklanmalıdır. Görüntüler kaybolursa kaybın kendisine yüklenemeyeceğini ispat yükü, TBK m. 112 uyarınca fotoğrafçıdadır.

Senetle ispat kuralı da göz önünde tutulmalıdır. HMK m. 200’e göre kanundaki parasal sınırı aşan hukuki işlemlerin senetle ispatı gerekir. Bu sınır, HMK Ek Madde 1 uyarınca her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılır. Karşı tarafın gönderdiği ve işlemi muhtemel gösteren bir mesaj ise delil başlangıcı sayılabilir; bu durumda tanık dinlenebilir (m. 202). Düğün davetlileri, çekimin yapıldığına ya da fotoğrafçının gelmediğine tanıklık edebilir.

Fotoğrafçının kayıtları kaybettiğini söylerken bazı kareleri sosyal medyada paylaşması, savunmanın tutarlılığını sorgulatan bir delil olabilir. Paylaşımın tarihli ekran görüntüsü alınmalı ve gerekirse delil tespiti istenmelidir. Bilirkişi teknik görüş verir; kayıp savunmasının hukuken kabul edilip edilmeyeceğine ise mahkeme karar verir.

Harç ve Dava Değeri

Tüketici işleminde tüketicinin açtığı dava harçtan muaftır (TKHK m. 73/2). Bu muafiyet gider avansını kapsamaz; avans dava açılırken yatırılır (HMK m. 120/1). Gider avansının yatırılmış olması bir dava şartıdır (HMK m. 114/1-g). Tüketici işlemi yoksa harç, Harçlar Kanunu hükümlerine göre alınır. Kanunun 15. maddesi, yargı harçlarını değer ölçüsüne göre nispi, işlemin niteliğine göre maktu esas üzerinden alır. Bedel iadesi ve tazminat gibi belirli bir para alacağına yönelik davalar, değer ölçüsüne bağlı olduğu için nispi harca tabi olabilir. Nispi karar ve ilam harcının dörtte biri peşin, kalanı kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir (Harçlar Kanunu m. 28).

Maktu harçlar, nispi harçların alt ve üst sınırlarıyla birlikte her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır (Harçlar Kanunu mükerrer m. 138). Bu nedenle yazı tutar vermez; güncel tutarlar dava açılacağı yılın tarifesinden kontrol edilmelidir. Dava değeri, dilekçede istenen bedel iadesi ve tazminat kalemlerinin toplamına göre gösterilir. Maddi zararın kesin miktarı dava açılırken bilinmiyorsa, talep konusu bölünebilir olduğu ölçüde kısmi dava yolu da düşünülebilir (HMK m. 109). Kısmi davada talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sonuna kadar artırılabilir (m. 109/4). Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.

Fotoğrafların Kime Ait Olduğu ve İzinsiz Paylaşım

Çekilen fotoğraflar üzerindeki fikrî hakların kime ait olduğu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında ayrıca değerlendirilir. Bu yazı o konuda bir sonuç bildirmez. Ham dosyaların teslimi ya da fotoğrafçının kareleri tanıtımda kullanması bakımından önce sözleşmedeki kayıtlara bakılır. Sözleşme bu konuda sessizse uyuşmazlık, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümleriyle birlikte ele alınır.

Çiftin görüntülerinin rızası olmadan paylaşılması ise kişilik hakkı boyutu taşıyabilir. TMK m. 24’e göre rıza, daha üstün nitelikte bir özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetki ile haklı kılınmayan her saldırı hukuka aykırıdır. Davacı, TMK m. 25’e göre saldırının önlenmesini, durdurulmasını veya hukuka aykırılığın tespitini isteyebilir. Bu davayı kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açabilir. Türk Borçlar Kanununun tam metnine 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu resmî metni üzerinden ulaşılabilir.

Sonuç

Fotoğrafçı fotoğrafları vermedi ise önce sözleşmenin niteliği belirlenir. Düğün çekimi çoğu zaman eser sözleşmesidir ve fotoğrafçı mesleki amaçla çalışıyorsa tüketici işlemi sayılır. Teslim gecikmişse temerrüt kurulur; çift süre verip ifa, tazminat ya da dönme arasında seçim yapabilir. Görüntüler kaybolursa fotoğrafçı, kusursuzluğunu ispat etmedikçe zarardan sorumludur. Kayıp ona yüklenemiyorsa borç sona erer, ancak ödenen bedel iade edilir.

Eksik veya kalitesiz teslimde gözden geçirme ve uygun sürede bildirim yapılmazsa eser kabul edilmiş sayılabilir. Eser sözleşmesinden doğan alacaklarda süre kural olarak beş yıl, ayıplı eserde teslimden itibaren iki yıldır. Düğün fotoğrafçısı tazminat taleplerinde her kalem ayrı dayanağa bağlanır; manevi tazminat kişilik hakkının zedelenmesini gerektirir. Fotoğrafçıyı nereye şikayet edebilirim sorusunda tüketici işlemi için hakem heyeti veya tüketici mahkemesi, diğer hâllerde asliye hukuk mahkemesi gündeme gelir. Tüketici mahkemesinde arabuluculuk, istisnalar dışında dava şartıdır. Delillerin korunması için delil tespiti ve ihtiyati tedbir, dava öncesinde başvurulabilecek araçlardır. Tedbirden sonraki iki haftalık dava açma süresi ise adli tatile güvenilmeden izlenmelidir. Son olarak sözleşme, ödeme kayıtları ve yazışmalar, hangi yol seçilirse seçilsin davanın temel delillerini oluşturur.

Sık Sorulan Sorular

Fotoğrafçı fotoğrafları vermedi, ne kadar beklemek gerekir?

Sözleşmede teslim günü varsa fotoğrafçı bu günün geçmesiyle temerrüde düşer. Gün yoksa ihtar gerekir (TBK m. 117). Çift kural olarak uygun bir süre verir; sürenin etkisiz kalacağı anlaşılıyorsa süre gerekmez (m. 123, m. 124). Süre sonunda ifa ve gecikme tazminatı, ifa yerine tazminat veya dönme seçilebilir (m. 125).

Görüntüler kaybolursa ödediğim para geri alınabilir mi?

Kayıp fotoğrafçının kusurundan doğduysa çift zararının giderilmesini isteyebilir (TBK m. 112). Sözleşmeden dönüp bedeli geri istemek için m. 123-125’teki şartlar aranır. Kayıp fotoğrafçıya yüklenemiyorsa borç sona erer; fotoğrafçı aldığı bedeli sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade eder (m. 136). Kusursuzluğu ispat yükü fotoğrafçıdadır.

Fotoğrafçıyı nereye şikayet edebilirim?

Fotoğrafçı mesleki amaçla çalışıyor ve çift tüketiciyse, sınırın altındaki uyuşmazlıkta tüketici hakem heyetine başvurulur (TKHK m. 68). Heyet kararına tebliğden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir (m. 70/3). Sınırı aşan uyuşmazlıkta önce arabulucuya, sonra tüketici mahkemesine gidilir (m. 73, m. 73/A). Tüketici işlemi yoksa asliye hukuk mahkemesi görevlidir (HMK m. 2).

Düğün fotoğrafçısından manevi tazminat istenebilir mi?

TBK m. 114/2 haksız fiil hükümlerini sözleşmeye aykırılığa kıyasen uygulanabilir kılar; m. 58 ise kişilik hakkı zedelenen kişiye manevi tazminat hakkı tanır. Talebin kabulü, sözleşmeye aykırılığın ayrıca kişilik hakkını zedelediğinin ispatına ve olayın özelliklerine bağlıdır.

Teslim edilen fotoğraflar eksikse ne zamana kadar itiraz edilir?

TBK m. 474’e göre çift, teslimden sonra imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirip ayıbı uygun sürede bildirmelidir; aksi hâlde eseri kabul etmiş sayılabilir (m. 477). Ayıp nedeniyle dava, teslimden itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar; ağır kusurda süre yirmi yıldır (m. 478). Tüketici işleminde iki yıllık süre hizmetin ifasından başlar (TKHK m. 16).

Fotoğrafçı kalan para ödenmeden fotoğrafları vermeyebilir mi?

Bedel ödeme borcu kural olarak eserin teslimi anında muaccel olur (TBK m. 479). Karşılıklı sözleşmede ifa isteyen taraf kendi borcunu ifa etmeli ya da ifasını önermelidir (m. 97). Peşin ödeme kararlaştırılmamışsa çift, kalan bedeli teslimle eş zamanlı ödemeyi önererek fotoğrafları isteyebilir.