Kargo Kaybolursa Ne Olur? Kayıp Kargo İçin Taşıyıcının Sorumluluğu ve Tazminat

Sipariş verilen ürün hiç gelmiyor, gönderi takip ekranında aylarca aynı aşamada kalıyor ya da paket ezik ve içindeki ürün kırık teslim ediliyor. Kargo kaybolursa kimin sorumlu olduğunu, tazminatın nasıl hesaplandığını ve hangi sürelerin kaçırılmaması gerektiğini Türk Ticaret Kanunu’nun taşıma hükümleri düzenler. Bu ilişkide kayıp kargo durumunda taşıyıcının sorumluluğu, gönderen ile taşıyıcı arasındaki taşıma sözleşmesine dayanır. Ayrıca mesafeli satışlarda alıcı ile satıcı arasında ayrı bir ilişki mevcuttur. Hasarlı kargo teslim alınırken ise kanundaki bildirim süreleri önem taşır.

Son güncelleme: 21 Ekim 2026. Metindeki hükümler, mevzuat.gov.tr üzerindeki 8 Mayıs 2026 tarihli güncel Türk Ticaret Kanunu metniyle karşılaştırılmıştır.

Kayıp Kargo Hangi Kanuna Tabidir?

Öncelikle mahkeme, kayıp kargo davasında taşıyıcının kim olduğunu ve taşıma sözleşmesini inceler. TTK m. 850 uyarınca taşıyıcı, taşıma sözleşmesiyle eşya veya yolcu taşıma işini veya ikisini birlikte üstlenen kişidir. Kanun, eşya kavramını her türlü yükü kapsayacak şekilde tanımlar. Taşıyıcı eşyayı varma yerine götürür ve gönderilene teslim eder. Buna karşılık gönderen, kural olarak taşıma ücretini ödemeyi borçlanır. Ayrıca kanun, taşıma işlerini ticari işletme faaliyeti sayar.

Taşıma senedi düzenlenmemiş olsa bile, taraflar karşılıklı ve birbirine uygun iradeleriyle taşıma sözleşmesini kurar. Kanuna göre eşyanın taşıyıcıya teslimi, taşıma sözleşmesinin varlığına karine oluşturur (TTK m. 856/2). TTK m. 856/1’e göre taşıma senedi, taraflardan birinin istemi üzerine üç özgün nüsha olarak hazırlanır ve gönderen tarafından imzalanır. Gönderen, taşıyıcının da senedi imzalamasını isteyebilir. Bununla birlikte gönderi makbuzu veya senedi olmaması, taşıma sözleşmesini ortadan kaldırmaz.

Kayıp Kargo ve Posta İdaresine İlişkin Özel Hükümler

TTK m. 852/1, deniz, demir ve hava yoluyla taşıma ile posta idaresine ilişkin özel hükümleri saklı tutar. Bu alanlarda özel hüküm varsa mahkeme o hükmü uygular; TTK’nın genel taşıma hükümleri onun yerine geçmez.

TTK m. 853’e göre taşıyıcı ve taşıma işleri komisyoncusu, taşıma işini TTK m. 852’deki özel hükümlere bağlı bir kuruluşa gördürebilir. Bu durumda bile kanunun kendilerine yüklediği sorumluluğun hafifletilmesini veya kaldırılmasını isteyemezler.

Öte yandan 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu m. 3’teki gönderi tanımı, eşya içeren maddeleri ve koli veya kargo gönderilerini de kapsar. Ayrıca bu tanımlar, kanunda belirlenen ağırlık ve hacim sınırlarına bağlıdır. Aynı madde, PTT’yi ve posta sektöründe faaliyet göstermek üzere yetkilendirilmiş sermaye şirketlerini hizmet sağlayıcısı sayar. Kanun, değer konulmuş veya sigortalı gönderiyi açıkça tanımlar. Bu tür gönderide gönderici, kayıp, çalınma veya hasar hâlinde kabulde beyan ettiği değere kadar tazminat isteyebilir.

PTT Hizmetlerinde Zamanaşımı

6475 sayılı Kanun m. 29/3, PTT hizmetleri ile ilgili talepte bulunma ve dava açma hakkını düzenler. Bu hak, işlemin tesisi tarihinden itibaren bir yılın sonunda zamanaşımına uğrar. Ancak PTT’ye yapılan başvuru bu süreyi keser. PTT inceleme sonucunu ilgililere bildirdiğinde süre kesildiği yerden yeniden başlar. Yeni bir başvuru ise süreyi tekrar kesmez. PTT’nin sorumlu olduğu hâllerde (m. 29/2) dava etme hakkı o hizmetten yararlanana aittir. Hangi özel hükmün hangi gönderiye uygulanacağını mahkeme, gönderinin türüne ve hizmeti veren kuruluşa göre ayrıca inceler.

Kayıp Kargo Durumunda Taşıyıcının Sorumluluğu Ne Zaman Başlar?

TTK m. 875 uyarınca taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçen süre içinde zararlardan sorumludur. Bu dönemde taşıyıcının sorumluluğu, eşyanın kaybını, hasarını ve teslimdeki gecikmeyi kapsar. Kanun sorumluluğu teslim alma ile teslim arasındaki döneme bağlar. Kanunda sayılan hâller dışında taşıyıcı sorumluluktan kurtulamaz (TTK m. 876, 878).

TTK m. 875/2, zararın oluşmasına gönderenin veya gönderilenin davranışının ya da eşyanın özel bir ayıbının sebep olduğu hâli düzenler. Mahkeme, tazminat borcunun doğmasında ve kapsamının belirlenmesinde bu olguların ne ölçüde etkili olduğunu dikkate alır. Örneğin kapıya bırakılan kargo olayında sorumluluk, eşyanın gönderilene teslim edilmesine kadar sürer. Kapıya bırakmanın teslim sayılıp sayılmayacağını hâkim, gönderilenin talimatına ve somut olaya göre değerlendirir.

Kargo Kaybolursa Ne Zaman Kayıp Sayılır?

Kargo kaybolursa kayıp sayılma anı önce taşıma süresine bağlıdır. TTK m. 873 uyarınca taşıyıcı, eşyayı kararlaştırılan sürede teslim etmekle yükümlüdür. Taraflar süre kararlaştırmamışsa taşıyıcı, şartlar dikkate alındığında özenli bir taşıyıcıya tanınabilecek makul süre içinde teslim eder.

TTK m. 874 gereğince eşya, taşıma süresini izleyen yirmi gün içinde teslim edilmezse hak sahibi ona zayi olmuş gözüyle bakabilir. Sınır ötesi taşımalarda bu süre otuz gündür. Yirmi günlük süre, gönderi tarihinden değil, taşıma süresinin bitiminden itibaren işler. Hak sahibi tazminat alırsa, eşyanın sonradan bulunması hâlinde taşıyıcıdan derhal kendisine haber vermesini isteyebilir. TTK m. 874/3’e göre hak sahibi, eşyanın bulunduğu haberini aldıktan itibaren otuz gün içinde, gerektiğinde giderler indirilerek tazminatı geri ödemek suretiyle eşyanın kendisine teslimini isteyebilir. Bu hâlde taşıma ücretini ödeme yükümlülüğü ile tazminat hakkı saklıdır. Buna karşılık hak sahibi haberdar edilmeyi istemediyse veya teslim istem hakkını ileri sürmediyse, taşıyıcı eşya üzerinde serbestçe tasarrufta bulunabilir.

Hasarlı Kargo Teslim Alınırken Ne Yapılmalı?

Hasarlı kargo veya eksik gönderi açıkça görülebiliyorsa, gönderen veya gönderilen en geç teslim anına kadar bildirim yapar. TTK m. 889 gereğince gönderen veya gönderilen bildirmezse, kanun eşyanın sözleşmeye uygun teslim edildiğini varsayar. Bu yüzden gönderen veya gönderilen, bildirimde zararı gerekli açıklıkla belirtmek ve nitelendirmek zorundadır. Öte yandan hasarlı kargo teslimde anlaşılamıyorsa, yani kayıp veya hasar açıkça görünmüyorsa, gönderen veya gönderilen yedi gün içinde bildirim yapmalıdır. Gönderen veya gönderilen bu bildirimi yapmazsa aynı karine geçerli olur. Teslimden sonraki bildirim için kanun yazılı şekil arar. TTK m. 889/4’e göre gönderen veya gönderilen, bildirimi telekomünikasyon araçları yardımıyla da yapabilir. Ayrıca muhatap, bildirimde bulunanın kim olduğunu anlıyorsa belgeye imza atılmasına gerek kalmaz. Sürenin korunması için bildirimi zamanında göndermek yeterlidir (TTK m. 889/4). Gönderen veya gönderilen durumu teslim sırasında bildirirse, bildirimi eşyayı teslim edene yapması yeterlidir.

TTK m. 889/1-2’nin öngördüğü sonuç bir karinedir; hak kendiliğinden düşmez. Bu nedenle hasar tutanağı pratik bir ispat aracıdır. Kanun belirli bir tutanak şekli aramaz, aksine bildirimin içeriğini arar. Hasarlı kargo teslim alınırken zararı yazılı olarak kayda geçiren alıcı, ispatı kolaylaştırır.

Kargo Geç Gelirse: Gecikme Tazminatı ve Ücret İndirimi

TTK m. 875/1 uyarınca taşıyıcı, teslimdeki gecikmeden doğan zararlardan da sorumludur. TTK m. 875/3’e göre gecikme hâlinde hiçbir zarar oluşmasa bile hak sahibi taşıma ücretinin gecikme süresiyle orantılı olarak indirilmesini isteyebilir. Ancak taşıyıcı her türlü özeni gösterdiğini ispat ederse bu indirim hakkı doğmaz.
Gönderilen, teslim süresinin aşıldığını teslimden itibaren yirmibir gün içinde taşıyıcıya bildirmezse, TTK m. 889/3 uyarınca gecikmeden kaynaklanan hakları sona erer. Gecikmeden doğan sorumluluğun üst sınırını ise TTK m. 882/3 belirler.
Taşıma süresini izleyen yirmi gün dolduğunda hak sahibi eşyayı kayıp sayabilir (TTK m. 874/1); bu tercihte mahkeme kayıp (zıya) hükümlerini uygular.

Kayıp Kargo Hâlinde Taşıyıcının Sorumluluğu Ne Zaman Kalkar?

TTK m. 876’ya göre kayıp, hasar veya gecikme, taşıyıcının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği sebeplerden doğmuşsa taşıyıcı sorumluluktan kurtulur. Mahkeme bu iki unsuru birlikte arar.

Bunun yanında TTK m. 878/1 bazı özel hâller sayar. İlk grupta sözleşme veya teamüle uygun açık araç ya da güverte kullanımı ve gönderenin yaptığı yetersiz ambalajlama yer alır. Eşyanın gönderen veya gönderilen tarafından işleme tabi tutulması, yüklenmesi ya da boşaltılması da bu listededir. Eşyanın kırılma, bozulma gibi yollarla kolayca zarar görmesine yol açan doğal niteliği de listede yer alır. Son olarak kanun, gönderenin yetersiz etiketlemesini, canlı hayvan taşımasını ve Gümrük Kanunu ile diğer düzenlemelerin kurtuluşu haklı gösterdiği hâlleri sayar. Ancak taşıyıcı canlı hayvan taşımasına, TTK m. 878/5 uyarınca kendisine düşen tüm önlemleri almış ve özel talimatlara uygun davranmışsa dayanabilir.

TTK m. 878/2’ye göre zarar, hâl ve şartlara göre bu sebeplerden birine muhtemelen bağlanabiliyorsa, kanun zararın o sebepten doğduğunu varsayar. Bu karine, (a) bendindeki açık araç veya güverte taşımasında görülen olağanüstü kayıp veya hasarda geçerli olmaz. Zarar gönderenin özel talimatına uyulmamasından ileri gelmişse taşıyıcı (a) bendine dayanamaz (TTK m. 878/3). Taşıyıcı özel koruma yükümlülüğü altındaysa, TTK m. 878/4 gereğince (d) bendine ancak kendisine düşen tüm önlemleri almış ve özel talimatlara uygun davranmışsa dayanabilir. Kanun kırılmayı, eşyanın doğal niteliğine ilişkin (d) bendinde sayar. Ancak karine yalnız muhtemel bağlantı bulunduğunda işler ve özel koruma yükümlülüğünde TTK m. 878/4’ün şartları ayrıca gerekir; bu yüzden kırılan üründe sonucu somut olay belirler.

Kayıp Kargo Riskine Karşı Gönderenin Ambalaj Yükümlülükleri

Öncelikle eşyanın niteliği ambalaj gerektiriyorsa, gönderen eşyayı zıya ve hasardan koruyacak şekilde ambalajlamak zorundadır. TTK m. 862 ayrıca eşyanın taşıyıcıya zarar vermeyecek şekilde ambalajlanmasını ister. Ayrıca gönderen, gerekiyorsa paket üzerine işaretleri de koyar.

TTK m. 864/1’e göre gönderen, kusuru olmasa da yetersiz ambalajlama ve işaretlemeden veya eksik belgelerden doğan taşıyıcı zararlarını tazminle yükümlüdür. Aynı şekilde gönderen, taşıma senedine yazdığı hatalı bilgilerden ve tehlikeli malı bildirmemekten de sorumludur. TTK m. 864/2 bu tazminatı gönderinin net olmayan ağırlığının her kilosu için 8,33 Özel Çekme Hakkı ile sınırlar. Gönderen tüketici ise taşıyıcıya karşı ancak kusuru hâlinde yükümlü tutulur (TTK m. 864/4). Tüketici, sözleşmeyi ticari veya mesleki faaliyeti ile ilgili olmayan bir amaçla yapan gerçek ya da tüzel kişidir (TTK m. 864/5).

Ayrıca gönderenin yaptığı yetersiz ambalajlama, taşıyıcı açısından TTK m. 878/1-b’deki kurtuluş sebebini oluşturur.

Kayıp Kargo Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Eşyanın Değerinin Saptanması

Öncelikle mahkeme, kısmen veya tamamen kayıpta tazminatı eşyanın taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki değerine göre hesaplar (TTK m. 880/1). Hasarlı kargo için taşıyıcı, eşyanın teslim alındığı yer ve zamandaki hasarsız değeri ile hasarlı değeri arasındaki farkı tazmin eder (TTK m. 880/2). Kanun ayrıca, zararı azaltmak ve gidermek için yapılan harcamaların bu farkı karşıladığını karine olarak kabul eder. TTK m. 880/3’e göre mahkeme değeri piyasa fiyatına, piyasa fiyatı yoksa aynı tür ve nitelikteki malların cari değerine göre belirler. Örneğin eşya taşıma için teslimden hemen önce satılmışsa, kanun satıcı faturasında taşıma giderleri düşülerek gösterilen satış bedelini piyasa fiyatı varsayar.

Taşıma Ücreti ve Diğer Giderler

Taşıyıcı ayrıca TTK m. 881 hükmüne göre, zararın saptanması için yapılması zorunlu olan giderleri de hak sahibine ödemekle yükümlüdür.

TTK m. 883/1 uyarınca kayıp veya hasardan sorumlu olan taşıyıcı, tazminatı ödedikten başka taşıma ücretini geri verir. Ayrıca taşıyıcı, taşıma ile ilgili vergileri, resimleri ve taşıma işi nedeniyle doğan diğer giderleri de hak sahibine öder. Hasar hâlinde mahkeme bu ödemeleri, TTK m. 880/2’ye göre saptanacak bedel ile orantılı belirler. Kanun, başkaca zararların karşılanmayacağını açıkça belirtir.

Tazminat Kalemlerinin Özeti

Özetle hak sahibi eşyanın değerini (TTK m. 880) ve zarar saptama giderlerini (TTK m. 881) isteyebilir. Taşıma ücretinin iadesi ile vergi, resim ve diğer giderler de bu kalemlere eklenir (TTK m. 883). TTK m. 883/1’e göre kayıp veya hasar hâlinde sayılan bu kalemler dışında başkaca zararlar karşılanmaz. Gecikme hâlinde ise hak sahibi gecikme zararını (TTK m. 875/1) ve ücret indirimini (TTK m. 875/3) ayrıca ileri sürebilir.

TTK m. 884, taşıyıcının taşıma işinin yapılmasında sözleşmeden doğan bir yükümlülüğünü ihlal etmesiyle oluşan diğer zararları düzenler. Bu zararlar kayıp, hasar veya gecikmeden kaynaklanmaz ve eşya ya da kişi zararı dışında kalır. Kanun bu zararlarda sorumluluğu, tam kayıp hâlinde ödenecek tazminatın üç katıyla sınırlar.

Kayıp Kargo İçin Sorumluluk Sınırı: Özel Çekme Hakkı

TTK m. 882/1’e göre gönderinin tamamı kaybolur veya hasar görürse, TTK m. 880 ve 881’e göre ödenecek tazminat bir üst sınıra bağlıdır. Bu sınır, gönderinin net olmayan ağırlığının her bir kilogramı için 8,33 Özel Çekme Hakkını karşılayan tutardır. Böylece kanun, taşıyıcının sorumluluğu için ağırlığa bağlı bir tavan koyar. TTK m. 882/2, münferit parçaların kaybı veya hasarında sınırı belirler. Gönderinin tamamı değerini kaybetmişse sınırı tamamının ağırlığı, bir kısmı değerini kaybetmişse yalnız o kısmın ağırlığı belirler. TTK m. 882/3’e göre taşıma süresinin aşılmasından doğan sorumluluk, taşıma ücretinin üç katı ile sınırlıdır. Gecikme hâlinde kilogram sınırı değil, bu üç katlık sınır işler.

TTK m. 882/4’e göre mahkeme Özel Çekme Hakkını, eşyanın taşıyıcıya teslim edildiği tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası değeriyle Türk Lirasına çevirir. Taraflar başka bir tarih kararlaştırmışsa mahkeme o tarihteki değeri esas alır. Bununla birlikte sınır ile değer ayrı kavramlardır. Mahkeme tazminatı önce TTK m. 880’e göre hesaplar; bulunan tutar TTK m. 882 sınırını kural olarak aşamaz. Örneğin hafif ama değerli eşyada kanuni sınır belirleyici olabilir.

Geçersiz Kayıtlar

Bazı gönderi fişleri ve tarifeler, taşıyıcının sorumluluğu için kanundakinden dar sınırlar öngörür. TTK m. 854 uyarınca kanunun taşıyıcıya yüklediği sorumlulukların önceden hafifletilmesi sonucunu doğuran sözleşme hükümleri geçersizdir. Sorumluluğu kaldırma sonucunu doğuran hükümler de aynı şekilde geçersizdir. Bu tür hükümlerin genel işlem şartlarında veya tarifelerde yer alması yasal sonucu değiştirmez.

Buna karşılık TTK m. 854, sorumluluğu artıran kayıtlar hakkında bir yasak içermez.

Yurt Dışına Gönderilen Kargo Kaybolursa: Montreal ve CMR Sınırları

Yukarıdaki sınırlar, kural olarak TTK’ya tabi yurt içi kara taşımasında uygulanır; TTK m. 852 hava yoluyla taşımaya ilişkin özel hükümleri saklı tutar. TTK m. 874/1 sınır ötesi taşımayı da andığından, uluslararası bir sözleşmenin uygulanmadığı sınır ötesi taşımada TTK gündeme gelebilir. Montreal Sözleşmesi (1999) m. 1, ücret karşılığı hava yoluyla yapılan uluslararası taşımaya uygulanır. Kalkış ve varış yeri, anlaşmaya göre iki taraf devlette bulunmalıdır. Kalkış ve varış aynı taraf devletteyse başka bir devlette kararlaştırılmış ara iniş yeri aranır. Bu şartlar yoksa taşıma Montreal anlamında uluslararası sayılmaz; başka bir rejim gündeme gelebilir. Karayoluyla Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesi (CMR) m. 1 ise ücretli karayolu taşımasını kapsar. Malın teslim alındığı yer ile teslim yeri iki ayrı ülkede olmalı, bunlardan en az biri sözleşmeye taraf bulunmalıdır. Ekspres kuryelerin koşulları da aynı ayrımı yapar. FedEx’in Ocak 2026 tarihli Taşıma Koşulları, uluslararası hava taşımasını Montreal veya Varşova Sözleşmesine, kara taşımasını CMR’ye bağlar (Bölüm 1.2). Bölüm 1.1’e göre bu koşullar Avrupa menşeli gönderilere uygulanır; koşulların Avrupa tanımı Türkiye’yi de sayar. Avrupa dışından yapılan gönderiler ise gönderiyi kabul eden FedEx kuruluşunun koşullarına ve yerel tarifelere tabidir.

Kilogram Başına Sınır Tutarları

CMR m. 23/3’teki sınır da TTK m. 882/1 gibi kilogram başına 8,33 birimdir. CMR, eksik çıkan brüt ağırlığı esas alır; birim Özel Çekme Hakkıdır (CMR m. 23/7). Tam kayıpta taşıma ücreti, gümrük vergileri ve taşımaya ilişkin diğer giderler geri ödenir; kısmi kayıpta bu ödeme kayıpla orantılıdır (CMR m. 23/4).

Montreal m. 22/3’te yük sınırı, Resmî Gazete’deki Türkçe metinde kilogram başına 17 Özel Çekme Hakkıdır. ICAO’nun m. 24 uyarınca yaptığı revizyonlarla bu sınır, 28.12.2024’ten beri kilogram başına 26 Özel Çekme Hakkıdır. ICAO, taraf devletleri iç hukuklarında gerekli düzenlemeyi yapmaya davet etmiştir. Bu nedenle hangi tutarın uygulanacağını mahkeme somut davada değerlendirir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2018/929 Esas, 2019/2303 Karar sayılı ve 27.03.2019 tarihli kararı bir ilk derece kararını aktarır. Kararda aktarıldığına göre taşıma bir iç hat hava taşımasıdır. İlk derece mahkemesi Montreal’i 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu m. 124’ün atfıyla uygulamıştır. Bu ilk derece kararı, dönemin revize tutarı olan 19 Özel Çekme Hakkını esas almıştır; Yargıtay bu tutarı ayrıca tartışmamış, kararı başka sebeple bozmuştur.

Değer Beyanı ve Sınırın Kalkması

Gönderen, sınırı değer beyanıyla yükseltebilir. Montreal m. 22/3’e göre gönderen, paketi teslim ederken teslimdeki özel menfaatini beyan eder ve gerekirse ek ücret öder. Taşıyıcı bu durumda beyan edilen tutara kadar sorumludur; ancak tutarın gerçek menfaati aştığını ispat edebilir. CMR m. 24’e göre ek ücret karşılığında taşıma senedine yazılan daha yüksek değer, sınırın yerine geçer. CMR m. 26 da ek ücret karşılığında senede yazılan özel teslim menfaati tutarına kadar ispatlanan ek zararın istenmesine imkân verir. FedEx koşulları, beyan edilen taşıma değerinin gümrük beyan değerini aşamayacağını belirtir (Bölüm 21.3). Aynı bölüme göre FedEx tüm riskleri kapsayan kargo sigortası sağlamaz. Hasarlı kargoda değer beyanının etkisi ve taşıyıcının ret gerekçeleri ise ayrı bir yazının konusudur.

CMR m. 29’a göre zarar taşıyıcının kastından ya da davaya bakan mahkemenin hukukuna göre kasta eşit sayılan kusurundan doğmuşsa, sınırlar uygulanmaz. Montreal’de ise sınırı kaldıran m. 22/5, yolcu gecikmesi ve bagaj sınırlarını sayar; yük sınırını saymaz. Bu yüzden aşağıdaki TTK m. 886 kuralının karşılığı, yük için Montreal’de bulunmaz. Sınırı düşüren sözleşme kayıtları Montreal m. 26 ve CMR m. 41 uyarınca geçersizdir.

Uluslararası Taşımada Kayıp Sayılma

CMR m. 20/1’e göre mal, kararlaştırılan sürenin bitiminden sonraki otuz gün içinde teslim edilmezse hak sahibi onu kayıp sayabilir. Süre kararlaştırılmamışsa ölçüt, taşıyıcının malı teslim almasından itibaren altmış gündür. Montreal m. 13/3 başka bir ölçüt koyar. Taşıyıcı kaybı kabul ederse ya da yük, varması gereken tarihten sonraki yedi gün içinde gelmezse gönderilen sözleşmeden doğan haklarını ileri sürebilir.

Bildirim ve Dava Süreleri

Hasar ve gecikmede taşıyıcıya bildirim süreleri ayrıca önem taşır. Montreal m. 31/2’ye göre yükteki hasar, fark edilince hemen ve en geç teslim alma tarihinden itibaren on dört gün içinde taşıyıcıya bildirilir. Gecikmede süre, yükün gönderilenin emrine hazır tutulduğu tarihten itibaren yirmi bir gündür. Her şikâyet yazılı yapılır ve bu süreler içinde verilir ya da gönderilir (m. 31/3). Süresinde şikâyet yapılmazsa, taşıyıcının hilesi hâli dışında ona dava açılamaz (m. 31/4). CMR m. 30/1’de ise sonuç bir karinedir. Görünür kayıp veya hasarda çekince en geç teslim anında bildirilir. Görünmeyen kayıp veya hasarda yazılı çekince, pazar ve resmî tatiller hariç teslimden itibaren yedi gün içinde gönderilir. Çekince yoksa gönderilenin malı senette yazılı durumda teslim aldığı, aksi ispatlanıncaya kadar kabul edilir. CMR m. 30/3’e göre gecikmede, mal gönderilenin emrine hazır tutulduktan sonra yirmi bir gün içinde yazılı çekince gönderilmezse gecikme tazminatı ödenmez.

Montreal m. 35’e göre tazminat hakkı, varma tarihinden, uçağın varması gereken ya da taşımanın durduğu tarihten itibaren iki yıl içinde dava açılmazsa düşer. CMR m. 32/1’deki zamanaşımı ise bir yıl, kast veya ona eşit kusurda üç yıldır. Tam kayıpta bu süre, kararlaştırılan sürenin bitiminden sonraki otuzuncu günden, süre yoksa malın teslim alınmasından sonraki altmışıncı günden başlar. Taşıyıcıya yapılan yazılı talep, taşıyıcı talebi yazılı olarak reddedip belgeleri geri verene kadar zamanaşımını durdurur (CMR m. 32/2). FedEx koşullarında kayıp talebi, gönderinin FedEx’e tesliminden sonraki dokuz ay içinde bildirilir (Bölüm 24.1/b). Hasar, gecikme ve eksik içerik talepleri ise gönderinin teslimatından sonraki 21 gün içinde yapılır (Bölüm 24.1/a). Hasar talebinde içerik ve ambalajın, talep sonuçlanana kadar FedEx incelemesine hazır tutulması ön koşuldur (Bölüm 24.2). Bu sözleşme kaydının zorunlu konvansiyon hükümleri karşısındaki etkisini mahkeme değerlendirir. Güvenli yol, uygulanabilecek sürelerin en kısasını gözetmektir.

Yetkili Mahkeme ve Hukuk Seçimi

Montreal m. 33/1, davacıya bir taraf devlette taşıyıcının yerleşim yeri, ana işyeri, sözleşmeyi yaptığı işyeri veya varma yeri mahkemesini seçme hakkı tanır. CMR m. 31/1 ise tarafların kararlaştırdığı taraf ülke mahkemesine ek olarak başka ülkeleri sayar. Bunlar davalının olağan yerleşim yeri, ana işyeri ya da sözleşmeyi yapan şube veya acentesinin bulunduğu ülke ile malın teslim alındığı veya teslim edileceği ülkedir. FedEx koşulları uyuşmazlığı, gönderiyi kabul ettiği ülkenin hukukuna ve mahkemelerine bağlar (Bölüm 31). Montreal m. 49 ise zarardan önce hukuk veya yetki seçimiyle Montreal Sözleşmesinin kurallarını bertaraf eden kayıtları geçersiz sayar. Türkiye’de görevli mahkeme, aşağıda açıklanan ticari dava ve tüketici ayrımına göre belirlenir.

Kast ve Pervasızlıkta Taşıyıcının Sorumluluğu Sınırsız mı?

TTK m. 886’ya göre zarar, taşıyıcının kastından ya da zarar ihtimalinin bilinciyle pervasızca işlediği bir fiil veya ihmalden doğmuş olabilir. Bu durum ispat edilirse taşıyıcı, bu kısımdaki kurtulma hâllerinden ve sorumluluk sınırlamalarından yararlanamaz. Aynı kural, TTK m. 879’da sayılan yardımcılar için de geçerlidir.

Ancak kast dışındaki hâlde pervasızlık tek başına yetmez; mahkeme zarar ihtimalinin bilincini de arar. Bu nedenle her ihmal bu sonucu doğurmaz. Bunun yanında kanun, bu davranışın ispat edilmiş olmasını arar.

Kargo Kaybolursa Kim Tazminat İsteyebilir?

Gönderen, TTK m. 850/2’ye göre taşıma sözleşmesinin tarafıdır ve taşıma ücretini borçlanır. Ayrıca TTK m. 871/2’ye göre teslimi isteyen gönderilen, taşıma ücretini veya ödenmemiş kısmını taşıma senedinde gösterilen tutarla sınırlı olarak öder. Senet düzenlenmemiş, gönderilene ibraz edilmemiş ya da tutar senetten anlaşılamıyorsa gönderilen, makul olması şartıyla gönderen ile taşıyıcının kararlaştırdığı ücreti öder. Eşyanın teslim yerine varmasından sonra TTK m. 871 gereğince gönderilen, taşıyıcıdan eşyanın kendisine teslimini isteyebilir. Kargo kaybolursa, hasara uğrarsa veya geç teslim edilirse gönderilen, gönderenin istem haklarını taşıyıcıya karşı ileri sürebilir. Gönderen bu hakların ileri sürülmesinde yetkili kalmaya devam eder.

Gönderilenin veya gönderenin kendileri ya da başkası menfaatine hareket etmeleri sonucu değiştirmez (TTK m. 871/1). Hak sahipliği ile davalı sıfatı ise ayrı meselelerdir.

İnternetten Alışverişte Kargo Kaybolursa Satıcının Durumu

İnternetten alınan kargo kaybolursa, alıcı ile satıcı arasındaki mesafeli satış sözleşmesi taşıma ilişkisinden bağımsızdır. Bu ilişkiyi TKHK m. 48’deki mesafeli sözleşme hükümleri düzenler.

TKHK m. 48/3’e göre satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin siparişinin kendisine ulaştığı andan itibaren taahhüt edilen süre içinde edimini yerine getirir. Tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler haricinde mal satışlarında bu süre her hâlükârda otuz günü geçemez. Satıcı veya sağlayıcının bu süre içinde edimini yerine getirmemesi durumunda tüketici sözleşmeyi feshedebilir. Alıcı taşıyıcıya karşı ancak gönderilen olarak gönderenin haklarını ileri sürebilir. Satıcıya karşı hakları satış sözleşmesinden doğar.

Kayıp Kargo Davası Kime Karşı Açılır?

Kayıp Kargo Davasında Asıl Taşıyıcı

Davanın ilk muhatabı, taşıma sözleşmesini yapan asıl taşıyıcıdır. TTK m. 879 uyarınca taşıyıcı, kendi adamlarının ve taşımada yararlandığı kişilerin fiil ve ihmallerinden kendi fiil ve ihmali gibi sorumludur. Taşıyıcının sorumluluğu, bu kişilerin görevlerini yerine getirdiği sırada işlenen fiil ve ihmalleri kapsar.

Ancak taşıma işlemini fiilî taşıyıcı yerine getirirse hukuki durum değişir. TTK m. 888 gereğince fiilî taşıyıcı, kendisi tarafından yapılan taşıma sırasında ortaya çıkan zarardan asıl taşıyıcı gibi sorumludur. Asıl taşıyıcının gönderen veya gönderilenle sorumluluğu genişletmek için yaptığı sözleşmeler, fiilî taşıyıcı bunları yazılı olarak kabul etmişse ona karşı geçerlidir. Ayrıca fiilî taşıyıcı, yargılamada asıl taşıyıcının tüm def’ilerini ileri sürme hakkına sahiptir. TTK m. 888/3 ise asıl taşıyıcı ile fiilî taşıyıcıyı müteselsilen sorumlu tutar. Bu nedenle fiilî taşıyıcının yaptığı taşıma sırasında doğan zarar için hak sahibi ikisine birlikte veya ayrı ayrı başvurabilir.

Kayıp Kargo ve Taşıyıcının Yardımcıları

Taşıyıcının yardımcılarından birine karşı sözleşme dışı sorumluluğa dayanan istem ileri sürülürse, TTK m. 887 uyarınca o kişi de kurtulma sebeplerine ve sorumluluk sınırlamalarına dayanabilir. Ancak fail, zarara kasten veya pervasızca bir davranışla ve zarar ihtimalinin bilinciyle sebebiyet vermişse mahkeme bu hükmü uygulamaz.

Kısacası hâkim, davalı sıfatını somut sözleşme ilişkisine göre belirler. Davacı, taşıma hükümlerine dayanan istemini taşıyıcıya yöneltir. Buna karşılık davacı, satıcıya karşı istemlerini satış sözleşmesine dayandırır.

Kayıp Kargo İçin Zamanaşımı Süresi

Genel Süre

Taşıyıcının sorumluluğu da süreye bağlıdır. Eşya taşımasından doğan istem hakları, TTK m. 855/1’deki diğer zararlar kapsamında bir yılda zamanaşımına uğrar. TTK m. 855/2’ye göre süre eşyanın gönderilene teslimi tarihinden başlar; eşya tamamen zayi olmuşsa teslimi gereken tarihten itibaren işler.
Ayrıca TTK m. 855/3 rücu haklarında zamanaşımını düzenler. Süre, rücu alacaklısının zararı ve rücu borçlusunu öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde rücu borçlusuna bildirimde bulunmuş olması şartıyla işlemeye başlar. Başlangıç, rücu alacaklısına karşı verilen mahkeme kararının kesinleştiği gündür; kesinleşmiş karar yoksa rücu alacaklısının borcu ifa ettiği tarihtir.

TTK m. 855/4 gönderen ve gönderilene bir def’i imkânı tanır. Bunlar haklarını bir yıl içinde TTK m. 18/3’e uygun şekilde istemiş olmaları şartıyla, bu hakları süre sınırı olmaksızın def’i olarak ileri sürebilirler. TTK m. 18/3’teki şekil; noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik postadır.

Kast ve Zamanaşımı

TTK m. 855/5 daha uzun bir süre öngörür. Kayıp, hasar veya gecikme taşıyıcının kastından ya da zarar ihtimalinin bilinciyle pervasızca işlediği fiil veya ihmalden doğmuşsa zamanaşımı süresi üç yıldır. TTK m. 855/6, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunundaki zamanaşımı hükümlerini saklı tutar.

Sürelerin Karşılaştırması

6475 sayılı Kanun m. 29/3’teki PTT süresi, TTK’dan farklı olarak teslim tarihinden değil, işlemin tesisi tarihinden başlar. Aşağıdaki tablo farklı durumları özetler.

Görevli ve Yetkili Mahkeme: Tüketici Mahkemesi mi, Asliye Ticaret mi?

Görevli Mahkeme

Gönderen tüketici ise hukuki durum farklıdır. TKHK m. 3/1-k tüketiciyi ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlar. TKHK m. 3/1-l ise tüketici işlemi tanımına, ticari veya mesleki amaçla hareket edenlerle tüketiciler arasında kurulan taşıma sözleşmelerini açıkça alır.

Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda TKHK m. 73/1 gereğince tüketici mahkemeleri görevlidir. Ayrıca davacı, tüketici davalarını tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açabilir (TKHK m. 73/5). TKHK m. 73/2’ye göre tüketici mahkemelerinde Bakanlık, tüketiciler ve tüketici örgütleri tarafından açılan davalar harçtan muaftır.

TKHK m. 83/2 bu konuda açık bir kural koyar. Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler hakkında başka kanunlarda düzenleme bulunması, işlemin tüketici işlemi sayılmasını engellemez. Bu durum TKHK’nın görev ve yetki hükümlerinin uygulanmasını da engellemez. Bu yüzden taşımanın TTK’da düzenlenmiş olması tüketici mahkemesinin görevini ortadan kaldırmaz.

Ticari Davalar

Uyuşmazlık tüketici işlemi niteliğinde değilse TTK m. 4/1 uygulanır. Bu hüküm, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın TTK’da öngörülen hususlardan doğan davaları ticari dava sayar. TTK’da düzenlenen taşıma işinden doğan dava da bu nedenle ticari davadır. TTK m. 5/1 uyarınca, aksine hüküm bulunmadıkça, asliye ticaret mahkemesi dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın bu davalara bakar.

Bununla birlikte taşımadan doğan uyuşmazlıklarda, malın teslim alındığı veya teslim için öngörülen yer mahkemesi de TTK m. 890 uyarınca yetkilidir. TTK m. 890/2’ye göre davacı, fiilî taşıyıcıya karşı davayı asıl taşıyıcının yerleşim yeri mahkemesinde de açabilir. Aynı şekilde asıl taşıyıcıya karşı davayı fiilî taşıyıcının yerleşim yeri mahkemesinde de açabilir.

Kayıp Kargo Şikâyetinde Tüketici Hakem Heyeti

TKHK m. 68/1’e göre, tarafların İcra ve İflas Kanunundaki hakları saklıdır. Tüketici, değeri kanunda belirlenen parasal sınırın altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorundadır. Sınırın üstündeki uyuşmazlıklarda ise tüketici heyete başvuramaz. TKHK m. 68/4 uyarınca parasal sınır her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ilan edilen yeniden değerleme oranında artar. Bu nedenle güncel sınırı Ticaret Bakanlığının her yıl yayımladığı tebliğ gösterir. Tüketici, yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki heyete başvurabilir. Heyetin bulunmadığı yerlerde tüketici ilçe kaymakamlığına başvurabilir (TKHK m. 68/3).

TKHK m. 70/1 uyarınca heyet kararları tarafları bağlar. Buna karşılık heyet, vekâlet ücretine hükmedemez. TKHK m. 70/3’e göre taraflar, karara tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir. Taraf itirazını tüketici hakem heyetine veya tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesine yapar. İtiraz kararın icrasını durdurmaz; ancak talep edilmesi şartıyla hâkim icrayı tedbir yoluyla durdurabilir. TKHK m. 70/5’e göre itiraz üzerine tüketici mahkemesinin verdiği karar kesindir. Hakem heyeti yolu yalnız tüketici işlemi içindir.

Arabuluculuk Dava Şartı mı? Ticari ve Tüketici Uyuşmazlığında Ayrım

Taşıyıcıya karşı açılacak dava ticari dava ise TTK m. 5/A/1 devreye girer. Bu hüküm, TTK m. 4’te ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan konusu bir miktar para olan davaları kapsar. Alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. TTK m. 5/A/2’ye göre arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir.
Tüketici uyuşmazlıklarında TKHK m. 73/A/1 uygulanır: tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Ancak tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklarda ve heyet kararlarına yapılan itirazlarda bu şart aranmaz. TKHK m. 73/A/3’te sayılan hâllerde, örneğin taraflar anlaştığında veya anlaşamadığında, tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücretini Adalet Bakanlığı bütçesi karşılar.

Buna göre tüketici, sınırın altındaki uyuşmazlıklarda önce hakem heyetine başvurur. Sınırın üstündeki uyuşmazlıkta ise tüketici önce arabulucuya, ardından mahkemeye başvurur. Ticari davada ise dava asliye ticaret mahkemesinde görülür; dava TTK m. 5/A’da sayılan türlerdense davacı önce arabulucuya başvurur.

Kayıp Kargo Davasında Deliller ve Delil Tespiti

Somut ispat araçları arasında gönderi kabul belgesi, taşıma senedi ya da yük senedi ile gönderi takip ve teslim kayıtları yer alır. Ayrıca satış faturası, teslimde tutulan hasar tutanağı ile TTK m. 889/4’e uygun yazılı bildirim ve gönderim kanıtı ispat aracıdır. Hasarlı kargo ve ambalajının fotoğrafları ile taşıyıcıyla yapılan yazışmalar da bu kapsamdadır. Fatura, TTK m. 880/3’teki karine bakımından da önemlidir. Bilirkişi teknik konuda görüş sunar; ancak hukuki nitelendirmeyi mahkeme yapar.
TTK m. 858/1’e göre iki tarafça imzalanan taşıma senedi, sözleşmenin yapıldığına, içeriğine ve eşyanın taşıyıcı tarafından teslim alındığına kanıt oluşturur. TTK m. 858/2’ye göre aynı senet, eşyanın dış görünüş bakımından iyi durumda bulunduğuna karinedir. Ancak taşıyıcı haklı bir sebeple senede çekince koymuşsa bu karine işlemez. Kanun bu ispat gücünü iki tarafça imzalanan senede bağlar.

Kayıp Kargo Davası Sürerken Geçici Koruma

Delil Tespiti

Öncelikle TTK’nin taşıma hükümleri bu konuda özel bir önlem düzenlemez. Delil tespiti için HMK m. 400 uyarınca taraflar mahkemeye başvurabilir. Ancak delil tespiti için hukuki yarar gerekir (HMK m. 400/2). Kanun, delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dâhilinde bulunuyorsa hukuki yararı var sayar. Örneğin hasarlı kargo bozulma, onarım veya imha ihtimali taşıyorsa, delil tespiti için bu hukuki yarar somut olayda bulunabilir.

Dava açılmamışsa taraf, delil tespitini HMK m. 401/1 uyarınca esas davaya bakacak mahkemeden isteyebilir. Ayrıca taraf, delil tespitini üzerinde keşif yapılacak şeyin bulunduğu yer veya tanık olarak dinlenecek kişinin oturduğu yer sulh mahkemesinden de isteyebilir. Dava açıldıktan sonra yalnız davanın görülmekte olduğu mahkeme yetkili ve görevlidir (HMK m. 401/4).

İhtiyati Tedbir ve İhtiyati Haciz

HMK m. 389 ihtiyati tedbiri düzenler. Mevcut durumdaki bir değişme hakkın elde edilmesini önemli ölçüde zorlaştıracaksa veya gecikme ciddi bir zarar doğuracaksa, taraf uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir isteyebilir. Para alacağının teminatı için ayrı yol ihtiyati hacizdir. İİK m. 257/1’e göre rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı ihtiyati haciz isteyebilir. Vadesi gelmemiş borçta ise İİK m. 257/2’de sayılan hâllerden biri aranır.

Sonuç

Kayıp kargo için TTK m. 875 gereğince taşıyıcının sorumluluğu teslim almadan teslime kadar devam eder. Taşıma süresini izleyen yirmi gün geçince hak sahibi eşyayı kayıp sayabilir (TTK m. 874). Hasarlı kargo için gönderen veya gönderilen, açık hasarı en geç teslim anında, gizli hasarı teslimden sonra yedi gün içinde bildirir. Aksi takdirde uygun teslim karinesi doğar. Kargo gecikirse gönderilen yirmibir gün içinde taşıyıcıya bildirim yapar; aksi takdirde gecikmeden doğan hakları sona erer. Mahkeme tazminatı teslim alındığı yer ve zamandaki değere göre hesaplar; kural olarak 8,33 Özel Çekme Hakkı sınırı işler, TTK m. 886 hâlinde sınır kalkar. Kanundaki sorumluluğu önceden hafifleten kayıtlar geçersizdir (TTK m. 854). Kanun, kayıp kargo uyuşmazlığında zamanaşımını bir yıl olarak belirler; tam kayıpta süre teslimi gereken tarihten başlar. Yurt dışına hava veya kara yoluyla taşımada ise Montreal ve CMR’nin ayrı sınır ve süreleri uygulanabilir. Montreal’de hasar ve gecikme süresinde yazılı bildirilmezse, taşıyıcının hilesi dışında dava açılamaz; yük sınırı kastta da kalkmaz.

Kayıp kargo uyuşmazlığında gönderen tüketiciyse, sınırın altında hakem heyeti görevlidir ve arabuluculuk dava şartı aranmaz. Sınırın üstünde ise tüketici önce arabulucuya, sonra tüketici mahkemesine başvurur. Tüketici işlemi niteliği taşımayan taşıma uyuşmazlığı, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Dava TTK m. 5/A’da sayılan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit veya istirdat davalarından biriyse önce arabulucuya başvurulur. Alıcı, TTK m. 871 uyarınca gönderenin haklarını taşıyıcıya karşı ileri sürer; alıcının satıcıya karşı hakları ise ayrı bir ilişkidir.

Sık Sorulan Sorular

Kargo kaybolursa kaç gün sonra kayıp sayılır?

Eşya taşıma süresini izleyen 20 gün içinde teslim edilmezse hak sahibi ona zayi olmuş gözüyle bakabilir. Sınır ötesi taşımalarda bu süre 30 gündür. Kanun bakabilir ifadesini kullanır; eşyayı kayıp saymak hak sahibinin tercihine bırakılmıştır. Taşıma CMR’ye tabiyse kayıp sayılma CMR m. 20/1’e, uluslararası hava taşımasında Montreal m. 13/3’e göre belirlenir.

Hasarlı kargo teslim alınırsa hak kaybedilir mi?

TTK’ya tabi taşımada bildirim yapılmaması hakkı kendiliğinden düşürmez. TTK m. 889/1-2, bu durumda eşyanın sözleşmeye uygun teslim edildiği karinesini kurar ve zararın ispatı zorlaşır. Gönderen veya gönderilen, açık hasarı en geç teslim anında, gizli hasarı teslimden sonra yedi gün içinde bildirir; teslimden sonraki bildirim yazılı olur. Uluslararası hava taşımasında ise sonuç farklıdır. Montreal m. 31’e göre yükteki hasar en geç teslim alma tarihinden itibaren 14 gün içinde taşıyıcıya yazılı bildirilir. Gecikmede bu süre, yükün gönderilenin emrine hazır tutulduğu tarihten itibaren 21 gündür. Süresinde yazılı bildirim yapılmazsa, taşıyıcının hilesi dışında ona dava açılamaz.

Kayıp kargo için ne kadar tazminat alınır?

Mahkeme tazminatı eşyanın teslim alındığı yer ve zamandaki değerine göre hesaplar. Ödenecek tazminat kural olarak net olmayan ağırlığın her kilogramı için 8,33 Özel Çekme Hakkı sınırını aşamaz; TTK m. 886’daki hâlde sınırlamalar uygulanmaz. Hak sahibi ayrıca zarar saptama giderlerini (TTK m. 881), taşıma ücretinin iadesini ve taşımaya ilişkin vergi ve resimleri (TTK m. 883) isteyebilir. Uluslararası hava ve kara taşımasında Montreal ve CMR’deki ayrı sınırlar uygulanabilir. Montreal m. 22/5’teki kast istisnası yük sınırını kapsamaz.

Kargo firmasının sorumluluk kabul etmediğini yazan fiş geçerli mi?

Kanunun taşıyıcıya yüklediği sorumlulukların önceden hafifletilmesi veya kaldırılması sonucunu doğuran tüm sözleşme hükümleri geçersizdir. Bu durum genel işlem şartları ve tarifeler için de geçerlidir. Bu nedenle fişteki bir kayıtla taşıyıcının sorumluluğu önceden kanundaki düzeyin altına indirilemez.

Kayıp kargo için başvuru süresi ne kadar?

TTK m. 855’e göre eşya taşımasından doğan istem hakları bir yılda zamanaşımına uğrar. Süre gönderilene teslimden, tam kayıpta ise teslimi gereken tarihten başlar. Kast veya zarar ihtimalinin bilinciyle pervasızca davranışta süre üç yıldır. PTT hizmetleri için 6475 sayılı Kanun m. 29/3 ayrıca işlemin tesisi tarihinden başlayan bir yıllık süre öngörür. Uluslararası hava taşımasında Montreal m. 35’teki iki yıllık hak düşürücü süre, kara taşımasında CMR m. 32’deki süre gözetilir. Bunlar zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerdir; hasar, gecikme ve eksik içerikte taşıyıcıya bildirim süresi daha kısadır ve ayrıca gözetilmelidir.

Kayıp kargo için tüketici hakem heyetine mi mahkemeye mi gidilir?

Değeri parasal sınırın altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Tüketici, sınırın üstündeki uyuşmazlıklarda arabulucu sonrası tüketici mahkemesine başvurur (TKHK m. 68/1, 73/A). Tüketici işlemi olmayan uyuşmazlıklarda dava, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit veya istirdat davasında TTK m. 5/A uyarınca önce arabulucuya gidilir.

Kargo kaybolursa alıcı kargo firmasına doğrudan dava açabilir mi?

TTK m. 871/1’e göre eşya zayi olmuş, hasara uğramış veya geç teslim edilmişse gönderilen, gönderenin taşıma sözleşmesinden doğan istem haklarını taşıyıcıya karşı ileri sürebilir. Bu hakları ileri sürme yetkisi gönderende de kalır. Alıcının satıcıya karşı hakları ise satış sözleşmesinden doğar.