-
Bulunan Eşya Kimin Olur? Sahibi Çıkmazsa Ne Olur, Bulana Ödül Verilir mi?
Sokakta bir cüzdan, otobüste bir telefon ya da parkta bir yüzük bulan kişinin aklına gelen ilk soru çoğu zaman şudur: bulunan eşya kimin olur? Yerde para buldum diyen biri de benzer bir merak taşır ve parayı saklamanın serbest olup olmadığını düşünür. Türk Medeni Kanunu bu durumu “bulunmuş eşya” başlığı altında, TMK m. 769 ile m.…
-
Ev Sahibi Tamir Yaptırmıyor: Masrafı Kiradan Düşebilir miyim?
Kombi arızalandığında, tavandan su sızdığında ya da pencere kapanmadığında kiracının ilk sorusu çoğu zaman aynıdır: ev sahibi tamir yaptırmıyor, şimdi ne olacak? Kış ortasında ev sahibi kombiyi yaptırmıyor ise mesele bir konfor sorunu olmaktan çıkar. Bazen de ev sahibi tadilat yapmıyor şikâyeti, kanunun kiraya verene yüklemediği bir yenilik talebini anlatır. Yaygın inanış ise tamir masrafı…
-
Ev Sahibi Kirayı Kabul Etmiyor: Kirayı Notere Yatırmak Borcu Bitirir mi?
Ev sahibi kirayı almıyor, havaleyi iade ediyor ya da hesabını kapatıp yeni hesap vermiyorsa kiracı zor bir durumda kalır. Ödeme yapılamadığı için temerrüt ihtarı ve tahliye riski doğabilir. Halk arasında çözüm olarak kirayı notere yatırmak gösterilir. Türk Borçlar Kanunu ise borçtan kurtaran yolu, hâkimin belirlediği yere tevdi olarak düzenler. Bu yazı alacaklının temerrüdünü, tevdi hakkı…
-
Kefil Olduğum Kişi Öldü: Asıl Borçlunun Ölümünde Kefilin Durumu
“Kefil olduğum kişi öldü, borç şimdi kime kalır?” sorusu çoğu zaman bir alacaklı yazısı ya da ödeme emriyle gündeme gelir. Bu yazı, asıl borçlu ölürse kefil bakımından kefaletin devam edip etmediğini Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve Türk Medeni Kanunu (TMK) hükümleriyle inceliyor. Mirasçılar mirası reddederse ne olur ve borçlu vefat ederse kefil hemen ödemek zorunda…
-
Fotoğrafçı Fotoğrafları Vermedi: Düğün Fotoğrafçısına Karşı Haklar
Düğünün üzerinden aylar geçmiş, albüm gelmemiş ve fotoğrafçı mesajlara cevap vermiyor olabilir. Bazen de fotoğrafçı hafıza kartının bozulduğunu ya da kayıtların silindiğini söyler. Fotoğrafçı fotoğrafları vermedi ise çiftin hangi haklara sahip olduğu, önce sözleşmenin niteliğine ve tarafların durumuna bağlıdır. Bu yazı, görüntüler kaybolursa fotoğrafçının hangi şartlarla sorumlu olacağını Türk Borçlar Kanunu üzerinden açıklıyor. Ayrıca düğün…
-
Gelinlik Kiralama Kapora İadesi: İade Edilmez Yazısı Geçerli mi?
Düğün tarihi yaklaşırken vazgeçen ya da düğünü erteleyen çiftlerin en sık sorduğu soru, ödenen kaporanın ne olacağıdır. Gelinlik kiralama kapora iadesi, makbuzdaki “kapora iade edilmez” yazısı yüzünden çoğu zaman çıkmaza girer. Oysa Türk Borçlar Kanunu “kapora” kelimesini kullanmaz. Kanun, ödemenin bağlanma parası mı, cayma parası mı, yoksa ceza koşulu mu olduğuna bakar. Bu yazı önce…
-
Dükkan Sahibi Devir Hakkı Vermiyor: İşyeri Kirasının Devri ve Hava Parası
Dükkanını devretmek isteyen esnafın en sık yaşadığı sorun, kiraya verenin devre onay vermemesidir. Halk arasında bu durum çoğu zaman dükkan sahibi devir hakkı vermiyor diye anlatılır. Oysa Türk Borçlar Kanunu, kiracının işyeri devir hakkı konusunda kiraya verene sınırsız bir takdir tanımaz. Kanuna göre kiraya veren, işyeri kiralarında haklı sebep olmadıkça devre rıza vermekten kaçınamaz. Bu…
-
Aldığım Araba Çalıntı Çıktı: Satıcıdan ve Noterden Ne İstenir?
Parasını ödeyip teslim aldığı aracı ya da telefonu kolluğa kaptıran kişi, ilk anda kime başvuracağını bilemez. Bu yazı, aldığım araba çalıntı çıktı diyen alıcının malikle, satıcıyla ve noterle ilişkisini ayrı ayrı inceliyor. Yazı, aldığım telefon çalıntı çıktı ya da çalıntı telefon aldım diye düşünen kişinin durumunu da aynı kurallar içinde ele alıyor. Son bölümlerde çalıntı…
-
Zamanaşımına Uğramış Borç Ödenir mi? İcra Takibi, Takas ve Kısmi Ödeme
Yıllar önce verilen bir borç, ödenmemiş bir hizmet bedeli ya da eski bir kira alacağı bir gün ödeme emriyle yeniden gündeme gelebilir. Böyle bir durumda akla gelen ilk soru, zamanaşımına uğramış borç ödenir mi sorusudur. Türk hukukunda zamanaşımı dolmuş borç ortadan kalkmaz; borçluya alacaklıya karşı ileri sürebileceği bir savunma hakkı tanır. Bu savunma icra takibinde…
-
Ödünç Verilen Eşya Geri Verilmiyorsa: Kullanım Ödüncünde İade Yolları
Bir komşuya ödünç verilen eşya olarak verilen matkap, akrabaya bırakılan araba ya da bir arkadaşa saklasın diye teslim edilen para zamanla geri gelmeyebilir. Bu durumda ilk soru, ilişkinin hukuki niteliğidir. Eşya karşılıksız kullanılmak üzere verildiyse ilişki kullanım ödüncü olarak nitelenir. Para ya da tüketilen bir şey misli geri verilmek üzere devredildiyse tüketim ödüncü gündeme gelir.…
-
İkinci El Eşya İade: Bireysel Satıcıdan Alınan Ürün Bozuk Çıkarsa
İlan yoluyla ya da tanıdık bir kişiden alınan kullanılmış bir telefon, bisiklet veya çamaşır makinesi birkaç gün sonra arıza verebilir. Alıcı bu durumda çoğu zaman “aldığım ürün bozuk çıktı, paramı geri alabilir miyim?” sorusunu sorar. Satıcı tarafında ise başka bir soru doğar: alıcı iade istiyor, satıcı buna uymak zorunda mı? Böyle bir ikinci el eşya…
-
Tamirci Arabamı Vermiyor: Hapis Hakkı, Ücret Uyuşmazlığı ve Aracı Geri Alma
Aracını onarıma bırakan kişi, iş bitince beklemediği bir faturayla karşılaşabilir. Ücrete itiraz edildiğinde servis aracı teslim etmeyebilir ve akla ilk gelen cümle “tamirci arabamı vermiyor” olur. Kanun, belirli şartlar altında tamirciye aracı alacağı ödeninceye kadar tutma imkânı tanır. Ancak bu imkânın sınırları vardır ve araç sahibinin de karşı hakları bulunur. Bu yazı önce tamirci rehin…
-
Müşterek Hesaptaki Para Kimin? Ortak Hesabı Boşaltan Ortağa Karşı Haklar
Eş, kardeş ya da iş ortağıyla açılan bir banka hesabı, ilişki bozulduğunda sık rastlanan bir uyuşmazlığa dönüşür. Hesap sahiplerinden biri bakiyeyi çeker, diğeri ise ortak hesaptaki para üzerinde hakkı olup olmadığını sorar. Bu sorunun cevabı iki ayrı ilişkiye bakmayı gerektirir: banka ile hesap sahipleri arasındaki ilişki ve hesap sahiplerinin kendi aralarındaki ilişki. Türk Borçlar Kanunu…
-
Aldığım Köpek Hasta Çıktı: Hayvan Satışında Ayıp ve İade
Yeni alınan bir yavru birkaç gün içinde halsizleşebilir ya da kusmaya başlayabilir. Veteriner muayenesinde bulaşıcı bir hastalık da ortaya çıkabilir. “Aldığım köpek hasta çıktı” diyen alıcının ilk sorusu, parasını geri alıp alamayacağıdır. Türk Borçlar Kanunu bu soruya genel satıştan farklı bir cevap verir; hayvan satışında ayıp için ayrı ve sıkı kurallar koyar. Satıcı bir işletmeyse…
-
Freelance İş Yaptım, Param Gelmedi: Serbest Çalışanın Ücret Alacağı
Bir logo, bir web sitesi ya da bir çeviri teslim edildi. Ödeme günü geçti ve müşteri cevap vermiyor. “Freelance iş yaptım, param gelmedi” diyen serbest çalışanın önünde birkaç soru durur. İlk soru işin hukuki niteliğidir: eser mi vekâlet mi sorusunun cevabı, ücretin ne zaman istenebileceğini ve zamanaşımını etkiler. İkinci soru, yazılı sözleşme ya da fatura…
-
Ev Sahibi Ölürse Kira Kime Ödenir? Alacaklı Ölürse Borç Ne Olur?
Ev sahibi ya da borç alınan kişi vefat ettiğinde ilk soru, ödemenin kime yapılacağıdır. Kiraya verenin ölümü, kanunda bunu öngören bir hüküm bulunmadığından kira sözleşmesini sona erdirmez. Aynı şekilde alacaklı ölürse borç ortadan kalkmaz, mirasçılara geçer. “Borç aldığım kişi öldü, borcum bitti mi?” sorusunun cevabı da kural olarak olumsuzdur. Bu yazı, ev sahibi ölürse kira…
-
Usta Parayı Aldı, İşi Yapmadı: Yarım Kalan Tadilatta İş Sahibinin Hakları
Peşin ödeme yapılan bir tadilatta usta bazen hiç gelmez, bazen de birkaç gün çalışıp ortadan kaybolur. Ev sahibinin ilk sorusu çoğu zaman aynıdır: usta parayı aldı, şimdi ne yapılabilir? Bu yazı, işini yapmayan usta karşısında iş sahibinin haklarını Türk Borçlar Kanunu ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun üzerinden ele alıyor. Usta işi yarım bıraktı ise hangi…
-
Otelde Çalınan Eşya: Otelin Sorumluluğu ve Tazminat Sınırı
Odada bırakılan bir dizüstü bilgisayar, kasadan kaybolan nakit ya da otoparkta açılan bir araç, misafiri aynı soruya götürür. Otelde çalınan eşya için kim sorumludur ve ne kadar tazminat ödenir? Bu soruyu soran ve otelde eşyam çalındı diyen kişinin önce şunu bilmesi gerekir: Türk Borçlar Kanunu bu konuda özel bir sorumluluk düzeni kurar. Kanun, otelin sorumluluğu…
-
Sevgiliye Verilen Para Geri Alınır mı? Kardeşe Verilen Para: Borç mu Bağış mı
Bir ilişki bittiğinde ya da kardeşler küstüğünde en sık sorulan sorulardan biri, verilen paranın geri istenip istenemeyeceğidir. Sevgiliye verilen para, kardeşe yapılan yardım ya da IBAN ile gönderilen para hukuken tek bir rejime bağlı değildir. Ödeme bir ödünç, bir bağışlama, gerçekleşmeyen bir amaç için yapılmış kazandırma ya da nişan hediyesi olabilir. Sevgilime verdiğim parayı geri…
-
Sahiplendirdiğim Köpeği Geri Alma: Sahiplendirme Sözleşmesi ve Bağışlama
Bir köpeği yeni bir aileye vermek çoğu zaman iyi niyetle başlar. Ancak aylar sonra hayvana kötü bakıldığı duyulabilir ya da verilen söz tutulmayabilir. Bu noktada “köpek geri alınır mı” sorusu gündeme gelir. Hukuken sahiplendirdiğim köpeği geri alma isteğinin cevabı, hayvanın hangi hukuki ilişkiyle verildiğine bağlıdır. Karşılıksız teslim çoğu durumda elden bağışlama sayılır. Bedel alınmışsa satış,…
-
Ev Sahibi Ne Kadar Zam Yapabilir? Kira Tespit Davası ve Artış Oranı
Kira hukuku kapsamında taraflar arasında bedel uyuşmazlıkları sıkça ortaya çıkar. Mevzuatımız bu uyuşmazlıkları adil biçimde çözmek için çeşitli yollar öngörür. Bu makalede uygulamada kira tespit davası adını verdiğimiz kurumu ayrıntılı biçimde inceleyeceğiz. Ayrıca tarafların uymak zorunda olduğu kira artış oranı kurallarını ve sınırlarını açıklayacağız. Günlük hayatta sıkça karşımıza çıkan tüfe kira artışı hesaplama yöntemlerini somut…
-
Borcun Tamamını Ben Ödedim: Müteselsil Sorumlulukta Rücu Hakkı
Üç kişinin birlikte sorumlu olduğu bir borcun tamamını tek kişinin ödemesi sık karşılaşılan bir durumdur. Bu noktada müteselsil sorumluluk kuralları devreye girer. Ödeyen borçlunun diğer sorumlulara yönelttiği talep rücu hakkıdır; bu hak gerektiğinde rücu davası açılır. Kanun ödeyen kişiye bir rücu hakkı tanır. Ödeyen kişi diğerlerine yönelirken, alacaklının haklarına da halefiyet kuralı uyarınca geçer. İç…
-
Zor Durumdayken İmzalatılan Sözleşme: Aşırı Yararlanma (Gabin)
Zor durumdayken imzalanan ve kural olarak edimleri açıkça dengesiz olan bir sözleşme, zarar görenin zayıf durumunu sömürerek haksız sonuçlar doğurur. Hukuk düzeni, bir tarafın bilgisizliğinin veya çaresizliğinin kötüye kullanılması suretiyle kurulan bu tür dengesiz ilişkileri engellemek amacıyla aşırı yararlanma kurumunu düzenler. Açık oransızlık; zarar görenin zor durumundan, düşüncesizliğinden veya deneyimsizliğinden yararlanılarak yaratılmışsa gabin davası gündeme…
-
Ev Sahibi İhtiyacım Var Diyor: İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Davası
Kira sözleşmeleri, mülkiyet hakkı ile kiracının barınma veya çalışma hakkı arasında hassas bir denge kurmayı amaçlar. Ev sahipleri, bazen taşınmazı bizzat kullanma gereksinimi duymaktadır ve bu durumda ihtiyaç nedeniyle tahliye davası gündeme gelir. Kiracının çıkarılması için kanun, taraflara sıkı şartlar öngörmüştür ve sürecin ilk adımı sıklıkla tahliye ihtarnamesi gönderilmesiyle başlar. Gönderilen bu bildirim, bazı durumlarda…
-
Alacağın Temliki: Alacak Devredilince Borçlu İçin Ne Değişir?
Kavramsal çerçevede alacağın temliki, alacaklının mevcut hakkını borçlunun rızasını aramaksızın kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça üçüncü bir kişiye devretmesidir. Bu devir işlemi bir temlik sözleşmesi kurularak gerçekleştirilir ve borç ilişkisinin taraflarında önemli bir hukuki değişiklik yaratır. Mevzuatta genellikle alacağın devri olarak da anılan bu kurum, ticari hayatta teminat sağlama amacıyla inançlı temlik şeklinde…
-
Yanlış Hesaba Para Gönderdim: Sebepsiz Zenginleşme ve Geri Alma Yolları
Bir kişiye IBAN numarası üzerinden transfer yaparken numaranın hatalı girilmesi sonucunda miktar başka hesaba geçer. Hesabına para geçen taraf, hukuken haklı bir sebebi bulunmadan malvarlığını çoğaltır. Bu artış hukukumuzda sebepsiz zenginleşme kavramıyla ifade edilir. Gönderici, haksız ödenen paranın iadesi talebiyle hukuki yollara başvurmalıdır. Böyle bir durumda yanlış hesaba para gönderen kişi, önce kendi bankasına başvurur.…
-
İkinci El Ayıplı Araç Satışı: Aldığım Araba Arızalı Çıkarsa Ne Olur?
İkinci el araba alım satım sürecinde alıcıların karşılaştığı en yaygın problemlerden biri eksikliklerdir. Nitekim alıcının devraldığı aracın alıcının beklediği nitelikleri taşımaması büyük mağduriyetler yaratır. Otomobilin arızalı çıkması halinde alıcının haklarını koruyan kurallar bütünü, ayıplı araç satışı hükümlerinden oluşur. Kanun koyucu, bu tür olumsuz durumlarda mağduriyeti gidermek amacıyla ayıplı mal kurallarını devreye sokar. Böylece bu yasal…
-
İbraname İmzaladım: İbra Sözleşmesi Hangi Hâllerde Geçersiz Sayılır?
İş hayatında ve ticari ilişkilerde sıkça karşılaşılan bir belge olan ibraname, taraflar arasındaki alacağı ortadan kaldıran önemli bir hukuki işlemdir. Uygulamada ibra sözleşmesi olarak anılan bu işlemde alacaklı ile borçlu, mevcut borcu birlikte ortadan kaldırmayı kararlaştırır. Nitekim çalışma hukukunda işçi ibraname imzaladığı zaman ortaya çıkan hukuki sonuçlar, çok sıkı geçerlilik şartlarına tabidir. Nihayetinde borcun sona…
-
Kefil Olmak: Kefilin Sorumluluğu, Eşin Rızası ve Kefaletin Sona Ermesi
Kefil olmak, bir borçlunun borcunu zamanında ödememesi riskine karşı alacaklıya verilen feri nitelikte kişisel bir güvencedir. Hukukumuzda genellikle kefalet sözleşmesi aracılığıyla kurulan bu özel borç ilişkisi, alacaklıya borcu asıl borçlu dışında bağımsız bir üçüncü kişiden isteme imkanı tanır. Kefil olmak ciddi mali sonuçlar doğurabildiği için kanun koyucu bu işlemi sıkı şekil şartlarına bağlayarak koruyucu bir…
-
Satış Vaadi Sözleşmesi: Tapu Devredilmezse Açılacak Dava ve Süreler
Taşınmaz satış vaadi, mülkiyetin gelecekte devredilmesini amaçlayan bağlayıcı bir ön anlaşmadır. Öncelikle taraflar, yükümlülüklerini güvenceye almak maksadıyla kütüğe satış vaadi şerhi işleyebilirler. Borçlu borcunu ifa etmediğinde, hak sahipleri tapu iptali ve tescil davası açma imkânı bulurlar. Bu nedenle, bu metin satış vaadi sözleşmesi şartları, geçerliliği ve hukuki sonuçlarını detaylarıyla açıklar. Av. Mehmet Tokar – Son…
